Σημαντικό πλήγμα στη μαθησιακή εξέλιξη, τη γλωσσική ανάπτυξη και τη συναισθηματική ισορροπία των παιδιών προκαλεί η παρατεταμένη έκθεση στις οθόνες, σύμφωνα με τα ευρήματα μιας εκτεταμένης παγκόσμιας επιστημονικής μελέτης.
Η ανάλυση, η οποία δημοσιεύθηκε στο διεθνούς κύρους επιστημονικό περιοδικό JAMA Pediatrics και διεξήχθη υπό την καθοδήγηση ερευνητών από το Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι στον Καναδά, εξέτασε στοιχεία που αφορούν περισσότερα από 2,8 εκατομμύρια παιδιά σε 64 χώρες. Πρόκειται για μία από τις πλέον ολοκληρωμένες ανασκοπήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα, συνθέτοντας τα αποτελέσματα προηγούμενων μεγάλων ερευνών.
Επιπτώσεις συγκρίσιμες με τον πρόωρο τοκετό και το οικογενειακό εισόδημα
Τα ευρήματα της επιστημονικής ομάδας υπογραμμίζουν ότι ο αρνητικός αντίκτυπος του υπερβολικού χρόνου μπροστά σε ψηφιακές συσκευές είναι ισάξιος ή ακόμη και μεγαλύτερος από καθιερωμένους παράγοντες κινδύνου. Η επίδραση της έκθεσης στις οθόνες εμφανίζει ανάλογο ή μεγαλύτερο μέγεθος σε σχέση με τη συμπεριφορά των γονέων, το οικογενειακό εισόδημα ή τις επιπλοκές που επιφέρει ο πρόωρος τοκετός.
Η μελέτη κάλυψε πλήθος δραστηριοτήτων -από το scrolling στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια έως το streaming και τις βιντεοκλήσεις- σε κάθε τύπο συσκευής (smartphones, tablets, τηλεοράσεις). Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ο χρόνος οθόνης αποτελεί έναν παράγοντα που μπορεί να προσαρμοστεί και να περιοριστεί από την οικογένεια για τη βελτίωση της παιδικής ευημερίας.
Χαμηλότερες επιδόσεις στο σχολείο και καθυστέρηση στη γλωσσική εξέλιξη
Η υπερβολική ενασχόληση με τα ψηφιακά μέσα αποτυπώνεται άμεσα στις ακαδημαϊκές και επικοινωνιακές δεξιότητες των παιδιών. Οι επιδόσεις δεν έμειναν ανεπηρέαστες, μιας και δαπιστώθηκε σαφής συσχέτιση μεταξύ αυξημένου χρόνου οθόνης και χαμηλότερης συνολικής βαθμολογίας στο σχολικό περιβάλλον.
Ακόμη, η αυξημένη χρήση ψηφιακών μέσων συνδέθηκε με πιο φτωχή γλωσσική εξέλιξη, περιορίζοντας τις εκφραστικές ικανότητες των παιδιών. Στον τομέα των μαθηματικών, της ανάγνωσης και των φυσικών επιστημών δεν καταγράφηκε άμεση αρνητική συσχέτιση, γεγονός που οι ακαδημαϊκοί αποδίδουν στην έλλειψη επαρκών εξειδικευμένων δεδομένων.
Αύξηση του άγχους, της επιθετικότητας και των προβλημάτων συμπεριφοράς
Πέραν των μαθησιακών επιπτώσεων, η μελέτη αποτυπώνει σοβαρές επιβαρύνσεις στον συναισθηματικό κόσμο και τις κοινωνικές ανασχέσεις των νέων.
- Εσωτερικευμένα προβλήματα: Παρατηρήθηκε αύξηση σε συμπτώματα κατάθλιψης, άγχους και συναισθηματικής δυσφορίας.
- Εξωτερικευμένη συμπεριφορά: Η πολύωρη έκθεση συνδέεται με εκδηλώσεις επιθετικότητας και ενδείξεις Διαταραχής Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ).
- Κοινωνικές σχέσεις: Διαπιστώθηκε δυσκολία στη δημιουργία και διατήρηση υγιών σχέσεων με συνομιλήκους.
Επιστημονικές ενστάσεις και περιορισμοί της έρευνας
Παρά τα ανησυχητικά ευρήματα, μέλη της επιστημονικής κοινότητας συνιστούν ψυχραιμία στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων.
Η Tatiana Íñiguez Berrozpe, αναπληρώτρια καθηγήτρια Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Σαραγόσα, τόνισε ότι η συσχέτιση παραμένει μικρή, σημειώνοντας πως οι οθόνες δεν αποτελούν την αποκλειστική αιτία για τη συναισθηματική δυσφορία ή τις χαμηλές επιδόσεις ενός εφήβου.
Παράλληλα, η Esther van Sluijs, καθηγήτρια Συμπεριφορικής Επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Loughborough, ανέφερε ότι η μελέτη, παρά την υψηλή ποιότητά της, δεν διαθέτει επαρκή δεδομένα για τον διαχωρισμό των επιπτώσεων ανάλογα με το είδος της χρήσης (π.χ. εκπαιδευτικό περιεχόμενο έναντι video games), γεγονός που απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση των συνηθειών των νέων.
