Βασίλης Γκουζέλος Το φαινόμενο της γήρανσης του πληθυσμού δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό προνόμιο, καθώς ολόκληρη η Ευρώπη μετατρέπεται σταδιακά σε μια «γηραιά ήπειρο». Ωστόσο, για την Ελλάδα, τα δεδομένα είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά. Ο συνδυασμός των ελάχιστων γεννήσεων με ένα ασφαλιστικό σύστημα υψηλών δαπανών, που στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στον δημόσιο διανεμητικό πυλώνα, δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα που απειλεί τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα της χώρας.
Τα πρόσφατα στοιχεία της Eurostat για το 2024 αποτυπώνουν μια ζοφερή πραγματικότητα. Σε ολόκληρη την ΕΕ γεννήθηκαν μόλις 3,55 εκατομμύρια βρέφη, σημειώνοντας πτώση 3,3% μέσα σε έναν χρόνο. Ο δείκτης γονιμότητας υποχώρησε στο 1,34, το χαμηλότερο επίπεδο από το 2001.
Στην Ελλάδα, η ιστορική διαδρομή των γεννήσεων αποκαλύπτει το μέγεθος της κρίσης:
Δεκαετία 1960: Ο δείκτης βρισκόταν στο ισχυρό 2,45.
Δεκαετία 1990: Η αλλαγή του κοινωνικού προτύπου έφερε τη πρώτη μεγάλη υποχώρηση στο 1,39.
Προ κρίσης (2000-2009): Υπήρξε μια προσωρινή ανάκαμψη στο 1,50 λόγω οικονομικής ευημερίας.
Σήμερα (2024): Η χώρα βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση, με τον δείκτη να έχει συρρικνωθεί στο 1,24, πολύ κάτω από το όριο αναπλήρωσης του πληθυσμού.
Ασφαλιστικό: Η αμφισβήτηση της βιωσιμότητας
Παρά τις πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις (αύξηση ορίων ηλικίας, περιορισμός πρόωρων συνταξιοδοτήσεων), η βιωσιμότητα του συστήματος τίθεται υπό αμφισβήτηση. Μελέτη του Ινστιτούτου Δημοσιονομικών και Οικονομικών Μελετών (ΙΔΟΜ) κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι οι αισιόδοξες παραδοχές των διεθνών οργανισμών ενδέχεται να διαψευστούν από την ταχύτητα της δημογραφικής γήρανσης.
Το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στον λόγο συνταξιούχων προς ασφαλισμένους. Όσο αυτός ο λόγος αυξάνεται, το κράτος θα αναγκάζεται είτε να μειώνει περαιτέρω τα ποσοστά αναπλήρωσης (πλήττοντας την κοινωνική επάρκεια των συντάξεων) είτε να αυξάνει την επιβάρυνση των φορολογουμένων.
Το ΙΔΟΜ υποστηρίζει ότι οι «μικροδιορθώσεις» δεν επαρκούν. Το σημερινό μοντέλο, που χαρακτηρίζεται ως ένα δαιδαλώδες κρατικό μονοπώλιο, απαιτεί εκ βάθρων ανασχεδιασμό. Οι προτάσεις για τη διάσωση του συστήματος περιλαμβάνουν:
Ενίσχυση της Κεφαλαιοποίησης: Σταδιακή αποφόρτιση του διανεμητικού σκέλους και ουσιαστική ανάπτυξη του 2ου και 3ου πυλώνα (επαγγελματική και ιδιωτική ασφάλιση).
Χρηματοοικονομική Εκπαίδευση: Ενημέρωση των πολιτών ώστε να μπορούν να σχεδιάζουν τον μακροπρόθεσμο συνταξιοδοτικό τους προγραμματισμό.
Μεταναστευτική Πολιτική: Αξιοποίηση της μετανάστευσης ως εργαλείο για την ενίσχυση του εργατικού δυναμικού.
Ενιαία Εποπτεία: Αντικατάσταση του σημερινού κατακερματισμένου ελέγχου από μια ολιστική εποπτεία του συστήματος.
Σύμφωνα με τους αναλυτές, η καθυστέρηση αυτών των τομών θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε πιο επώδυνες λύσεις στο μέλλον, μεταφέροντας ένα δυσβάσταχτο οικονομικό βάρος στις επόμενες γενιές, οι οποίες καλούνται να συντηρήσουν έναν πληθυσμό που γηράσκει ταχύτερα από κάθε πρόβλεψη.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ για εργαζόμενους ιδιωτικού: ΟΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ
