Αλέξης Κόκκος, Ομότιμος Καθηγητής Εκπαίδευσης Ενηλίκων
Εύη Πάσχου, Ψυχίατρος – Ψυχαναλύτρια
Πώς μπορεί η τέχνη να συμβάλει στη δημιουργία ουσιαστικών μαθησιακών εμπειριών; Πώς συνδέεται η επανεξέταση των αντιλήψεών μας με την αναγνώριση των συναισθημάτων μας;
Το πρόγραμμα «Δημιουργική Διδασκαλία και Ψυχική Ενδυνάμωση με “Όχημα” την Τέχνη» του Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ. του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου προσεγγίζει αυτά τα ερωτήματα, συνδέοντας τον στοχασμό με τη διερεύνηση του εσωτερικού κόσμου και την προσωπική σημασία που αποκτά κάθε θέμα για τους συμμετέχοντες.
Η μάθηση ως νοητική και συναισθηματική εμπειρία
Κεντρικό μέλημα του προγράμματος είναι η στοχαστική προσέγγιση ενός θέματος να περιλαμβάνει τόσο την ορθολογική επανεξέταση προβληματικών αντιλήψεων, στο πλαίσιο της μετασχηματίζουσας μάθησης, όσο και τη διερεύνηση των συναισθημάτων που αναδύονται κατά την επεξεργασία του.
Οι συμμετέχοντες ενθαρρύνονται να αναγνωρίζουν όσα αισθάνονται καθώς στοχάζονται. Η αναζήτηση του προσωπικού νοήματος που έχει το εξεταζόμενο θέμα για καθέναν προσδίδει βάθος και εσωτερική θεμελίωση στη μετασχηματιστική διεργασία.
Η προσέγγιση του προγράμματος βασίζεται στη θέση ότι η μάθηση είναι ταυτόχρονα νοητική και συναισθηματική εμπειρία: η αλλαγή δυσλειτουργικών αντιλήψεων συνδέεται με την επεξεργασία της συναισθηματικής κατάστασης που τις συνοδεύει.
Ψυχική ενδυνάμωση για εκπαιδευτικούς και εκπαιδευτές ενηλίκων
Η ψυχική ενδυνάμωση αφορά τη διαδικασία μέσα από την οποία το άτομο μαθαίνει να αναγνωρίζει τα συναισθήματα που αναδύονται στις διαφορετικές καταστάσεις της ζωής του και να συμφιλιώνεται με αυτά, αναπτύσσοντας την αυτογνωσία και την ανθεκτικότητά του απέναντι στις δυσκολίες της επαγγελματικής και κοινωνικής ζωής.
Στο πλαίσιο αυτό, οι εκπαιδευτικοί και οι εκπαιδευτές ενηλίκων που συμμετέχουν στο πρόγραμμα υποστηρίζονται ώστε να διαμορφώνουν δημιουργικές και ουσιώδεις συνθήκες μάθησης. Η αναγνώριση των συναισθημάτων, ιδιαίτερα των αρνητικών, αποτελεί βασικό βήμα αυτής της διαδικασίας.
Μια εκπαιδευτική ομάδα με ελεύθερη έκφραση και προσεκτική ακρόαση
Η λειτουργία της εκπαιδευτικής ομάδας στηρίζεται σε συγκεκριμένες αρχές:
- Ελεύθερη έκφραση, χωρίς λογοκρισία.
- Προσεκτική ακρόαση των άλλων.
- Αποφυγή κριτικής στις απόψεις που διατυπώνονται.
- Εστίαση στο προσωπικό νόημα που έχουν για κάθε συμμετέχοντα όσα συζητούνται.
Οι εκπαιδευτές ενθαρρύνουν ένα μαθησιακό περιβάλλον στο οποίο οι συμμετέχοντες μπορούν να αναγνωρίζουν ομοιότητες ανάμεσα στις δικές τους δυσκολίες και στις εμπειρίες των άλλων. Παράλληλα, η κατανόηση των διαφορών μεταξύ των προσωπικών καταστάσεων προσφέρει πρόσθετη επίγνωση και διευρύνει την αυτοαντίληψη.
Οι συντονιστές δεν επιβάλλουν την άποψή τους και δεν επιχειρούν να ερμηνεύσουν τις ψυχικές καταστάσεις που εκφράζονται.
Τα έργα τέχνης ως αφετηρία διαλόγου και στοχασμού
Για την υποστήριξη αυτής της διαδικασίας αξιοποιούνται εικαστικά, λογοτεχνικά, κινηματογραφικά και άλλα έργα τέχνης, ως εναύσματα διαλόγου και ψυχικής ευαισθητοποίησης.
Μέσα από την επεξεργασία τους διερευνώνται θέματα όπως:
- Οι διανθρώπινες σχέσεις.
- Το περιβάλλον.
- Η βία.
- Η εναρμόνιση επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.
- Η ενεργός πολιτειότητα.
Οι ιδέες που προκύπτουν από την προσέγγιση των έργων τέχνης συνδέονται με τα εξεταζόμενα θέματα, εμπλουτίζοντας τη μαθησιακή διαδικασία και δίνοντάς της δημιουργικότητα, βάθος και προσωπικό ενδιαφέρον.
Περισσότερες πληροφορίες για το πρόγραμμα:
Δημιουργική Διδασκαλία και Ψυχική Ενδυνάμωση με «Όχημα» την Τέχνη – Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ. ΕΑΠ
