Το Ολυμπιείο, ένας από τους πλέον επιβλητικούς αρχαιολογικούς χώρους της Αθήνας, αποτελεί σημείο αναφοράς για την ιστορία της πόλης. Ωστόσο, μια συνηθισμένη λεκτική σύγχυση συνοδεύει συχνά την περιγραφή των εναπομεινάντων δεκαπέντε κιόνων του ναού. Το ερώτημα παραμένει: Ποιος είναι ο ορθός όρος για να περιγράψουμε τα μνημειακά αυτά υπολείμματα; Είναι οι «Στήλες» ή οι «Στύλοι» του Ολυμπίου Διός;
Αν και στην καθημερινή ομιλία οι δύο λέξεις τείνουν να συγχέονται, η ελληνική γλώσσα ορίζει με σαφήνεια τη χρήση τους βάσει του σχήματος και του σκοπού της κατασκευής.
Η Στήλη: Αναφέρεται σε μια όρθια πλάκα, συνήθως λίθινη ή μαρμάρινη, με μνημειακό ή διακοσμητικό χαρακτήρα. Στην αρχαιότητα, οι στήλες τοποθετούνταν σε δημόσιους χώρους ή τάφους και έφεραν επιγραφές, ψηφίσματα ή ανάγλυφες παραστάσεις.
Ο Στύλος: Πρόκειται για μια ψηλή, επιμήκη και συνήθως κυλινδρική κατασκευή, η οποία έχει ως κύριο στόχο την υποστήριξη ενός οικοδομήματος. Είναι ο όρος που ταυτίζεται αρχιτεκτονικά με την κολόνα και τον κίονα.
Οι πολλαπλές χρήσεις στη νέα ελληνική
Η διαφοροποίηση των δύο λέξεων γίνεται ακόμη πιο ξεκάθαρη αν αναλογιστούμε τις σύγχρονες μεταφορικές και κυριολεκτικές χρήσεις τους:
Για τη «Στήλη»: Τη συναντάμε στις στήλες των εφημερίδων (κοσμική, αθλητική), στην ανατομία ως σπονδυλική στήλη, στη φυσική ως ηλεκτρική στήλη (μπαταρία), αλλά και στην παροιμιώδη φράση «μένω στήλη άλατος», που δηλώνει την απόλυτη ακινησία από έκπληξη.
Για τον «Στύλο»: Χρησιμοποιείται για τις κυλινδρικές κατασκευές κοινής ωφέλειας (π.χ. στύλοι της ΔΕΗ) ή μεταφορικά για να δηλώσει το στήριγμα ενός συνόλου (π.χ. «ο στύλος της οικογένειας»).
Ο ναός του Ολυμπίου Διός, η θεμελίωση του οποίου ξεκίνησε τον 6ο αιώνα π.Χ. και η αποπεράτωση έγινε από τον αυτοκράτορα Αδριανό τον 2ο αιώνα μ.Χ., διέθετε αρχικά 104 γιγαντιαίους κίονες. Εφόσον αυτά τα αρχιτεκτονικά μέλη λειτουργούσαν ως στηρίγματα του μεγαλοπρεπούς ναού, ο μοναδικός ορθός όρος είναι οι Στύλοι.
Συνεπώς, όταν αναφερόμαστε στο εμβληματικό τοπόσημο της Αθήνας, είναι γλωσσικά ορθό να κάνουμε λόγο για τους Στύλους του Ολυμπίου Διός, αποδίδοντας την ακριβή έννοια του δομικού υποστηρίγματος που διατηρείται μέχρι σήμερα.
