Νίκος Τσούλιας Τα φαινόμενα βίας στο σχολείο δεν έχουν τελειωμό. Προσπαθούμε τόσο καιρό να τα δούμε μεμονωμένα, ότι αφορούν κάποιες περιπτώσεις. Όμως η εικόνα είναι γενική σε χρόνο και σε χώρο – έχει αρχίσει τις τελευταίες δεκαετίες και αφορά σχεδόν όλα τα σχολεία της χώρας.
Απαιτείται ένας θεσμικά οργανωμένος διάλογος και μια επιστημονική έρευνα έξω από τα καθιερωμένα πλαίσια των μεμονωμένων περιπτώσεων. Να βρούμε τα αίτια, που είναι διαρκώς ενεργά και κυρίως να δώσουμε προτάσεις για την αντιμετώπιση του φαινομένου. Να βρούμε τις αιτίες των πραγμάτων, που δεν αφήνουν το σχολείο να επιτελέσει τον κοινωνικό του ρόλο. Ναι, το σχολείο δεν μπορεί να λειτουργήσει σε τέτοιες συνθήκες.
Θα τολμήσω να ιεραρχήσω κάποια στοιχεία γι’ αυτό τον ορυμαγδό της βίας: γονέων εναντίον εκπαιδευτικών, μαθητών εναντίον εκπαιδευτικών, μαθητών εναντίον μαθητών. Όχι, δεν είναι παλιό φαινόμενο. Είναι τωρινό άρχισε μετά την κρίση και μέσα στην πανδημία και γίνεται πλέον μόνιμο εκπαιδευτικό χαρακτηριστικό. Ξεκίνησε στις εποχές, που δοκιμαζόταν σκληρά η κοινωνία – αυτό είναι το ένα αίτιο. Ταυτόχρονα εμφανίζεται ενδυνάμωση μιας φοβερής παράλειψης της οικογένειας. Ναι, η οικογένεια έχει την πρώτη ευθύνη για αυτά που συμβαίνουν. Τα παιδιά μεγαλώνουν στις οικογένειες χωρίς καμία διαπαιδαγώγηση - απλώς οι γονείς φροντίζουν να τους παρέχουν υλικά αγαθά, και η αλήθεια είναι με κάθε θυσία.
Αλλά οι γονείς δεν διαπαιδαγωγούν τα παιδιά τους. Δεν τους μαθαίνουν το πιο απλό, το πιο βασικό πράγμα της ζωής, τον σεβασμό! Το σχολείο είναι ένας θεσμός σοβαρός για τη ζωή των παιδιών και των νέων αλλά και για την κοινωνία. Τα παιδιά πρέπει διαπαιδαγωγούνται συστηματικά και απαιτητικά: να σέβονται τον εκπαιδευτικό και τα άλλα παιδιά, να καλλιεργούν τις σχέσεις με τους συμμαθητές τους, να συνειδητοποιούν ότι η φιλία είναι πηγή ομορφιάς στη ζωή του ανθρώπου, ότι η απαξίωση του άλλου παιδιού είναι απαξίωση πριν από όλα του ίδιου του εαυτού μας, ότι στη ζωή συνυπάρχουμε με διαφορετικότητα, με ανεκτικότητα και κυρίως με αλληλεγγύη.
Τα παιδιά μαζί με τα δικαιώματά τους και την αγάπη προς αυτά πρέπει να μάθουν ότι έχουν και υποχρεώσεις, ότι δεν υπάρχουν δικαιώματα χωρίς υποχρεώσεις. Αν η οικογένεια δεν διαπαιδαγωγεί τα παιδιά της, το σχολείο αδυνατεί να υπηρετήσει τον ρόλο του. Τα γράμματα δεν είναι το άπαν. Ο άνθρωπος είναι το παν. Το σχολείο και οι εκπαιδευτικοί έχουν ευθύνες – η παιδαγωγική ευθύνη είναι η πιο σοβαρή αλλά και η πιο όμορφη ευθύνη, είναι αυτή που κάνει τον εκπαιδευτικό παιδαγωγό. Αλλά το σχολείο μπορεί να συνεχίσει πάνω στην ευθύνη των γονέων. Δεν μπορεί να τους υποκαταστήσει. Και ακόμα, δεν μπορεί να διαπαιδαγωγήσει τα παιδιά, αν οι γονείς τα αντι-διαπαιδαγωγούν. Ναι, περί αυτού πρόκειται.
Μπορούμε να βιώνουμε σκληρή βία οπαδική ή άλλης μορφής ανάμεσα σε 20χρονους νέους, που μόλις χθες έφυγαν από το σχολείο; Φαινόμενα βίας σε τέτοια έκταση και σε τέτοια ένταση δεν υπήρχαν ποτέ στα σχολεία εδώ και μισό αιώνα. Στα 33 χρόνια περίπου υπηρεσίας μου σε Γενικά Λύκεια - με αφαίρεση των χρόνων που ήμουνα στην ΟΛΜΕ – “συνάντησα “ μόνο ένα άξιο λόγου σοβαρού περιστατικό βίας, που το αντιμετωπίσαμε με τον πιο παιδαγωγικό τρόπο, και μάλιστα διδαχτήκαμε όλοι απ’ αυτό: μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικοί.
Ναι, μετά το έλλειμμα της οικογενειακής αγωγής υπάρχει το έλλειμμα διαλόγου – συστηματικού και συγκροτημένου - μεταξύ γονέων και εκπαιδευτικών. Δεν μπορεί να συλλαμβάνονται Διευθυντές σχολείων και με χειροπέδες να οδηγούνται στα αστυνομικά τμήματα. Δεν μπορεί οι εκπαιδευτικοί να νιώθουν απειλές στο έργο τους. Απαξίωση του εκπαιδευτικοί σημαίνει απαξίωση του σχολείο!
Και η ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας ζει στην εικονική μακαριότητά της και στην απόλαυση των δήθεν καινοτομιών και των ατέλειωτων βερμπαλισμών. Οφείλει να αναλάβει τον θεσμικό της ρόλο. Δεν μπορεί να παρακολουθεί τα γεγονότα σαν μακρινός παρατηρητής, όταν το σχολείο υποφέρει από τη βία, όταν ο εκπαιδευτικός είναι απαξιωμένος, όταν η μόνη έμπρακτη αγωνία της είναι μια αξιολόγηση που το μόνο που κάνει είναι να δεικνύει έναν πρωτόγνωρο αυταρχισμό στον εκπαιδευτικό.
Αλλά δεν τελειώνουμε σήμερα. Οι επιπτώσεις αυτού του τόσο σοβαρού φαινομένου είναι μπροστά μας και πιο έντονα, στην αυριανή κοινωνία. Πώς θα είναι οι αυριανοί γονείς;
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750€: Βγήκε το Μητρώο Ωφελουμένων - Μάθετε αν είστε μέσα και ξεκινήστε
Αλλαγή νόμου: ΝΕΑ εξ αποστάσεως Πιστοποίηση Η/Υ για Προσλήψεις Εκπαιδευτικών
