Ένα ενδιαφέρον κομμάτι αυτών των επιθέτων σχετίζεται με επαγγέλματα, αποκαλύπτοντας πληροφορίες για το επάγγελμα ή τη θέση των προγόνων του εκάστοτε κατόχου.
Ήδη από το 1920, η εφημερίδα «Πειρασμός» είχε καταγράψει επώνυμα που προέρχονται από τουρκικές λέξεις και περιγράφουν επαγγελματικές ιδιότητες. Ορισμένα χαρακτηριστικά παραδείγματα:
Κουντουριώτης, Κουντούρης, Κουντουράς: από το τουρκικό kundura, που σημαίνει παπούτσι – υποδηματοποιός.
Καζαντζής, Καζαντζάκης, Καζαντζόπουλος: από το kazancı, ο κατασκευαστής καζανιών ή ο χαλκουργός.
Κανταρτζής: ο κατασκευαστής ή επισκευαστής ζυγαριών (καντάρια).
Τουφεξής: ο οπλοποιός, κατασκευαστής ή πωλητής όπλων.
Καζάζης: μεταξουργός.
Σέκερης: ζαχαροπλάστης.
Αμπατζής: κατασκευαστής μάλλινων υφασμάτων.
Σαγιαξής: κατασκευαστής συγκεκριμένου είδους μάλλινου υφάσματος.
Κιατίπης: γραμματικός, γραφέας ή υπάλληλος γραφείου.
Πολλά ακόμη επώνυμα περιέχουν επαγγελματική ή κοινωνική πληροφορία. Για παράδειγμα:
Φεσάς, Φεσόπουλος: κατασκευαστής φεσιών.
Σαράφης, Σαραφίδης, Σαραφόπουλος: αργυραμοιβός.
Ταμπάκης, Ταμπακόπουλος: βυρσοδέψης.
Χασάπης, Κασάπης: κρεοπώλης.
Αραμπατζής: καραγωγέας, οδηγός αμαξιών.
Τσορμπατζής: προϊστάμενος ή διαχειριστής εργασίας.
Μπαξεβάνης: κηπουρός ή περιβολάρης.
Καλιτζής, Καλατζάκης: κασσιτερωτής.
Κατιρτζής: μουλαράς ή μεταφορέας με ζώα.
Καπιτσάλας: κεντητής ή κατασκευαστής ζωνών.
Οι ρίζες των επωνύμων και η ιστορική τους πορεία
Η παρουσία τουρκικής προέλευσης σε ελληνικά επώνυμα εντοπίζεται ήδη από τη βυζαντινή περίοδο, ενώ η επίδραση αυξήθηκε κατά την Τουρκοκρατία. Πολλά επώνυμα δόθηκαν με βάση:
Σωματικά χαρακτηριστικά ή ιδιότητες.
Επαγγέλματα και αξιώματα.
Τόπο καταγωγής ή παρατσούκλια.
Τα παλαιότερα επώνυμα, που σχετίζονται με ζώα, αντικείμενα ή καθημερινές ασχολίες, ενσωματώθηκαν σταδιακά στην ελληνική ταυτότητα, παρά την ξενική καταγωγή τους.
Είναι χαρακτηριστικό ότι περισσότερα από 12.000 ελληνικά επώνυμα έχουν ρίζες στην τουρκική γλώσσα, όπως εξηγείται σε ειδική έκδοση με πάνω από 5.500 λήμματα, η οποία αναλύει την ετυμολογία και την ιστορική πορεία αυτών των ονομάτων.
Παραδείγματα επωνύμων με ξένη ετυμολογία
Μερικά ακόμη παραδείγματα από έρευνες για τις ρίζες γνωστών επωνύμων:
Αϊβαζής: κλητήρας (ayvaz, τουρκικά)
Ασλάνης: λιοντάρι (aslan)
Βεάκης: κύριος ή μπέης (bey)
Βογιατζής: μπογιατζής (boyaci)
Καραμανλής: από την περιοχή Καραμανία (Karamanli)
Ζορμπάς: δυναμικός, ταραχοποιός (zorba)
Μπαϊρακτάρης: σημαιοφόρος (bayraktar)
Ρακιντζής: παρασκευαστής ή λάτρης ρακής (raki)
Σιμιτζής: κουλουράς (simitci)
Τσουκαλάς: κατασκευαστής κεραμικών (tsoukali, από το ιταλικό zuca)
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Τι σημαίνει η λέξη «φανφάρα» και από πού προέρχεται
Εκπαιδευτικοί: Πότε θα πιστωθεί στο λογαριασμό τους η μισθοδοσία
Μειώσεις στη στρατιωτική θητεία: Πόσους μήνες θα υπηρετούν οι φαντάροι με τον νέο νόμο
