Μετρήσιμα οφέλη στη μαθησιακή διαδικασία φαίνεται πως αποδίδει η αυστηρή απαγόρευση των smartphones καθ’ όλη τη διάρκεια του σχολικού ωραρίου, σύμφωνα με νέα, μεγάλης κλίμακας μελέτη του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, την οποία αναδεικνύουν οι New York Times. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η απομάκρυνση των συσκευών ενισχύει τις επιδόσεις στα Μαθηματικά και την Ανάγνωση κατά το ισοδύναμο μίας έως δύο επιπλέον εβδομάδων διδασκαλίας ετησίως, ωστόσο οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι το μέτρο από μόνο του δεν αποτελεί πανάκεια.
Η έρευνα, που δημοσιοποιήθηκε στις 17 Νοεμβρίου 2026 από το Κέντρο Εκπαιδευτικής Πολιτικής Έρευνας (Center for Education Policy Research) του Χάρβαρντ, ανέλυσε διαχρονικά δεδομένα 3,3 εκατομμυρίων μαθητών, από τη Γ΄ Δημοτικού έως και την Α΄ Λυκείου, σε 4.600 σχολικές μονάδες των Ηνωμένων Πολιτειών (σε 49 πολιτείες και την περιφέρεια της Κολούμπια), καλύπτοντας την περίοδο από το 2021-2022 έως το 2025-2026.
Η «αθόρυβη» υποχώρηση των τελευταίων ετών
Η ανάλυση εστιάζει σε ένα ανησυχητικό φαινόμενο που ξεκίνησε το 2013 -παράλληλα με την εκρηκτική εξάπλωση των smartphones και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στους εφήβους- και επιδεινώθηκε από την πανδημία. Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι Αμερικανοί μαθητές της Β΄ Γυμνασίου έχασαν μεταξύ 2013 και 2024 μαθησιακό έδαφος που αντιστοιχεί σε μία ολόκληρη σχολική τάξη, εξαιτίας της σταδιακής, ετήσιας πτώσης των επιδόσεών τους.
Για να διαπιστώσουν αν η απομάκρυνση των κινητών ανακόπτει αυτή την τάση, οι ερευνητές αξιοποίησαν τα τεστ προόδου MAP Growth της NWEA, παρακολουθώντας την εξέλιξη των ίδιων μαθητών πριν και μετά την επιβολή περιορισμών. Κρίσιμη παράμετρος της μελέτης ήταν ότι εξετάστηκαν σχολεία που εφάρμοσαν πραγματικά αυστηρά μέτρα: όχι απλές συστάσεις μέσα στην τάξη, αλλά υποχρεωτική τοποθέτηση των κινητών σε ειδικές θήκες που κλειδώνουν με την έναρξη του ωραρίου και ξεκλειδώνουν με τη λήξη του, αποκλείοντας τη χρήση και στα διαλείμματα. «Η προηγούμενη έρευνα για τις απαγορεύσεις κινητών τηλεφώνων είχε συχνά ερμηνευθεί ως ένδειξη ότι οι επιπτώσεις τους είναι μικρές», σημείωσε ο Τόμας Κέιν, καθηγητής στη Σχολή Εκπαίδευσης του Χάρβαρντ και εκ των επικεφαλής της μελέτης, τονίζοντας ωστόσο ότι η νέα ανάλυση αποδεικνύει πως η επίδραση των συσκευών στη μάθηση δεν πρέπει να υποτιμάται.
Καλύτερη συγκέντρωση στην Ανάγνωση
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη βελτίωση των επιδόσεων στην Ανάγνωση, καθώς η κατανόηση σύνθετων κειμένων απαιτεί παρατεταμένη συγκέντρωση, την οποία υπονομεύουν οι διαρκείς ειδοποιήσεις και η γρήγορη εναλλαγή ψηφιακού περιεχομένου. Μάλιστα, η βελτίωση καταγράφηκε οριζόντια σε όλα τα επίπεδα μαθητών, ενώ μειώθηκε αισθητά το ποσοστό όσων παρουσίαζαν πτώση στις επιδόσεις τους κατά τη διάρκεια της χρονιάς.
Παρόλα αυτά, η αύξηση αντιστοιχεί σε περίπου 0,01 τυπική απόκλιση (μία έως δύο εβδομάδες επιπλέον μάθησης τον χρόνο). Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι πρόκειται για μια συγκρατημένη μεταβολή σε σύγκριση με παρεμβάσεις όπως η εξατομικευμένη διδασκαλία, η οποία όμως αντισταθμίζει περίπου το ήμισυ της ετήσιας απώλειας που καταγραφόταν από το 2013 και λειτουργεί αθροιστικά σε βάθος χρόνου.
Τα ευρήματα του Χάρβαρντ έρχονται να συμπληρώσουν προηγούμενη μελέτη του National Bureau of Economic Research (NBER) τον Μάιο του 2026 (από ερευνητές των πανεπιστημίων Stanford, Michigan, Duke και Pennsylvania σε 40.000 σχολεία), η οποία είχε καταγράψει περιορισμένη συνολική βελτίωση, με τα οφέλη να γίνονται ορατά κυρίως στα Μαθηματικά του Λυκείου έπειτα από τριετία.
Όπως επισημαίνουν ο οικονομολόγος της εκπαίδευσης στο Stanford, Τόμας Ντι, και η ψυχολόγος του San Diego State University, Τζιν Τουένγκε, η τυπική απαγόρευση δεν εγγυάται την εξάλειψη των ψηφιακών περισπασμών, καθώς οι μαθητές συχνά παρακάμπτουν τους κανόνες (π.χ. με δεύτερες συσκευές) ή μεταφέρουν τη χρήση στα σχολικά laptops.
Τελικά, όπως υπογραμμίζει ο κ. Κέιν, το μεγαλύτερο ερώτημα μεταφέρεται εκτός σχολικών τειχών: στην επίδραση των smartphones κατά τη μελέτη στο σπίτι, στην πολύωρη έκθεση στα κοινωνικά δίκτυα και στη στέρηση ύπνου. Δεδομένα που κατέχουν με ακρίβεια οι ψηφιακές πλατφόρμες, αλλά παραμένουν αποσυνδεδεμένα από την εκπαιδευτική έρευνα.