Νίκος Μακρής Αλλαγές που μπορεί να φέρουν σημαντικές επιβαρύνσεις για όσους επιλέγουν να βγουν νωρίς σε σύνταξη εξετάζει η κυβέρνηση, βάζοντας στο επίκεντρο τη φορολόγηση των παροχών από τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ).
Το σχέδιο που βρίσκεται υπό επεξεργασία προκαλεί ήδη έντονες συζητήσεις, καθώς επηρεάζει όσους επιλέγουν να αποχωρήσουν πριν από τα 62 έτη, ενώ παράλληλα ανοίγει και σοβαρό θέμα συνταγματικότητας.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, το οικονομικό επιτελείο προσανατολίζεται σε ένα σύστημα κλιμακωτής φορολόγησης, στο οποίο οι ασφαλισμένοι που αποχωρούν νωρίτερα θα επιβαρύνονται με υψηλότερους φορολογικούς συντελεστές. Αντίθετα, όσο αυξάνεται η παραμονή στην αγορά εργασίας και πλησιάζει κανείς προς το 67ο έτος, τόσο θα μειώνεται η φορολογία, ακόμη και σε πολύ χαμηλά επίπεδα.
Η νέα παρέμβαση εντάσσεται στο ευρύτερο σχέδιο αναμόρφωσης του δεύτερου πυλώνα ασφάλισης και αναμένεται να περιληφθεί στο νομοσχέδιο που προετοιμάζουν τα υπουργεία Εργασίας, Εθνικής Οικονομίας και Ανάπτυξης.
Τι αλλάζει στη φορολογία των ΤΕΑ
Το βασικό στοιχείο της μεταρρύθμισης είναι ότι η φορολόγηση δεν θα εξαρτάται πλέον μόνο από τα χρόνια ασφάλισης αλλά και από την ηλικία συνταξιοδότησης. Μέχρι σήμερα, το ισχύον καθεστώς βασίζεται αποκλειστικά στη διάρκεια συμμετοχής του ασφαλισμένου στο πρόγραμμα.
Με το νέο μοντέλο, η κυβέρνηση επιχειρεί να δημιουργήσει κίνητρα για μεγαλύτερη παραμονή στην εργασία και να αποτρέψει τις πρόωρες αποχωρήσεις που, σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο, αποδυναμώνουν τον χαρακτήρα της επαγγελματικής ασφάλισης ως μηχανισμού μακροχρόνιας αποταμίευσης.
Έτσι, η φορολογία σύνταξης και των παροχών από ΤΕΑ θα συνδέεται άμεσα με τον χρόνο εξόδου από την αγορά εργασίας, αλλάζοντας πλήρως τη φιλοσοφία του συστήματος.
Γιατί ανοίγει θέμα συνταγματικότητας
Η προοπτική διαφοροποίησης της φορολογίας ανάλογα με την ηλικία έχει ήδη προκαλέσει έντονο προβληματισμό σε νομικούς και συνταγματολόγους. Το βασικό ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο μπορεί να επιβληθεί διαφορετική φορολογική μεταχείριση σε ασφαλισμένους που έχουν ίδιες εισφορές, ίδια χρόνια ασφάλισης και αντίστοιχα ποσά αποταμίευσης, μόνο και μόνο επειδή επέλεξαν διαφορετική ηλικία αποχώρησης.
Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι η νέα πολιτική θα κριθεί με βάση την αρχή της ισότητας, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 4 του Συντάγματος, αλλά και με βάση την αρχή της αναλογικότητας. Εφόσον η φορολογική επιβάρυνση λειτουργήσει ουσιαστικά ως αντικίνητρο ή ως μορφή «ποινής» για όσους αποχωρούν πριν από συγκεκριμένο ηλικιακό όριο, τότε δεν αποκλείεται να υπάρξουν προσφυγές στα δικαστήρια.
Ιδιαίτερα κρίσιμο θεωρείται το εύρος της διαφοράς στους φορολογικούς συντελεστές. Αν, για παράδειγμα, η επιβάρυνση για κάποιον που αποχωρεί στα 61 είναι αισθητά μεγαλύτερη από εκείνη που θα ισχύει στα 62, τότε θα μπορούσε να τεθεί ζήτημα δυσανάλογης παρέμβασης στα περιουσιακά δικαιώματα των ασφαλισμένων.
Τι θα γίνει με όσους ήδη συμμετέχουν σε ΤΕΑ - Τα σενάρια που εξετάζονται
Ένα ακόμη ζήτημα που βρίσκεται στο επίκεντρο αφορά την προστατευόμενη εμπιστοσύνη των πολιτών απέναντι στο κράτος. Πολλοί ασφαλισμένοι επέλεξαν να συμμετάσχουν σε Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης με συγκεκριμένα φορολογικά δεδομένα και εκτιμούν ότι τυχόν αιφνιδιαστική αλλαγή θα ανατρέψει τον οικονομικό σχεδιασμό τους.
Για τον λόγο αυτό, στο τραπέζι βρίσκονται σενάρια σταδιακής εφαρμογής των νέων ρυθμίσεων, αλλά και μεταβατικών διατάξεων ώστε να περιοριστούν οι αντιδράσεις και να θωρακιστεί νομικά το νέο σύστημα απέναντι σε πιθανές προσφυγές.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στο κυβερνητικό επιτελείο θεωρούν ότι ένα σύστημα που θα βασίζεται αποκλειστικά στην ηλικία ενδέχεται να δημιουργήσει σοβαρά νομικά προβλήματα. Για αυτό εξετάζονται πιο σύνθετα μοντέλα υπολογισμού της φορολογίας.
Τα επικρατέστερα σενάρια συνδυάζουν την ηλικία συνταξιοδότησης με τα συνολικά έτη ασφάλισης, τη διάρκεια συμμετοχής στο ΤΕΑ και τον χρόνο παραμονής στην εργασία. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να δημιουργηθεί ένα πιο «ισορροπημένο» μοντέλο που θα συνδέει την επιβάρυνση με περισσότερα αντικειμενικά κριτήρια.
Το σημερινό καθεστώς φορολόγησης εφαρμόζεται από το 2024 και βασίζεται αποκλειστικά στα χρόνια ασφάλισης. Για τις εφάπαξ παροχές, οι φορολογικοί συντελεστές ξεκινούν από 20% για συμμετοχή έως πέντε έτη και μειώνονται έως το 5% για ασφάλιση άνω των 21 ετών.
Στις περιοδικές παροχές, η φορολογία διαμορφώνεται από 10% έως 2,5%, ανάλογα με τη διάρκεια συμμετοχής. Το νέο πλαίσιο αλλάζει ουσιαστικά αυτή τη λογική, καθώς για πρώτη φορά εισάγει ηλικιακά κριτήρια στη φορολόγηση των παροχών.
Έρχονται και τα «Ανοιχτά ΤΕΑ»
Το νέο νομοσχέδιο δεν περιορίζεται μόνο στη φορολογία. Περιλαμβάνει και τη δημιουργία των λεγόμενων «Ανοιχτών ΤΕΑ», δηλαδή πολυεργοδοτικών σχημάτων στα οποία θα μπορούν να συμμετέχουν πολλές επιχειρήσεις χωρίς να απαιτείται κάθε φορά νέα εποπτική έγκριση.
Η κυβέρνηση θεωρεί ότι με αυτόν τον τρόπο θα διευρυνθεί σημαντικά η πρόσβαση μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην επαγγελματική ασφάλιση και θα ενισχυθεί συνολικά ο δεύτερος πυλώνας του ασφαλιστικού συστήματος.
Τι θα ισχύσει για τις μεταφορές ασφαλιστικών δικαιωμάτων
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη δυνατότητα μεταφοράς ασφαλιστικών δικαιωμάτων από ένα Ταμείο ή πρόγραμμα σε άλλο χωρίς απώλειες για τον ασφαλισμένο. Η πρόβλεψη αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς ολοένα και περισσότεροι εργαζόμενοι αλλάζουν εργοδότη ή επαγγελματικό κλάδο κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου.
Το τελικό πλαίσιο δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, ωστόσο θεωρείται βέβαιο ότι η σύνδεση της φορολογίας με την ηλικία συνταξιοδότησης θα αποτελέσει ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα της επόμενης περιόδου, τόσο σε πολιτικό όσο και σε νομικό επίπεδο.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Ανατροπές στις αναθέσεις μαθημάτων: Τι αλλάζει για χιλιάδες εκπαιδευτικούς
Οι 20 βασικοί συνεργάτες του Αλέξη Τσίπρα - Τα ονόματα
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
