Στο μικροσκόπιο των φορολογικών αρχών μπαίνουν οι κινήσεις κεφαλαίων μεταξύ τραπεζικών καταθέσεων, καθώς μια νέα απόφαση-πιλότος της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) ανατρέπει όσα γνώριζαν οι πολίτες για τους κοινούς λογαριασμούς. Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, όσοι μεταφέρουν χρηματικά ποσά από έναν κοινό λογαριασμό σε άλλον (ατομικό ή κοινό) κινδυνεύουν με την επιβολή φόρου δωρεάς, εάν δεν μπορούν να αποδείξουν ότι είχαν συμβάλει ενεργά στην αρχική τροφοδότηση των συγκεκριμένων κεφαλαίων.
Η υπόθεση που έκρινε τη σχετική τροπή αφορούσε τη μετακίνηση 240.000 ευρώ από έναν κοινό οικογενειακό λογαριασμό (όπου συνδικαιούχοι ήταν οι γονείς και τα δύο τους παιδιά) προς έναν νέο λογαριασμό, στον οποίο δικαιούχοι ήταν μόνο ο γιος και η σύζυγός του. Η ΔΕΔ απέρριψε την προσφυγή του φορολογούμενου, κρίνοντας ότι η πράξη συνιστά άτυπη δωρεά, καθώς ο προσφεύγων δεν απέδειξε τη δική του οικονομική συνεισφορά στις αρχικές καταθέσεις, ενώ μετά τη μεταφορά τα χρήματα περιήλθαν στην αποκλειστική διάθεση του ιδίου και της συζύγου του.
Το νομικό πλαίσιο για τις αναλήψεις και τη χρήση κεφαλαίων
Το ισχύον θεσμικό καθεστώς είναι σαφές: όταν ένας συνδικαιούχος, ο οποίος δεν έχει συμμετάσχει στη δημιουργία του τραπεζικού υπολοίπου, προχωρά σε ανάληψη ή μεταφορά χρημάτων για προσωπική του χρήση, η κίνηση αυτή αντιμετωπίζεται φορολογικά ως δωρεά.
Το φαινόμενο αυτό δεν είναι μεμονωμένο. Χιλιάδες ανάλογες υποθέσεις που αφορούν χρηματικές γονικές παροχές και άτυπες μεταβιβάσεις έχουν κατακλύσει τη ΔΕΔ. Στην πλειονότητά τους, οι φορολογούμενοι επιχειρούν να προσβάλουν καταλογισμένους φόρους και πρόστιμα, τα οποία προέκυψαν κυρίως λόγω γονικών παροχών που έγιναν με μετρητά εκτός τραπεζικού συστήματος, ή εξαιτίας διαδοχικών εσωτερικών μεταφοράς κεφαλαίων όπου δεν αναγνωρίστηκε το ευνοϊκό αφορολόγητο καθεστώς.
Σαρωτικό σαφάρι από την ΑΑΔΕ για το αφορολόγητο όριο
Παράλληλα, ο ελεγκτικός μηχανισμός εντείνει τη δραστηριότητά του, με την ΑΑΔΕ να θέτει φέτος στο στόχαστρο 1.080 υποθέσεις γονικών παροχών και δωρεών μεγάλων ποσών. Στόχος των ελεγκτών είναι ο εντοπισμός τεχνασμάτων που αποσκοπούν στην παράκαμψη του ανώτατου αφορολόγητου ορίου των 800.000 ευρώ.
Οι διασταυρώσεις πραγματοποιούνται με βάση τα ψηφιακά δεδομένα που αποστέλλουν τα τραπεζικά ιδρύματα. Εάν ο φορολογούμενος αποτύχει να προσκομίσει τα κατάλληλα δικαιολογητικά επιβεβαίωσης της νόμιμης συναλλαγής, η εφορία επιβάλλει φόρο από το πρώτο ευρώ με συντελεστές 10%, 20% ή 40%, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας των εμπλεκόμενων προσώπων.
Οδηγός προστασίας για τους φορολογουμένους
Προκειμένου να αποφευχθούν δυσβάσταχτες επιβαρύνσεις, οι πολίτες οφείλουν να γνωρίζουν τα εξής κρίσιμα σημεία:
- Κανόνας Α΄ Κατηγορίας (Γονείς, τέκνα, σύζυγοι, παππούδες, γιαγιάδες, εγγόνια): Οι δωρεές και γονικές παροχές είναι αφορολόγητες μέχρι τις 800.000 ευρώ, μόνο εφόσον γίνονται μέσω τραπεζικών εμβασμάτων και υποβάλλεται η αντίστοιχη δήλωση. Αντίθετα, οι μεταβιβάσεις με μετρητά φορολογούνται αυτοτελώς με 10% από το πρώτο ευρώ, χωρίς κανένα αφορολόγητο όριο.
- Η εξαίρεση για το «χαρτζιλίκι» και το σύστημα IRIS: Οι καθημερινές μικρομεταφορές χρημάτων από γονείς προς παιδιά για την κάλυψη τρεχουσών αναγκών διαβίωσης (ειδικά αν πρόκειται για ανήλικα τέκνα ή φοιτητές έως 25 ετών) δεν θεωρούνται δωρεές. Συνεπώς, δεν υπάρχει υποχρέωση υποβολής δήλωσης στην πλατφόρμα myPROPERTY.
- Η παγίδα των «διαδοχικών δωρεών»: Στις περιπτώσεις όπου επιστρατεύονται ενδιάμεσα πρόσωπα για να αποφευχθεί η φορολογία (π.χ. μεταφορά χρημάτων από παιδί σε γονέα και αμέσως μετά από τον γονέα στο άλλο παιδί, ώστε να παρακαμφθεί ο φόρος μεταξύ αδελφών), η εφορία ελέγχει τον χρόνο και τη σκοπιμότητα της κίνησης. Αν αποδειχθεί η μεθόδευση, επιβάλλεται απευθείας φόρος 20% από το πρώτο ευρώ.
- Συνδικαιούχοι τρίτα πρόσωπα: Εάν ένα χρηματικό ποσό μεταφερθεί σε κοινό λογαριασμό που διατηρεί το τέκνο με ένα τρίτο πρόσωπο (εκτός στενής οικογένειας), θα καταλογιστεί φόρος δωρεάς εάν αποδειχθεί ότι τα χρήματα αυτά χρησιμοποιήθηκαν τελικά από το τρίτο αυτό πρόσωπο.
