Αν και σήμερα θεωρείται σύμβολο της μεσογειακής κουζίνας, η ντομάτα δεν είχε ποτέ ευρωπαϊκή καταγωγή. Το φυτό που δίνει τον κατακόκκινο αυτό «πρωταγωνιστή» της ελληνικής χωριάτικης σαλάτας, του ιταλικού ριζότο και της ισπανικής γκασπάτσο, γεννήθηκε χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά — στις ηλιόλουστες εκτάσεις της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής.
Η επιστημονική της ονομασία είναι Solanum lycopersicum, όμως για αιώνες αποκαλούνταν και με πιο ποιητικά ονόματα, όπως «ερωτόμηλο». Οι πρώτες καλλιέργειες της ντομάτας εντοπίζονται στο σημερινό Μεξικό, ενώ υπάρχουν ενδείξεις πως οι λαοί του Περού και της ευρύτερης περιοχής την αξιοποιούσαν πολύ πριν από την άφιξη των Ευρωπαίων εξερευνητών.
Το ίδιο το όνομα «ντομάτα» έχει ρίζες στην γλώσσα Νάουατλ των Αζτέκων, όπου η λέξη tómatl περιέγραφε τον χυμώδη καρπό που έμελλε να κατακτήσει τον κόσμο. Μέσα από τα ισπανικά πλοία της εποχής των Ανακαλύψεων, ταξίδεψε στην Ευρώπη και με το πέρασμα των αιώνων κατέκτησε μια ξεχωριστή θέση στην κουλτούρα της γεύσης.
Σήμερα, δύσκολα μπορεί να φανταστεί κανείς μια κουζίνα της Μεσογείου χωρίς τη ντομάτα — είτε φρέσκια, είτε αποξηραμένη, είτε σε σάλτσα. Κι όμως, αυτή η γευστική «καρδιά» της μαγειρικής μας παράδοσης ήταν κάποτε ένα εξωτικό φυτό από τον Νέο Κόσμο.
