Ζούμε σε εποχές νεοφιλελευθερισμού και καθολικής εμπορευματοποίησης, με τις πολιτικές που κυριαρχούν να χαρακτηρίζονται από τη διάθεση με τρόπο επιδεικτικό και πρωτόγνωρο, αποδόμησης του κοινωνικού κράτους με όχημα ένα χωρίς όρια και έλεγχο κύμα ιδιωτικοποιήσεων. Ο νεοφιλελευθερισμός διαμορφώνει μια γενικευμένη γκρίζα εικόνα για την κοινωνία και για τους εργαζόμενους.
Σε μια τέτοια συνθήκη, ο συνδικαλιστικός αγώνας στο εκπαιδευτικό κίνημα έχει σημασία καταλυτική. Είναι καθοριστικός για την κοινωνική πρόοδο, για την προαγωγή της δημοκρατικής και ανθρωπιστικής παιδείας.
Η Προοδευτική Ενότητα Καθηγητών (ΠΕΚ) είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το πάντα επίκαιρο και διαχρονικό, καθολικό αίτημα για «μόρφωση σε όλους τους νέους, σε όλες τις νέες».
Πρωτοστατεί διαχρονικά στο εκπαιδευτικό κίνημα της χώρας μας. Είναι στην πρωτοπορία σε αγώνες για την πρόοδο, την επιστήμη, την κατοχύρωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας ως κυρίαρχου μηχανισμού προώθησης της κοινωνικής κινητικότητας και της διασφάλισης της κοινωνικής δικαιοσύνης. Αναδεικνύει τα κρίσιμα διακυβεύματα της Μάθησης και της Γνώσης, της Διαπαιδαγώγησης και της Κοινωνικοποίησης της νέας γενιάς.
Έχει διαμορφώσει μια κινηματική κουλτούρα αγωνιστικής δράσης, δημιουργικότητας και συλλογικότητας. Οι αγώνες της έχουν ως σηματωρό το δημόσιο σχολείο και τον εκπαιδευτικό. Στην προηγούμενη έκφρασή της, την ΠΑΣΚ Καθηγητών, είχε κυρίαρχο ρόλο στις εκπαιδευτικές συλλογικότητες.
Μέλη της είχαν συνδράμει στη διαμόρφωση του πιο εμβληματικού και του πιο μακρόβιου Νόμου στην ιστορία της εκπαίδευσης, του Ν. 1566/1985, είχαν συμμετοχή σε όλες τις βασικές θέσεις του κλάδου και ως πρώτη δύναμη είχε την Προεδρία της ΟΛΜΕ σχεδόν καθ’ όλη την περίοδο της Μεταπολίτευσης -με κάποια μικρά διαλείμματα- μέχρι την κρίση, που επέφερε την πτώση του ΠΑΣΟΚ, πτώση που επηρέασε καθοριστικά στην απομείωση της δυναμικής της.
Σε περιόδους, στις οποίες επικρατεί πόλωση με επιμέρους εκπαιδευτικά θέματα, πόλωση που ευνοεί τη διαμόρφωση μετώπων χωρίς περιεχόμενο στα μείζονα ζητήματα της εκπαίδευσης και των εκπαιδευτικών και χωρίς ιδέες και προτάσεις για να προχωρήσει το Κίνημα στις τόσο δύσκολες και απαιτητικές εποχές, είναι πασίδηλο ότι δεν ευνοείται ο ουσιαστικός διάλογος και ο προγραμματικός λόγος – στοιχεία που «αδικούν» τον πυρήνα της πρότασης της ΠΕΚ.
Σήμερα το κύριο πρόβλημά της είναι οργανωτικό, η μη πανελλαδική παρουσία της. Ωστόσο, ως θεσμική και κινηματική συνδικαλιστική δύναμη παραμένει πάντα σταθερός παράγοντας για τη σύνθεση των επιμέρους παραταξιακών θέσεων και προτάσεων στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΟΛΜΕ και επομένως στη λήψη αποφάσεων - στοιχείο που είναι απόλυτα καθοριστικό για την πορεία και την αποτελεσματικότητα του κλάδου των καθηγητών και των καθηγητριών.
Εδώ ενυπάρχει και ένα ουσιαστικό πρόβλημα, που ταλανίζει διαχρονικά το κίνημα των εκπαιδευτικών: η μονοπαραταξιακή αντίληψη και πρακτική. Παρακάμπτεται η αναγκαιότητα της σύνθεσης των επιμέρους παραταξιακών προτάσεων - αγνοούνται δηλαδή τα συστατικά στοιχεία της συλλογικότητας: ότι οι παρατάξεις υπάρχουν και δρουν εντός των συνδικαλιστικών φορέων, αλλιώς δεν έχουν νόημα, και ότι οι εμμονές περί καθαρότητας και περί ακτιβισμού κορυφής χωρίς τη μαζική συμμετοχή φαινομενικά δημιουργούν μια κινητικότητα πρόσκαιρης επικαιρότητας, αλλά οδηγούν στην απίσχναση των μεγάλων προταγμάτων για τη Δημόσια Παιδεία και στην απομείωση της κοινωνικής δυναμικής τους.
Σήμερα που ο καπιταλισμός γίνεται όλο και πιο επιθετικός, που οι ανισότητες και η ευρεία περιθωριοποίηση εκτεταμένων κοινωνικών στρωμάτων διαρκώς οξύνονται είναι απόλυτα αναγκαία όχι μόνο η ιεράρχηση και η προτεραιοποίηση των βασικών σκοπών της δημοκρατικής εκπαίδευσης και του εκπαιδευτικού κινήματος - και όχι η μονομέρεια κάποιων κλαδικών ζητημάτων - αλλά και η ευρύτερη δυνατή σύνδεση του εκπαιδευτικού κινήματος με τις γενικότερες συλλογικές εκφράσεις των εργαζομένων στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα.
Είναι εποχή των μεγάλων αντιπαραθέσεων -ιδεολογικών, κοσμοθεωρητικών, κοινωνικών και πολιτικών- και ως εκ τούτου κάθε κλαδικός αγώνας, για να έχει αποτελεσματική δράση οφείλει να κινείται με σαφές πολιτικό και κοινωνικό πρόσημο. Να αναδεικνύει ένα «παιδαγωγικό παράδειγμα», που θα έχει αντίκρισμα σε μαθητές και σε γονείς, που θα εμπνέει την κοινωνία.
Να θέτει τη δική του πρωτοποριακή ατζέντα στην πορεία της εκπαίδευσης και να μην είναι μόνο παρακολούθημα των κυβερνητικών επιλογών. Εδώ είναι και η βασική ευθύνη και αποστολή της ΠΕΚ.
