Τη δεκαετία του 1970, ο Βρετανός κοινωνιολόγος της εκπαίδευσης Graham Vulliamy έθεσε ένα ενδιαφέρον ερώτημα: γιατί οι μαθητές αγαπούν τη μουσική, αλλά συχνά δεν ενδιαφέρονται για το μάθημα της μουσικής στο σχολείο;
Μελετώντας τη μουσική εκπαίδευση, διαπίστωσε ότι υπήρχε μεγάλη απόσταση ανάμεσα στη μουσική που άκουγαν οι νέοι και σε εκείνη που θεωρούσε αξιόλογη το σχολείο. Η κλασική μουσική αντιμετωπιζόταν ως αντικείμενο σοβαρής μελέτης, ενώ η ποπ και η ροκ συχνά υποτιμούνταν.
Στο βιβλίο Pop Music in School (1976), που επιμελήθηκε μαζί με τον Ed Lee, ο Vulliamy αμφισβήτησε αυτή την πολιτισμική ιεράρχηση. Υποστήριξε ότι η δημοφιλής μουσική διαθέτει δικές της μορφές δημιουργίας και έκφρασης, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διδασκαλίας. Το ζήτημα δεν ήταν απλώς να ακούν οι μαθητές τα αγαπημένα τους τραγούδια στην τάξη, αλλά να αναγνωριστεί η πολιτισμική αξία των εμπειριών τους.
Από την ποπ μουσική στα manga
Σήμερα, ο προβληματισμός του Vulliamy μπορεί να μεταφερθεί στα ιαπωνικά manga, που αποτελούν σημαντικό μέρος της νεανικής κουλτούρας.
Πολλοί μαθητές διαβάζουν εκατοντάδες σελίδες manga, γνωρίζουν τους δημιουργούς τους, παρακολουθούν σύνθετες ιστορίες και συζητούν τους χαρακτήρες και τις αφηγηματικές ανατροπές. Πρόκειται για αναγνωστικές και ερμηνευτικές δραστηριότητες που το σχολείο συχνά δεν αξιοποιεί.
Ένας μαθητής που δυσκολεύεται να διαβάσει ένα λογοτεχνικό κείμενο μπορεί να παρακολουθεί με ενθουσιασμό μια εκτενή ιστορία manga. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι δύο μορφές ανάγνωσης είναι ταυτόσημες, αλλά ότι η μία μπορεί να αποτελέσει γέφυρα προς την άλλη.
Τι μπορούν να προσφέρουν τα manga στη διδασκαλία;
Τα manga μπορούν να αξιοποιηθούν σε διαφορετικά μαθήματα:
- Ιστορία: Το Arte της Kei Ohkubo, που διαδραματίζεται στη Φλωρεντία της Αναγέννησης, προσφέρει αφορμές για τη μελέτη της θέσης των γυναικών, της τέχνης και των κοινωνικών περιορισμών.
- Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή: Το Death Note θέτει ερωτήματα για τη δικαιοσύνη, την εξουσία, την τιμωρία και τα όρια της ατομικής αυθαιρεσίας.
- Λογοτεχνία: Η σύγκριση ενός manga με ένα λογοτεχνικό έργο επιτρέπει τη μελέτη της αφήγησης, των χαρακτήρων και της σχέσης εικόνας και λόγου.
- Εικαστικά: Η σύνθεση των καρέ, η απόδοση της κίνησης και οι εκφράσεις των προσώπων αποτελούν στοιχεία μιας ιδιαίτερης οπτικής γλώσσας.
Η αξιοποίηση των manga δεν σημαίνει ότι το σχολείο πρέπει να περιοριστεί σε όσα ήδη αγαπούν οι μαθητές ούτε ότι όλα τα προϊόντα της ποπ κουλτούρας έχουν την ίδια παιδαγωγική αξία. Σημαίνει ότι μπορεί να ξεκινά από τις πολιτισμικές τους εμπειρίες για να διευρύνει τις γνώσεις και τους ορίζοντές τους.
Το σχολείο δεν χρειάζεται να ανταγωνίζεται την κουλτούρα των μαθητών. Μπορεί να συνομιλεί μαζί της, χωρίς να παραιτείται από τον μορφωτικό του ρόλο.
