Οι μεταφορές χρημάτων μεταξύ στενών συγγενών δεν είναι πάντα φορολογικά «αθώες». Η Εφορία μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να χαρακτηρίσει μια τραπεζική κίνηση ως άτυπη δωρεά και να επιβάλει φόρο, ακόμη και όταν τα χρήματα προέρχονται από οικογενειακό λογαριασμό.
Στο επίκεντρο των ελέγχων βρίσκεται πλέον ο τρόπος με τον οποίο κινούνται τα χρήματα μέσα από κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς, καθώς και το ποιος αποδεικνύεται ότι έχει πραγματικά χρηματοδοτήσει το ποσό.
Αφορμή αποτέλεσε απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ), μετά από προσφυγή φορολογούμενου που αμφισβήτησε καταλογισμό φόρου για μεταφορά ποσού 240.000 ευρώ.
Το ποσό είχε μεταφερθεί από κοινό οικογενειακό λογαριασμό στον οποίο συμμετείχαν γονείς και παιδιά, σε νέο κοινό λογαριασμό του γιου και της συζύγου του.
Η ΔΕΔ έκρινε ότι η μεταφορά μπορούσε να θεωρηθεί άτυπη δωρεά, καθώς δεν αποδείχθηκε ότι ο συγκεκριμένος συνδικαιούχος είχε συμβάλει οικονομικά στη δημιουργία του αρχικού υπολοίπου.
Το βασικό κριτήριο ήταν ότι μετά τη μεταφορά τα χρήματα τέθηκαν ουσιαστικά στη διάθεση του ίδιου και της συζύγου του.
Πότε μια μεταφορά χρημάτων γίνεται φορολογικά δωρεά
Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, όταν ένας συνδικαιούχος κοινού λογαριασμού δεν έχει αποδεδειγμένα συμμετάσχει στην τροφοδότηση του λογαριασμού και στη συνέχεια μεταφέρει τα χρήματα για προσωπική χρήση, η φορολογική διοίκηση μπορεί να θεωρήσει ότι υπάρχει δωρεά.
Οι φορολογικές αρχές εξετάζουν:
- ποιος κατέθεσε τα χρήματα,
- ποιος είχε πραγματικό οικονομικό όφελος,
- σε ποιον τελικό λογαριασμό κατέληξαν τα ποσά,
- αν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες.
Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ δεν ισχύει πάντα
Οι χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές έως 800.000 ευρώ προς συγγενείς πρώτης κατηγορίας μπορούν να είναι αφορολόγητες, αλλά μόνο όταν γίνονται με τον σωστό τρόπο.
Απαραίτητες προϋποθέσεις είναι:
- η μεταφορά να γίνεται μέσω τραπεζικού συστήματος,
- η συναλλαγή να δηλώνεται κανονικά,
- να αποδεικνύεται η προέλευση των χρημάτων.
Αν η διαδικασία δεν τηρηθεί, το αφορολόγητο μπορεί να χαθεί.
Προσοχή στα μετρητά – Φόρος από το πρώτο ευρώ
Όταν η χρηματική παροχή γίνεται με μετρητά αντί μέσω τραπεζικής συναλλαγής, επιβάλλεται φόρος χωρίς την απαλλαγή των 800.000 ευρώ.
Για συγγενείς πρώτης κατηγορίας ο φόρος ανέρχεται σε 10% από το πρώτο ευρώ.
Για συγγενείς δεύτερης κατηγορίας, όπως αδέλφια, ανίψια ή θείους, η φορολογία μπορεί να φτάσει το 20%.
Για πρόσωπα που ανήκουν στην τρίτη κατηγορία ή για μη συγγενικά πρόσωπα, ο φόρος μπορεί να αγγίξει ακόμη και το 40%.
Τι ισχύει για μεταφορές μέσω IRIS
Οι μικρές καθημερινές μεταφορές χρημάτων μέσω συστημάτων άμεσων πληρωμών, όπως το IRIS, για ανάγκες διαβίωσης ή χαρτζιλίκι, δεν αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο όπως μια γονική παροχή μεγάλης αξίας.
Ωστόσο, οι αρχές εξετάζουν τη συνολική εικόνα των συναλλαγών όταν υπάρχουν ενδείξεις συστηματικής μεταφοράς μεγάλων ποσών.
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται σε περιπτώσεις όπου τα χρήματα μεταφέρονται διαδοχικά από έναν συγγενή σε άλλον, με στόχο –σύμφωνα με τις αρχές– να αξιοποιηθεί το αφορολόγητο από πρόσωπα που δεν το δικαιούνται.
Εφόσον διαπιστωθεί καταστρατήγηση, μπορεί να επιβληθεί φόρος χωρίς την απαλλαγή.
Η ΑΑΔΕ έχει εντάξει στους ελέγχους της τις υποθέσεις χρηματικών γονικών παροχών και δωρεών, ειδικά όταν υπάρχουν ασυνήθιστες κινήσεις ή ελλιπή δικαιολογητικά.
Οι δηλώσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myProperty και τα στοιχεία διασταυρώνονται με τις πληροφορίες που αποστέλλουν οι τράπεζες.
Το μήνυμα των φορολογικών αρχών είναι σαφές: οι οικογενειακές μεταφορές χρημάτων πρέπει να γίνονται με πλήρη τεκμηρίωση, διαφορετικά μια απλή τραπεζική κίνηση μπορεί να μετατραπεί σε φορολογική υποχρέωση.
