Αφορμή για την επαναφορά του ζητήματος αποτέλεσε πρόσφατη απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ), σύμφωνα με την οποία επιβλήθηκε φόρος δωρεάς σε φορολογούμενο που μετέφερε 240.000 ευρώ από κοινό οικογενειακό λογαριασμό, στον οποίο συμμετείχαν οι γονείς και τα αδέλφια του, σε νέο κοινό λογαριασμό με τη σύζυγό του.
Η ΔΕΔ έκρινε ότι η συγκεκριμένη συναλλαγή συνιστούσε δωρεά, καθώς δεν αποδείχθηκε ότι ο ίδιος είχε συνεισφέρει στη δημιουργία του αρχικού υπολοίπου του λογαριασμού. Μετά τη μεταφορά, τα χρήματα βρέθηκαν ουσιαστικά στη διάθεση του ίδιου και της συζύγου του, γεγονός που οδήγησε στην επιβολή φόρου.
Πότε μια μεταφορά χρημάτων θεωρείται δωρεά
Η υπόθεση αναδεικνύει μια σημαντική λεπτομέρεια που αρκετοί αγνοούν: η ύπαρξη κοινού τραπεζικού λογαριασμού δεν σημαίνει ότι όλοι οι συνδικαιούχοι θεωρούνται αυτομάτως ιδιοκτήτες του συνόλου των χρημάτων.
Εάν κάποιος δεν μπορεί να αποδείξει ότι συμμετείχε στις καταθέσεις, τότε η ανάληψη ή η μεταφορά ποσών μπορεί να χαρακτηριστεί ως δωρεά από τους υπόλοιπους συνδικαιούχους προς εκείνον.
Εντατικοί έλεγχοι από την ΑΑΔΕ
Το τελευταίο διάστημα η ΑΑΔΕ έχει αυξήσει τους ελέγχους στις χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές, εξετάζοντας περισσότερες από 1.000 υποθέσεις. Στόχος είναι να διαπιστωθεί εάν γίνεται κατάχρηση του αφορολόγητου ορίου των 800.000 ευρώ ή αν υπάρχουν αδυναμίες στην τεκμηρίωση της προέλευσης των χρημάτων.
Υπενθυμίζεται ότι οι δωρεές και οι γονικές παροχές έως 800.000 ευρώ μεταξύ συγγενών πρώτου βαθμού απαλλάσσονται από φόρο μόνο όταν πραγματοποιούνται μέσω τραπεζικού συστήματος και δηλώνονται κανονικά στις αρμόδιες φορολογικές αρχές.
Αντίθετα, όταν η μεταβίβαση γίνεται με μετρητά, το αφορολόγητο δεν ισχύει και επιβάλλεται φόρος 10% από το πρώτο ευρώ.
Προσοχή στις διαδοχικές μεταβιβάσεις
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στις περιπτώσεις όπου τα χρήματα μεταφέρονται μέσω ενδιάμεσων συγγενικών προσώπων. Η φορολογική διοίκηση εξετάζει αν τέτοιες κινήσεις πραγματοποιούνται με σκοπό την αξιοποίηση φορολογικών απαλλαγών. Εφόσον διαπιστωθεί κάτι τέτοιο, μπορεί να επιβληθεί φόρος που φτάνει έως και το 20%, χωρίς να εφαρμόζεται αφορολόγητο όριο.
Από την άλλη πλευρά, μικρές καθημερινές μεταφορές μέσω υπηρεσιών άμεσων πληρωμών, όπως το IRIS, για έξοδα ή χαρτζιλίκι προς προστατευόμενα μέλη της οικογένειας, δεν αντιμετωπίζονται ως δωρεές και δεν δημιουργούν υποχρέωση υποβολής δήλωσης.
Οι περιπτώσεις που κρύβουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο
Σύμφωνα με φοροτεχνικούς, οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι εντοπίζονται στους κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς. Όταν χρήματα μεταφέρονται σε λογαριασμό στον οποίο συμμετέχει διαφορετικό πρόσωπο, οι φορολογικές αρχές εξετάζουν ποιος τελικά απέκτησε το οικονομικό όφελος.
Η φορολογική επιβάρυνση διαφέρει ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας. Για συγγενείς πρώτου βαθμού μπορεί να επιβληθεί φόρος 10% όταν δεν ισχύει το αφορολόγητο, για συγγενείς δεύτερου βαθμού ο συντελεστής φτάνει το 20%, ενώ για πιο μακρινούς συγγενείς ή μη συγγενικά πρόσωπα μπορεί να ανέλθει ακόμη και στο 40%.
Παράλληλα, η ΑΑΔΕ πραγματοποιεί ηλεκτρονικές διασταυρώσεις μέσω της πλατφόρμας myProperty και των στοιχείων που αποστέλλουν οι τράπεζες. Εάν δεν υπάρχουν επαρκή δικαιολογητικά ή δεν τεκμηριώνεται η συναλλαγή, το αφορολόγητο ενδέχεται να μην αναγνωριστεί και να επιβληθεί ο αντίστοιχος φόρος.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι ακόμη και οι μεταφορές χρημάτων μεταξύ συγγενών ή συνδικαιούχων τραπεζικών λογαριασμών πρέπει να συνοδεύονται από πλήρη τεκμηρίωση. Διαφορετικά, μια απλή οικογενειακή συναλλαγή μπορεί να εξελιχθεί σε μια ιδιαίτερα δαπανηρή φορολογική υπόθεση.
