Ένα από τα πιο ανθεκτικά βακτήρια που σχετίζονται με σοβαρές νοσοκομειακές λοιμώξεις φαίνεται πως δεν περιορίζεται μόνο στους χώρους υγείας. Νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι το Acinetobacter baumannii μπορεί να εντοπιστεί και σε κατοικίδια ζώα, όπως σκύλους και γάτες, παρουσιάζοντας εντυπωσιακές γενετικές ομοιότητες με στελέχη που έχουν απομονωθεί από ανθρώπους.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το εύρημα δεν αποδεικνύει πως τα κατοικίδια μεταδίδουν το βακτήριο στους ανθρώπους, ωστόσο αναδεικνύει την ανάγκη για περαιτέρω διερεύνηση της πιθανής διασύνδεσης. Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στις 22 Ιουλίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Applied and Environmental Microbiology, ανέλυσε γενετικά δεδομένα από:
- 509 στελέχη του βακτηρίου που προέρχονταν από ζώα,
- 30 στελέχη από πουλερικά,
- 2.218 στελέχη που είχαν απομονωθεί από ανθρώπους.
Συνολικά εξετάστηκαν δείγματα από 33 είδη ζώων σε 17 χώρες, με στόχο να διαπιστωθεί εάν υπάρχει γενετική σχέση ανάμεσα στα στελέχη που εντοπίζονται σε ανθρώπους και ζώα.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι βακτήρια που απομονώθηκαν από σκύλους, γάτες και άλογα ήταν σε αρκετές περιπτώσεις σχεδόν πανομοιότυπα με εκείνα που προκαλούσαν νοσοκομειακές λοιμώξεις σε ασθενείς των ίδιων περιοχών. Το Acinetobacter baumannii μπορεί να επιβιώσει για μεγάλο χρονικό διάστημα στο περιβάλλον και είναι γνωστό για την ικανότητά του να αναπτύσσει αντοχή σε πολλά αντιβιοτικά.
Στους ανθρώπους μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις στους πνεύμονες, στο αίμα, στο ουροποιητικό σύστημα και σε τραύματα, κυρίως σε ασθενείς που νοσηλεύονται σε νοσοκομεία ή διαθέτουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Παράλληλα, ορισμένα άτομα μπορεί να φέρουν το βακτήριο χωρίς να εμφανίζουν συμπτώματα, μια κατάσταση που είναι γνωστή ως αποικισμός.
Τα κατοικίδια στο επίκεντρο των ευρημάτων
Η ανάλυση των επιστημόνων έδειξε ότι τα στελέχη που προέρχονταν από κατοικίδια εμφάνιζαν μεγαλύτερη αντοχή στα αντιβιοτικά σε σύγκριση με εκείνα που εντοπίστηκαν σε ζώα εκτροφής ή άγρια ζώα.
Οι ερευνητές θεωρούν πιθανό ότι η καθημερινή στενή επαφή ανθρώπων και κατοικιδίων διευκολύνει την κυκλοφορία του βακτηρίου. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει αποδειχθεί αν η μετάδοση γίνεται από το ζώο στον άνθρωπο, από τον άνθρωπο στο ζώο ή αν και οι δύο εκτίθενται στην ίδια περιβαλλοντική πηγή.
Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε στον εντοπισμό των γονιδίων blaOXA-23 και blaNDM-1, τα οποία προσδίδουν στο βακτήριο αντοχή στις καρβαπενέμες, μια από τις ισχυρότερες κατηγορίες αντιβιοτικών που χρησιμοποιούνται όταν άλλες θεραπείες δεν αποδίδουν.
Σύμφωνα με τη μελέτη, το γονίδιο blaOXA-23 ανιχνεύθηκε σε 100 στελέχη που προέρχονταν από κατοικίδια, ενώ το blaNDM-1 εντοπίστηκε σε δύο ακόμη δείγματα.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει κατατάξει το ανθεκτικό στις καρβαπενέμες Acinetobacter baumannii στα παθογόνα ύψιστης προτεραιότητας, λόγω της δυσκολίας αντιμετώπισής του.
Τι σημαίνει αυτό για όσους έχουν κατοικίδιο
Οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι τα ευρήματα δεν αποτελούν λόγο ανησυχίας ή απομάκρυνσης ενός κατοικιδίου από το σπίτι. Οι λοιμώξεις από το συγκεκριμένο βακτήριο εξακολουθούν να εμφανίζονται κυρίως σε νοσοκομειακό περιβάλλον.
Παρ' όλα αυτά, συνιστούν την τήρηση βασικών κανόνων υγιεινής, όπως:
- σχολαστικό πλύσιμο των χεριών μετά την επαφή με τραύματα ή εκκρίσεις ζώων,
- καθαρισμό επιφανειών και αντικειμένων που έρχονται σε επαφή με κατοικίδια,
- χρήση αντιβιοτικών μόνο μετά από οδηγία κτηνιάτρου,
- κτηνιατρικό έλεγχο όταν μια λοίμωξη σε ζώο επιμένει.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι απαιτούνται περισσότερες μελέτες για να διευκρινιστεί αν και πόσο συχνά το βακτήριο μεταδίδεται μεταξύ ανθρώπων και ζώων, καθώς και ποια είναι η ακριβής κατεύθυνση αυτής της πιθανής μετάδοσης.
