Ένα από τα πιο γνωστά πειράματα στην ιστορία της ψυχολογίας είναι το πείραμα συμμόρφωσης του Solomon Asch, που πραγματοποιήθηκε τη δεκαετία του 1950. Στόχος του ήταν να εξετάσει πόσο επηρεάζονται οι άνθρωποι από την πίεση της ομάδας όταν καλούνται να πάρουν μια απλή απόφαση.
Στο πείραμα, οι συμμετέχοντες έπρεπε να συγκρίνουν το μήκος μιας γραμμής με τρεις άλλες γραμμές και να επιλέξουν ποια ήταν ίδιου μήκους. Η σωστή απάντηση ήταν συνήθως προφανής.
Η «παγίδα» της ομάδας
Ωστόσο, οι περισσότεροι από τους συμμετέχοντες στην αίθουσα ήταν στην πραγματικότητα συνεργοί του ερευνητή. Αυτοί έδιναν σκόπιμα την ίδια λανθασμένη απάντηση μπροστά στον πραγματικό συμμετέχοντα.
Όταν ερχόταν η σειρά του τελευταίου να απαντήσει, βρισκόταν μπροστά σε ένα δίλημμα:
να εμπιστευτεί τη δική του κρίση ή να συμφωνήσει με την πλειοψηφία.
Τα αποτελέσματα
Τα αποτελέσματα εντυπωσίασαν τους ερευνητές:
- περίπου 75% των συμμετεχόντων συμμορφώθηκαν τουλάχιστον μία φορά με την λάθος απάντηση της ομάδας
- κατά μέσο όρο, οι συμμετέχοντες ακολούθησαν τη λανθασμένη άποψη στο ένα τρίτο των περιπτώσεων
Το πείραμα έδειξε ότι ακόμη και σε απλές καταστάσεις, η κοινωνική πίεση μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ανθρώπινη κρίση.
Γιατί το πείραμα παραμένει επίκαιρο
Το πείραμα του Asch χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα για να εξηγήσει φαινόμενα όπως:
- η συμμόρφωση με την πλειοψηφία
- η επιρροή της ομάδας στις αποφάσεις
- η συμπεριφορά των ανθρώπων σε κοινωνικά δίκτυα ή σε ομάδες
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η ανάγκη του ανθρώπου να ανήκει σε μια ομάδα μπορεί πολλές φορές να τον οδηγήσει να αμφισβητήσει ακόμη και την ίδια του την αντίληψη.
