Δύο πρόσφατα δημοσιεύματα του Business Daily έφεραν στο προσκήνιο ένα θέμα που μέχρι πριν από λίγο καιρό θα έμοιαζε μακρινό για τη χώρα μας: τη συζήτηση για την πιθανή αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας και, ειδικότερα, την αναφορά της Νότιας Εύβοιας σε προκαταρκτικά σενάρια χωροθέτησης πυρηνικών σταθμών.
Δεν πρόκειται για απόφαση, ούτε για επίσημη ανακοίνωση κατασκευής. Πρόκειται όμως για μια δημόσια αναφορά που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη, ιδίως όταν αφορά έναν τόπο που έχει ήδη σηκώσει δυσανάλογα βάρη στο όνομα της ενεργειακής μετάβασης.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Business Daily, προκαταρκτική μελέτη χωροθέτησης πυρηνικών σταθμών στην Ελλάδα, της Athlos Energy —ιδιωτικής εταιρείας που δραστηριοποιείται στον χώρο της πυρηνικής ενέργειας και προωθεί τη σχετική συζήτηση στην Ελλάδα— σε συνεργασία με την αμερικανική Cambrian Nuclear, εμφανίζει περιοχές της Θράκης και της Νότιας Εύβοιας ως δυνητικά κατάλληλες για περαιτέρω διερεύνηση.
Σε δεύτερο δημοσίευμα, οι συνιδρυτές της Athlos Energy μιλούν ανοιχτά για την προοπτική πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα, για πιθανή πρώτη εγκατάσταση προς το 2040, για οδικό χάρτη, θεσμικές επαφές και για την εκτίμησή τους ότι «η πυρηνική ενέργεια θα έρθει στην Ελλάδα, είναι θέμα χρόνου».
Να θυμηθούμε ότι ο Πρωθυπουργός έχει ανοίξει θεσμικά τη συζήτηση για το αν η πυρηνική ενέργεια και ειδικά οι μικροί αρθρωτοί πυρηνικοί αντιδραστήρες, δηλαδή μικρότερες πυρηνικές μονάδες που παρουσιάζονται ως πιο ευέλικτη λύση, μπορούν να παίξουν ρόλο στο ελληνικό ενεργειακό σύστημα.
Ας είμαστε απολύτως σαφείς: δεν υπάρχει, μέχρι σήμερα, δημοσιοποιημένη απόφαση για πυρηνικό σταθμό στη Νότια Εύβοια. Αν όμως υπάρχουν εισηγήσεις, προεργασίες, επαφές ή σχεδιασμοί που αφορούν την περιοχή μας, οφείλουν να δημοσιοποιηθούν τώρα.
Το πρώτο και απολύτως βασικό ερώτημα είναι ποιος χρηματοδότησε αυτή τη μελέτη. Πρόκειται για καθαρά ιδιωτική επιχειρηματική πρωτοβουλία; Υπάρχει συμμετοχή, γνώση ή συνεργασία κρατικού φορέα; Υπάρχουν συμβάσεις, χορηγοί, συνεργασίες ή οικονομικά συμφέροντα που πρέπει να γνωρίζει η τοπική κοινωνία;
Η διαφάνεια είναι στοιχειώδης δημοκρατική υποχρέωση, ιδιαίτερα όταν μιλάμε για πυρηνική ενέργεια, για τη ζωή των κατοίκων και για το μέλλον ενός ολόκληρου τόπου. Πριν οποιοσδήποτε μιλήσει για τεχνικά κατάλληλες περιοχές, οφείλει να απαντήσει: θα δοθούν στη δημοσιότητα η πλήρης μελέτη, η μεθοδολογία, τα δεδομένα, οι χάρτες, οι συνεργασίες και η χρηματοδότησή της;
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να σιωπά όταν μια περιοχή κατονομάζεται δημόσια σε σενάρια πυρηνικής χωροθέτησης. Οι Δήμοι της Νότιας Εύβοιας έχουν ενημερωθεί; Η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας έχει ενημερωθεί; Υπάρχει κυβερνητικός σχεδιασμός που αφορά τη Νότια Εύβοια; Ποιες ακριβώς περιοχές εξετάστηκαν; Με ποια σεισμικά, γεωλογικά, περιβαλλοντικά, κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια;
Και, κυρίως, τι απαντά η κυβέρνηση για τα μεγάλα ζητήματα που δεν μπορούν να κρυφτούν πίσω από τεχνικούς χάρτες; Σεισμικότητα, πυρηνικά απόβλητα, κόστος, ασφάλεια, σχέδια έκτακτης ανάγκης, προστασία του περιβάλλοντος και κοινωνική συναίνεση δεν είναι λεπτομέρειες, αλλά η ουσία της συζήτησης.
Κάποιοι ίσως πουν: γιατί τόση συζήτηση για δύο δημοσιεύματα ή για δηλώσεις ανθρώπων της αγοράς; Η απάντηση είναι απλή. Όταν μια περιοχή όπως η Νότια Εύβοια κατονομάζεται δημόσια σε σενάρια πυρηνικής χωροθέτησης, ενώ η συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια έχει ανοίξει και σε κυβερνητικό επίπεδο, και όταν οι ίδιοι οι εμπλεκόμενοι μιλούν για επαφές με θεσμικούς, βιομηχανικούς και διεθνείς φορείς, η σιωπή δεν είναι ουδετερότητα, αλλά αποδοχή μιας συζήτησης χωρίς την κοινωνία.
Δεν καταγγέλλω κάτι ως τετελεσμένο, αλλά ζητάω να μη δημιουργηθεί τετελεσμένο χωρίς ενημέρωση, διαφάνεια και τη γνώμη των πολιτών.
Ας μη βιαστεί επίσης κανείς να παρουσιάσει τους μικρούς αρθρωτούς πυρηνικούς αντιδραστήρες ως εύκολη, «καθαρή» ή αυτονόητα ασφαλή λύση. Μικρότερος πυρηνικός αντιδραστήρας δεν σημαίνει αυτόματα μικρότερο πρόβλημα. Σοβαρή επιστημονική μελέτη στο διεθνές περιοδικό PNAS έχει επισημάνει ότι τέτοιες μικρές πυρηνικές μονάδες μπορούν να δημιουργήσουν μεγαλύτερους και πιο σύνθετους όγκους πυρηνικών αποβλήτων, δηλαδή ραδιενεργών υλικών που πρέπει να αποθηκευτούν και να φυλαχθούν με ασφάλεια για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.
Η Νότια Εύβοια έχει ήδη σηκώσει δυσανάλογα βάρη στο όνομα της ενεργειακής μετάβασης. Η περιοχή μας γνωρίζει πολύ καλά τι σημαίνει να μετατρέπεται ένας τόπος σε ενεργειακό πεδίο χωρίς ουσιαστικό σεβασμό στην κοινωνία, στο περιβάλλον και στο δικαίωμα των κατοίκων να αποφασίζουν για το μέλλον τους.
Γι’ αυτό η κυβέρνηση, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, ο Δήμος Κύμης-Αλιβερίου και οι γειτονικοί Δήμοι οφείλουν να πάρουν θέση τώρα.
Καμία συζήτηση για πυρηνικά στη Νότια Εύβοια πίσω από την πλάτη μας. Καμία αδιαφάνεια και καμία τετελεσμένη επιλογή.
*Εκπαιδευτικός, δημοτική σύμβουλος Κύμης Αλιβερίου
Φωτογραφία: Ενδεικτική εικόνα πυρηνικού σταθμού στην Καταλονία της Ισπανίας. Πριν η Εύβοια μπει σε οποιονδήποτε πυρηνικό σχεδιασμό, δικαιούμαστε πλήρη ενημέρωση, διαφάνεια και λόγο για το μέλλον του τόπου μας.
