Σε προηγούμενο άρθρο μου, επιχείρησα να εκτιμήσω τον αριθμό των μαθητών του δημοτικού με βάση τις καταγεγραμμένες γεννήσεις. Η εκτίμηση έδειχνε ότι έως το σχολικό έτος 2029/30 οι μαθητές του δημοτικού θα έχουν μειωθεί κατά περίπου 14% σε σχέση με το 2023/24.
Στις 27 Οκτωβρίου, η ΕΛΣΤΑΤ δημοσίευσε τα στοιχεία για το σχολικό έτος 2024/25. Πρόκειται για την πρώτη χρονιά που δεν ήταν διαθέσιμη όταν έγινε η αρχική ανάλυση και, επομένως, για την πρώτη ευκαιρία να ελεγχθεί η εκτίμηση με πραγματικά δεδομένα.
Η μείωση ήταν λίγο ταχύτερη
Οι μαθητές των δημοτικών σχολείων ανήλθαν σε 548.873, έναντι 561.890 την προηγούμενη χρονιά. Η εκτίμηση με βάση τις γεννήσεις προέβλεπε μείωση 1,9%, ενώ η τελική μείωση έφτασε το 2,3%, δηλαδή ήταν μεγαλύτερη κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες από την εκτίμηση.
Στα ανοιχτά δεδομένα της παραπάνω ανάλυσης παρουσιάζονταν οι εκτιμώμενες ετήσιες μεταβολές του μαθητικού πληθυσμού, τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και ανά περιφέρεια. Η σύγκριση με τα νέα στοιχεία δείχνει ότι σε 11 από τις 13 περιφέρειες η πραγματική μεταβολή απέχει λιγότερο από μία ποσοστιαία μονάδα από την εκτίμηση. Η Δυτική Μακεδονία, για την οποία προβλεπόταν η μεγαλύτερη συνολική μείωση έως το 2030, κατέγραψε και το 2024/25 τη μεγαλύτερη ποσοστιαία πτώση, κατά 3,7%. Στην Κεντρική Μακεδονία, η εκτίμηση επιβεβαιώθηκε πλήρως, με μείωση 2,8%.
Οι ιδιαιτερότητες του Βορείου και του Νοτίου Αιγαίου
Οι δύο περιφέρειες στις οποίες η απόκλιση είναι μεγαλύτερη είναι το Βόρειο και το Νότιο Αιγαίο. Στο Βόρειο Αιγαίο, οι γεννήσεις αυξήθηκαν από το 2016 έως το 2020, κυρίως στη Λέσβο, τη Σάμο και τη Χίο, και στη συνέχεια μειώθηκαν απότομα. Η αύξηση αυτή συνέπεσε χρονικά με τις προσφυγικές ροές, ενώ είναι πιθανό μέρος των παιδιών που γεννήθηκαν τότε να μην παρέμεινε στα νησιά. Για τον ίδιο λόγο, η εκτίμηση για το 2025/26, που δείχνει αύξηση 6,2%, πρέπει να διαβαστεί με προσοχή.
Στο Νότιο Αιγαίο, οι μαθητές είναι σταθερά περίπου 14% περισσότεροι από όσους θα υπολόγιζε κανείς με βάση τις γεννήσεις. Η εγκατάσταση οικογενειών στα νησιά επηρεάζει τον μαθητικό πληθυσμό, χωρίς αυτό να αποτυπώνεται στα στοιχεία των γεννήσεων. Παρά τις ιδιαιτερότητες αυτές, οι τέσσερις νησιωτικές περιφέρειες κατέγραψαν και το 2024/25 τη μικρότερη πτώση, όπως έδειχνε και η εκτίμηση για την περίοδο έως το 2029/30.
Οι μαθητές μειώνονται ταχύτερα από τις σχολικές μονάδες
Τα υπόλοιπα στοιχεία της ίδιας ανακοίνωσης επιβεβαιώνουν τη γενική εικόνα. Ενώ οι μαθητές μειώθηκαν κατά 2,3%, οι σχολικές μονάδες μειώθηκαν μόλις κατά 0,4%, από 4.314 σε 4.295, και οι εκπαιδευτικοί αυξήθηκαν κατά 0,5%, από 77.598 σε 78.023. Με βάση αυτά τα μεγέθη, η αναλογία διαμορφώθηκε σε έναν εκπαιδευτικό ανά 7 μαθητές, από 7,2 την προηγούμενη χρονιά. Η αναλογία αυτή, ωστόσο, δεν πρέπει να συγχέεται με το μέγεθος της τάξης, αφού στα στοιχεία των εκπαιδευτικών περιλαμβάνονται και όσοι απουσιάζουν ή είναι αποσπασμένοι, και διαφέρει σημαντικά ανάμεσα στις περιφέρειες, καθώς στην επαρχία λειτουργούν πολλά μικρά, ολιγοθέσια σχολεία.
Η μείωση δεν κατανέμεται ισότιμα ανάμεσα στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα. Τα δημόσια δημοτικά σχολεία έχασαν το 2,6% των μαθητών τους, από 518.415 σε 505.072. Αντίθετα, τα ιδιωτικά σχολεία κατέγραψαν αύξηση 0,7%, από 43.475 σε 43.801.
Η δημογραφική μεταβολή αποτυπώνεται ήδη και στην επόμενη βαθμίδα. Οι απόφοιτοι του δημοτικού το 2024/25 ήταν 92.536, αριθμός μειωμένος κατά 5,1% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Πρόκειται ουσιαστικά για τη γενιά που πέρασε στο γυμνάσιο τον Σεπτέμβριο του 2025.
Τι ακολουθεί
Για τις δύο χρονιές που δεν έχουν ακόμη δημοσιευτεί, οι γεννήσεις δείχνουν ηπιότερη μείωση: περίπου 1,4% το 2025/26, που μόλις ολοκληρώθηκε, και 1,2% την τρέχουσα σχολική χρονιά. Από το 2027/28, όμως, η εκτίμηση δείχνει ετήσια πτώση άνω του 3%, καθώς στο δημοτικό θα φτάνουν οι μικρότερες γενιές. Οι γεννήσεις μειώθηκαν από 85.346 το 2021 σε 75.921 το 2022, σύμφωνα με τη Eurostat, και συνέχισαν να υποχωρούν.
Σημείωση για τη μέθοδο
Η εκτίμηση προκύπτει από το άθροισμα των καταγεγραμμένων γεννήσεων (Eurostat, demo_r_gind3) των γενεών που γεννήθηκαν από 6 έως 11 χρόνια πριν από τη λήξη κάθε σχολικού έτους. Το χρονικό εύρος επιλέχθηκε εμπειρικά, με έλεγχο στις εγγραφές ανά περιφέρεια (Eurostat, educ_uoe_enrp06), και δεν ταυτίζεται με την ηλικία εγγραφής στην Α΄ τάξη.
Η μέθοδος δοκιμάστηκε στα έτη 2015–2024, για τα οποία υπάρχουν ήδη στοιχεία εγγραφών, και απείχε από αυτά κατά μέσο όρο 3,2%. Τα στοιχεία του 2024/25 προέρχονται από την ΕΛΣΤΑΤ, η οποία καταγράφει τους μαθητές στη λήξη του σχολικού έτους και δίνει ελαφρώς χαμηλότερους αριθμούς από τη Eurostat (561.890 έναντι 566.659 για το 2023/24). Για τον λόγο αυτό συγκρίνονται ποσοστά μεταβολής και όχι απόλυτοι αριθμοί. Η εκτίμηση δεν περιλαμβάνει μετακινήσεις οικογενειών από και προς το εξωτερικό.
Δεδομένα, κώδικας και πλήρης μεθοδολογία: github.com/k-kolovos/greece-primary-school-2030
Το πρώτο άρθρο: «Το δημοτικό σχολείο του 2030 έχει ήδη γεννηθεί», Alfavita, 13.08.2026: https://www.alfavita.gr/ekpaideysi/556750_dimotiko-sholeio-toy-2030-ehei-idi-gennithei
*Ο Κωνσταντίνος Κολοβός είναι μαθηματικός (ΕΜΠ), με MSc στο Business Analytics (ΟΠΑ), και αναλυτής δεδομένων.» Συνεπώς αν δεν κάνει κόπο στο κείμενο της σύνταξης της 15ης Αυγούστου («Το σχολείο του 2030 έχει ήδη γεννηθεί: Λιγότερα παιδιά, γερασμένοι εκπαιδευτικοί και ένας χάρτης που αλλάζει») θα προτιμούσα να αναφέρομαι ως «μαθηματικός και αναλυτής δεδομένων».
