Τι έδειξε η πρόσφατη έρευνα
Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Aging συνέκρινε τη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου σε μονόγλωσσα και δίγλωσσα άτομα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι χρησιμοποιούσαν ενεργά δεύτερη γλώσσα παρουσίαζαν λιγότερα σημάδια εγκεφαλικής γήρανσης, ανεξάρτητα από παράγοντες όπως το μορφωτικό επίπεδο, ο τρόπος ζωής ή η γενική κατάσταση της υγείας τους.
Μεταξύ των βασικών ευρημάτων ξεχώρισαν:
καλύτερη διατήρηση περιοχών που σχετίζονται με την προσοχή και τον έλεγχο της συμπεριφοράς,
πιο αποδοτική επικοινωνία μεταξύ διαφορετικών εγκεφαλικών δικτύων,
καθυστέρηση στην εμφάνιση δεικτών γνωστικής εξασθένησης.
Αξιοσημείωτο είναι ότι τα οφέλη αυτά δεν περιορίζονταν σε όσους μεγάλωσαν μιλώντας δύο γλώσσες, αλλά παρατηρήθηκαν και σε άτομα που ξεκίνησαν την εκμάθηση δεύτερης γλώσσας σε μεγαλύτερη ηλικία.
Πώς η διγλωσσία γυμνάζει τον εγκέφαλο
Η εναλλαγή ανάμεσα σε δύο γλωσσικά συστήματα απαιτεί συνεχή νοητική εγρήγορση. Ο εγκέφαλος καλείται να επιλέγει τη σωστή λέξη, να καταστέλλει την άλλη γλώσσα και να προσαρμόζεται γρήγορα στο εκάστοτε περιβάλλον επικοινωνίας. Αυτή η διαδικασία ενισχύει περιοχές που σχετίζονται με την προσοχή, την αυτορρύθμιση και την ευελιξία της σκέψης.
Σε νευρολογικό επίπεδο, η διγλωσσία συνδέεται με αυξημένη αποτελεσματικότητα των μετωπιαίων περιοχών και ισχυρότερη γνωστική εφεδρεία, δηλαδή την ικανότητα του εγκεφάλου να αντισταθμίζει τις αλλαγές που προκαλεί η ηλικία.
Το γνωστικό απόθεμα και ο ρόλος του
Το γνωστικό απόθεμα περιγράφει την ανθεκτικότητα του εγκεφάλου απέναντι στη φθορά ή τις βλάβες. Όσο μεγαλύτερο είναι, τόσο πιο αργά εμφανίζονται τα συμπτώματα γνωστικής εξασθένησης. Η εκμάθηση μιας δεύτερης γλώσσας συμβάλλει στη δημιουργία αυτού του αποθέματος, καθώς ενεργοποιεί ταυτόχρονα πολλαπλά εγκεφαλικά συστήματα και απαιτεί μακροχρόνια πνευματική προσπάθεια.
Αυτό εξηγεί γιατί τα δίγλωσσα άτομα συχνά εμφανίζουν αργότερα συμπτώματα άνοιας, ακόμη και όταν υπάρχουν υποκείμενες αλλαγές στον εγκέφαλο.
Είναι ποτέ αργά για να μάθει κανείς μια γλώσσα;
Ένα από τα πιο ενθαρρυντικά συμπεράσματα της σύγχρονης έρευνας είναι ότι η ηλικία δεν αποτελεί εμπόδιο. Παρότι η πρώιμη διγλωσσία προσφέρει ισχυρά οφέλη, η εκμάθηση μιας δεύτερης γλώσσας στη μέση ή και στην τρίτη ηλικία εξακολουθεί να ενισχύει τη νευρωνική πλαστικότητα. Ακόμη και η βασική ή λειτουργική γνώση φαίνεται να αρκεί για να κρατά τον εγκέφαλο ενεργό.
Πώς συγκρίνεται με άλλες νοητικές δραστηριότητες
Η εκμάθηση γλωσσών μοιάζει με δραστηριότητες όπως η μουσική ή η επίλυση σύνθετων προβλημάτων, όμως έχει ένα μοναδικό πλεονέκτημα: ενσωματώνεται στην καθημερινή ζωή. Συνδυάζει μνήμη, προσοχή, επικοινωνία και κοινωνική αλληλεπίδραση, προσφέροντας συνεχή νοητική πρόκληση.
Μπορεί να αποτρέψει την άνοια;
Η διγλωσσία δεν αποτελεί «θεραπεία» για την άνοια, ωστόσο τα δεδομένα δείχνουν ότι μπορεί να καθυστερήσει την εμφάνιση των συμπτωμάτων για αρκετά χρόνια. Αυτή η καθυστέρηση μπορεί να μεταφραστεί σε καλύτερη ποιότητα ζωής και μεγαλύτερη λειτουργική ανεξαρτησία.
Πέρα από τις λέξεις
Τα οφέλη της δεύτερης γλώσσας δεν περιορίζονται στο λεξιλόγιο. Η διαχείριση δύο γλωσσών ενισχύει γενικότερες δεξιότητες, όπως η συγκέντρωση, η προσαρμοστικότητα και η αντίσταση στους περισπασμούς. Ικανότητες κρίσιμες για τη διατήρηση της πνευματικής διαύγειας όσο ο εγκέφαλος μεγαλώνει.
Τελικά, η εκμάθηση μιας δεύτερης γλώσσας δεν είναι απλώς ένα νέο μέσο επικοινωνίας. Είναι μια επένδυση στη μακροπρόθεσμη υγεία του εγκεφάλου, με οφέλη που συνοδεύουν τον άνθρωπο σε όλη τη διάρκεια της ζωής του.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
10 Πιστοποιητικά Τεχνητής Νοημοσύνης για Εκπαιδευτικούς: 1000 Υποτροφίες ως 19/1
