Το alfavita.gr παρουσιάζει μια εξαιρετική ανάλυση του Μαθηματικού Κωνσταντίνου Κολοβού για το πώς η δημογραφική μεταβολή φτάνει στο δημοτικό σχολείο έως το 2030, βασισμένη σε δεδομένα Eurostat, ΕΛΣΤΑΤ, Υπουργείου Παιδείας και data.gov.gr.
Αποτελεί συνέχεια προηγούμενης ανάλυσής του για το δημογραφικό της χώρας https://www.linkedin.com/pulse/%CF%84%CE%BF-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1%CF%82-%CE%BC%CE%B9%CE%B1-%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CE%BB%CF%85%CF%83%CE%B7-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CF%84%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%85%CF%84%CE%B1%CE%AF%CF%89%CE%BD-kolovos-aeusf/, στην οποία και παραπέμπει η πρώτη παράγραφος.
Τα κύρια ευρήματα:
- Οι μαθητές του δημοτικού μειώνονται κατά περίπου 14% από το 2023/24 στο 2029/30. Δεν πρόκειται για πρόβλεψη: και οι έξι γενιές παιδιών που θα γεμίσουν το σχολείο του 2030 έχουν ήδη γεννηθεί.
- Ανάμεσα στο 2017/18 και το 2023/24 χάθηκαν 86.000 μαθητές αλλά έκλεισαν μόλις 162 σχολεία. Το δίκτυο δεν κατέρρευσε, αραίωσε — και ο υποβιβασμός, όχι η κατάργηση, είναι ο πραγματικός μηχανισμός.
- Ένα στα τέσσερα δημοτικά έχει σήμερα λιγότερους από 50 μαθητές. Τα μισά περίπου από αυτά δεν είναι καν τυπικά ολιγοθέσια.
- Ένας στους τέσσερις εκπαιδευτικούς του δημοτικού είναι άνω των 55, και η ηλικιακή ομάδα πίσω του είναι 40% μικρότερη. Η γενιά των μαζικών διορισμών των Παιδαγωγικών Ακαδημιών περνά το όριο των 62 ετών μεταξύ 2027 και 2031.
Το άρθρο δεν δίνει αριθμό αποχωρήσεων, και εξηγεί γιατί δεν μπορεί να δοθεί με τα δημοσιευμένα στοιχεία. Η ηλικιακή κατανομή των μόνιμων εκπαιδευτικών ανά κλάδο έχει δημοσιοποιηθεί μία μόνο φορά, το 2016.
Στα παρακάτω δύο link ο αναγνώστης μπορεί έχει πρόσβαση στα δεδομένα:
Διαδραστικό dashboard — Tableau Public
Μεθοδολογία, δεδομένα και κώδικας — github.com/k-kolovos/greece-primary-school-2030
Το άρθρο του Κωνσταντίνου Κολοβού
Στην προηγούμενη ανάλυση για το δημογραφικό, τα δεδομένα μας άφησαν σε ένα αρκετά συγκεκριμένο σημείο: τα 68.309 παιδιά που γεννήθηκαν το 2024 θα μπουν στην Α΄ Δημοτικού τον Σεπτέμβριο του 2030. Έμενε, λοιπόν, το πιο πρακτικό ερώτημα: τι σημαίνει αυτό για τις σχολικές μονάδες, τα τμήματα, τις οργανικές θέσεις και τον σχεδιασμό ανά περιφέρεια;
Προσπαθώ να απαντήσω εδώ, μέσα από επτά γραφήματα, με δεδομένα της Eurostat, της ΕΛΣΤΑΤ, του Υπουργείου Παιδείας και του data.gov.gr. Ο κώδικας και τα δεδομένα είναι ανοιχτά, ώστε οι υπολογισμοί να μπορούν να ελεγχθούν. Και όπου τα στοιχεία δεν επιτρέπουν ασφαλές συμπέρασμα, προτιμώ να το λέω παρά να συμπληρώνω τα κενά με υποθέσεις.
Το σχολείο του 2030 δεν προβλέπεται — μετριέται
Ένα δημοτικό σχολείο αποτελείται από έξι διαδοχικές γενιές, ένα έτος γέννησης η καθεμία. Για κάθε σχολική χρονιά μέχρι και το 2030, και οι έξι έχουν ήδη γεννηθεί. Δεν χρειάζεται λοιπόν κάποιο σενάριο για τη μελλοντική γονιμότητα ώστε να ξέρουμε πόσα παιδιά θα βρίσκονται στις τάξεις· χρειάζεται να αντιστοιχίσουμε τις καταγεγραμμένες γεννήσεις με τις σχολικές χρονιές.
Κάνοντας αυτή την αντιστοίχιση ανά περιφέρεια, προκύπτει ότι **οι μαθητές του δημοτικού μειώνονται κατά περίπου 14% από το 2023/24 στο 2029/30**. Δοκιμασμένη σε παλιότερες χρονιές, όπου τις πραγματικές εγγραφές τις γνωρίζουμε ήδη, η μέθοδος αποκλίνει κατά 3,2%.
Το ενδιαφέρον, όμως, δεν βρίσκεται μόνο στο εθνικό ποσοστό: η γεωγραφία της μείωσης διαφέρει δραματικά από περιοχή σε περιοχή.
Καμία περιφέρεια δεν εξαιρείται — και η Αττική επιταχύνει
Και οι δεκατρείς περιφέρειες χάνουν μαθητές. Το εύρος, όμως, είναι μεγάλο: από 3% στο Νότιο Αιγαίο έως 37% στη Δυτική Μακεδονία για τη δωδεκαετία 2017/18–2029/30. Στη Δυτική Μακεδονία, δηλαδή, χάνονται περισσότεροι από ένας στους τρεις μαθητές μέσα σε δώδεκα χρόνια.
Τα δύο άκρα δείχνουν τον ίδιο μηχανισμό με διαφορετικό αποτέλεσμα. Οι αριθμοί προκύπτουν από τις γεννήσεις ανά νομό, άρα καταγράφουν έμμεσα πού βρίσκονται οι άνθρωποι στις ηλικίες που κάνουν οικογένεια — και αυτό συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την εργασία. Στο Νότιο Αιγαίο ο τουρισμός συγκρατεί και προσελκύει πληθυσμό ακριβώς σε αυτές τις ηλικίες, ενώ στη Δυτική Μακεδονία η απολιγνιτοποίηση έχει επηρεάσει έντονα την Κοζάνη και την Πτολεμαΐδα.
Η σύνδεση αυτή, βέβαια, είναι ερμηνεία και όχι κάτι που αποδεικνύεται από τα δεδομένα των γεννήσεων μόνο. Ο καθηγητής Δημογραφίας Βύρων Κοτζαμάνης, διευθυντής του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, περιέγραφε τον Νοέμβριο του 2025 μια αντίστοιχη εικόνα σε επίπεδο χώρας: νησιωτικές περιοχές και η Κρήτη με «σταθερό ή αυξανόμενο πληθυσμό», ενώ μεγάλοι νομοί της Βόρειας Ελλάδας υφίστανται σοβαρή πληθυσμιακή συρρίκνωση. Είναι, τελικά, η διαπίστωση της προηγούμενης ανάλυσης σε τοπική κλίμακα: σε μια χώρα με αρνητικό φυσικό ισοζύγιο, οι μετακινήσεις πληθυσμού είναι ο βασικός παράγοντας που μπορεί να αλλάξει γρήγορα την εικόνα μιας περιοχής.
Πιο ενδιαφέρον από το επίπεδο είναι, όπως και στο δημογραφικό, ο ρυθμός της αλλαγής. Για οκτώ από τις δεκατρείς περιφέρειες, **η επόμενη εξαετία είναι χειρότερη από την προηγούμενη**. Σε εθνικό επίπεδο, στην πτώση 11,9% της περιόδου 2017/18–2023/24 προστίθεται πτώση 14,0% έως το 2029/30.
Και υπάρχει μια μετατόπιση που δεν περίμενα όταν ξεκίνησα την ανάλυση. Η Αττική, που μέχρι τώρα είχε μία από τις ηπιότερες πτώσεις (−9,6%), περνά στην ταχύτερη ομάδα, με −14,7% στην επόμενη περίοδο. Τα νησιά που είχαν προηγηθεί σταθεροποιούνται, ενώ η πίεση γίνεται πιο αισθητή στο κέντρο. Κάτι αντίστοιχο είχαμε δει και στην προηγούμενη ανάλυση, όταν η ταχύτερη γήρανση της δεκαετίας εμφανίστηκε στη Δυτική Αττική.
Μία μόνο καμπύλη ανεβαίνει μέσα σε όλο το γράφημα, και μάλλον δεν πρέπει να την πιστέψουμε. Στο Βόρειο Αιγαίο καταγράφηκαν 2.314 γεννήσεις το 2020, έναντι 1.897 το 2019 — τη χρονιά που ο πληθυσμός των νησιών ήταν διογκωμένος από τις προσφυγικές ροές, όπως είχε φανεί και στην προηγούμενη ανάλυση. Τυπικά, τα παιδιά αυτά αντιστοιχούν σε μαθητές του 2026/27.
Η μέθοδος όμως υποθέτει ότι το παιδί θα πάει σχολείο εκεί όπου γεννήθηκε, και για αυτόν ακριβώς τον πληθυσμό η υπόθεση δύσκολα στέκει. Είναι το καθαρότερο όριο αυτής της ανάλυσης: η αντιστοίχιση γεννήσεων και θρανίων δουλεύει καλά όσο ο πληθυσμός μένει στη θέση του, και χαλάει εκεί που δεν μένει. Το Βόρειο Αιγαίο είναι το σημείο όπου φαίνεται.
Τα σχολεία δεν κλείνουν — αδειάζουν
Εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα. Ανάμεσα στο 2017/18 και το 2023/24, στα δημόσια δημοτικά της χώρας:
- οι μαθητές μειώθηκαν κατά 14,3% (601.527 → 515.269)
- τα τμήματα κατά 8,1%
- οι σχολικές μονάδες κατά 3,7% (4.328 → 4.166)
Η διαφορά είναι σημαντική. Χάθηκαν 86.000 μαθητές, αλλά έκλεισαν μόλις 162 σχολεία. Το μέσο δημοτικό συρρικνώθηκε από 139 σε 124 μαθητές. Το σχολικό δίκτυο δεν κατέρρευσε· αραίωσε.
Και φαίνεται ότι συνεχίζει να αραιώνει, μάλιστα με μεγαλύτερη ένταση. Τα δύο τελευταία χρόνια δεν καλύπτονται ακόμη από τα στατιστικά που χρησιμοποιώ, καλύπτονται όμως από τις υπουργικές αποφάσεις που δημοσιεύονται κάθε Αύγουστο στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Για το σχολικό έτος 2025/26 καταργήθηκαν 9 δημοτικά, συγχωνεύθηκαν 12 και υποβιβάστηκαν 43, δηλαδή έχασαν οργανικές θέσεις χωρίς να κλείσουν. Για το 2026/27, η αντίστοιχη απόφαση προβλέπει 32 καταργήσεις και 106 υποβιβασμούς.
Ο υποβιβασμός είναι ίσως ο πιο ουσιαστικός μηχανισμός εδώ. Ένα σχολείο μπορεί να παραμένει ανοιχτό και να συνεχίζει να εμφανίζεται στον χάρτη, ενώ ταυτόχρονα χάνει τμήματα και οργανικές θέσεις. Η δημογραφική συρρίκνωση, επομένως, δεν φαίνεται πάντα ως «κλείσιμο σχολείου». Μπορεί να φαίνεται απλώς ως ένα σχολείο που χρόνο με τον χρόνο μικραίνει.
Γιατί η Ελλάδα φαίνεται «πλούσια» σε δασκάλους
Η αναλογία μαθητών ανά εκπαιδευτικό στο ελληνικό δημοτικό είναι 7,4, έναντι 13,3 του μέσου όρου της ΕΕ. Είναι από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη και, αν κοιτάξει κανείς μόνο αυτόν τον αριθμό, είναι εύκολο να μιλήσει για πλεόνασμα προσωπικού.
Τα υπόλοιπα δεδομένα, όμως, δείχνουν μια πιο σύνθετη εικόνα.
Οι μαθητές ανά τμήμα κυμαίνονται από 12 στη Φλώρινα έως 19 στην Αθήνα. Δεν πρόκειται απλώς για δύο διαφορετικές πολιτικές στελέχωσης αλλά για δύο πολύ διαφορετικές γεωγραφίες. Σε σύνολο 4.501 δημοτικών, τα 656 είναι επίσημα ολιγοθέσια (στοιχεία 2019, τα πιο πρόσφατα του μητρώου σχολικών μονάδων): στην Ευρυτανία περίπου επτά στα δέκα σχολεία, ενώ στην κεντρική Αθήνα δεν υπάρχει αντίστοιχη εικόνα.
Ο επίσημος χαρακτηρισμός, όμως, δεν πιάνει όλη την εικόνα. Ένα στα τέσσερα δημοτικά της χώρας —1.144 σχολεία— έχει λιγότερους από 50 μαθητές συνολικά, και τα 652 λιγότερους από 25. Όλα μαζί συγκεντρώνουν περίπου το 5% των μαθητών. Τα 656 είναι τυπικά ολιγοθέσια· τα υπόλοιπα σχεδόν 500 είναι κανονικά σχολεία που άδειασαν και είναι αυτά που τροφοδοτούν τη λίστα των υποβιβασμών.
Ένα διάσπαρτο δίκτυο σχολείων απαιτεί εκπαιδευτικό ακόμη και για ένα τμήμα οκτώ παιδιών, και αυτό δεν είναι από μόνο του ένδειξη σπατάλης.
Ο εθνικός μέσος όρος, επομένως, κρύβει δύο διαφορετικά προβλήματα. Η Ελλάδα δεν έχει απλώς «πολλούς δασκάλους». Έχει ένα μεγάλο και γεωγραφικά κατακερματισμένο σχολικό δίκτυο, που λειτουργεί με πολύ διαφορετικές συνθήκες από περιοχή σε περιοχή.
Το κύμα αποχωρήσεων που έρχεται — και δεν έχει δεύτερο πίσω του
Ένας στους τέσσερις εκπαιδευτικούς του δημοτικού, 20.801 από 77.598, είναι ήδη άνω των 55.
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση. Τα στοιχεία αφορούν το σύνολο όσων διδάσκουν στο δημοτικό, μόνιμους και αναπληρωτές, γενική και ειδική αγωγή μαζί. Η πηγή δεν τα διαχωρίζει. Δεδομένης της ηλικίας, υποθέτω ότι στη μεγάλη πλειοψηφία τους πρόκειται για μονίμους, αλλά αυτό παραμένει υπόθεση και δεν θέλω να την παρουσιάσω ως δεδομένο.
Η κορυφή της κατανομής είναι συγκεκριμένη: η γενιά του 1965–69, δηλαδή οι εκπαιδευτικοί που αντιστοιχούν σε μεγάλο βαθμό στους μαζικούς διορισμούς των Παιδαγωγικών Ακαδημιών. Στο γράφημα μπορούμε να τη δούμε να μετακινείται: η ψηλή γκρίζα στήλη του 2018/19 και η ψηλή κόκκινη του 2023/24 είναι οι ίδιοι άνθρωποι, πέντε χρόνια μεγαλύτεροι. Σήμερα βρίσκονται στα 55–59 και είναι περίπου 18.000.
Πόσο γρήγορα αδειάζει μια τέτοια ομάδα δεν χρειάζεται να το υποθέσουμε, το έχουμε ήδη δει. Όσοι ήταν στα 55–59 το 2018/19 είναι σήμερα στα 60–64, και στο διάστημα αυτό έφυγαν επτά στους δέκα. Η σημερινή ομάδα περνά το ηλικιακό όριο των 62 ετών μεταξύ 2027 και 2031.
Και πίσω της δεν έρχεται κάτι αντίστοιχο. Η επόμενη ηλικιακή ομάδα είναι κατά 40% μικρότερη, η μεθεπόμενη κατά 60%. Είναι η δεκαετία χωρίς μαζικούς μόνιμους διορισμούς, 2010–2019, αποτυπωμένη στην ηλικιακή πυραμίδα.
Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι αυτό ήταν ορατό εδώ και δέκα χρόνια. Τον Μάρτιο του 2016 το Υπουργείο Παιδείας έδωσε στη δημοσιότητα, για μοναδική φορά, απ' όσο μπόρεσα να βρω, την ηλικιακή κατανομή των μόνιμων εκπαιδευτικών. Η μέση ηλικία των δασκάλων ήταν τότε 45,7 έτη και η κορυφή της κατανομής λίγο κάτω από τα 50.
Οι ίδιοι άνθρωποι είναι σήμερα περίπου δέκα χρόνια μεγαλύτεροι. Το κύμα, επομένως, δεν εμφανίστηκε ξαφνικά. Ήταν ήδη μέσα στα στοιχεία του υπουργείου πριν από μία δεκαετία· απλώς τότε βρισκόταν αρκετά μακριά από την έξοδο.
Τι δεν μπορούν να μας πουν τα δεδομένα
Θα ήθελα να δώσω έναν αριθμό: πόσοι δάσκαλοι θα αποχωρήσουν μέχρι το 2030. Δεν μπορώ να το κάνω με ασφάλεια, και ο λόγος αξίζει να ειπωθεί γιατί είναι από μόνος του ένα ενδιαφέρον εύρημα.
Η ηλικία δεν καθορίζει από μόνη της την έξοδο. Το κρίσιμο είναι πότε διορίστηκε ο καθένας, πόσα χρόνια υπηρεσίας έχει, τι πλασματικά έχει αναγνωρίσει και σε ποια μεταβατική διάταξη εντάσσεται. Οι θεμελιώσεις του 2010–2012 και οι αλλαγές του 2015 δημιούργησαν διαφορετικές διαδρομές μέσα στην ίδια ηλικιακή ομάδα. Δύο συνάδελφοι ίδιας ηλικίας μπορούν να φύγουν με αρκετά χρόνια διαφορά.
Τα δεδομένα που θα έλυναν το ζήτημα υπάρχουν και τηρούνται στο ΟΠΣΥΔ. Απλώς δεν δημοσιοποιούνται, όπως δεν δημοσιοποιείται και η ηλικιακή κατανομή των μονίμων ανά κλάδο, που δόθηκε μία μόνο φορά, το 2016.
Χωρίς αυτά, το πόσοι θα φύγουν και πότε παραμένει ανοιχτό. Το ότι υπάρχει μπροστά μας μια πολύ μεγάλη ηλικιακή ομάδα που πλησιάζει την έξοδο, όχι.
Το ισοζύγιο σήμερα, και μετά
Προς το παρόν οι ροές είναι σχεδόν ισοσκελισμένες. Την τριετία 2024–2026 αποχώρησαν **4.089** δάσκαλοι της γενικής αγωγής και διορίστηκαν **4.750** του ίδιου κλάδου. Το σύστημα, επομένως, όχι μόνο αναπληρώνει όσους φεύγουν αλλά προσθέτει και κάποιους επιπλέον.
Αυτή η εικόνα όμως στηρίζεται στο ότι οι αποχωρήσεις παραμένουν περίπου στα σημερινά επίπεδα, κάτι που η ηλικιακή κατανομή δεν μας επιτρέπει να θεωρήσουμε δεδομένο.
Όταν περάσει η μεγάλη γενιά του 1965–69, οι αποχωρήσεις αναμένεται να υποχωρήσουν, γιατί οι ομάδες που ακολουθούν είναι κατά πολύ μικρότερες. Την ίδια στιγμή, οι μαθητές θα συνεχίσουν να μειώνονται. Οι δύο τάσεις μαζί δείχνουν ότι, μετά το κύμα των επόμενων ετών, οι ανάγκες για διορισμούς στη γενική αγωγή πιθανότατα θα είναι μικρότερες.
Στην ειδική αγωγή, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική, και φαίνεται στην ίδια την κατανομή των διορισμών. Από τις 5.487 θέσεις που προκηρύχθηκαν για τη νέα σχολική χρονιά σε όλες τις βαθμίδες, οι 2.082 (περίπου τέσσερις στις δέκα) αφορούν την ειδική αγωγή και το ειδικό εκπαιδευτικό και βοηθητικό προσωπικό. Στη δευτεροβάθμια, μάλιστα, οι θέσεις ειδικής αγωγής ξεπερνούν εκείνες της γενικής.
Αυτό δεν είναι δημογραφικό μέγεθος. Ο αριθμός των παιδιών που χρειάζονται υποστήριξη δεν προκύπτει από τις γεννήσεις, αλλά από το πόσα διαγιγνώσκονται, από το τι προβλέπει το θεσμικό πλαίσιο για την ένταξη και, τελικά, από το πόσες θέσεις αποφασίζει να χρηματοδοτήσει το κράτος. Η μείωση των μαθητών δεν συμπαρασύρει αυτόματα αυτές τις ανάγκες, τουλάχιστον μέχρι τώρα. Το ίδιο ισχύει και για την απόφαση να παραμείνουν ανοιχτά μικρά σχολεία, να μειωθεί ο αριθμός μαθητών ανά τμήμα ή να ενισχυθούν το ολοήμερο και τα τμήματα ένταξης.
Η δημογραφία δίνει το πλαίσιο. Δεν δίνει από μόνη της την απάντηση.
Τι σημαίνει για κάποιον που θέλει να γίνει δάσκαλος
Οι αριθμοί αυτοί δεν είναι αφηρημένοι για όποιον ετοιμάζεται να ακολουθήσει το επάγγελμα του εκπαιδευτικού. Οι διορισμοί δεν γίνονται συνεχώς και στον ίδιο αριθμό, αλλά σε κύκλους, μέσα από πίνακες του ΑΣΕΠ που ανανεώνονται με νέες προκηρύξεις.
Αυτό κάνει τον συγχρονισμό σημαντικό. Η μεγάλη γενιά του 1965–69 περνά σταδιακά προς την έξοδο μεταξύ 2027 και 2031, δηλαδή μέσα στους αμέσως επόμενους κύκλους. Όποιος βρεθεί σε αυτούς συμπίπτει με μια περίοδο αυξημένων αποχωρήσεων, πιθανότατα τη σημαντικότερη που θα δει το ελληνικό δημοτικό για αρκετά χρόνια.
Όποιος τους χάσει, δεν σημαίνει ότι δεν θα βρει θέση. Θα βρεθεί όμως σε μια διαφορετική συγκυρία: λιγότερες αποχωρήσεις μπροστά του, αλλά και λιγότερα παιδιά.
Αυτό είναι, κατά τη γνώμη μου, το σημαντικότερο συμπέρασμα για έναν νέο εκπαιδευτικό. Η γενική αγωγή δεν «τελειώνει» λόγω δημογραφικού. Μπαίνει όμως σε μια στενότερη δημογραφική φάση, στην οποία ένα σχετικά μικρό χρονικό παράθυρο μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία από ό,τι είχε στο παρελθόν. Στην ειδική αγωγή η εικόνα είναι πιο ανοιχτή, αλλά εκεί η δημογραφία είναι μόνο ένας από τους παράγοντες.
## Υστερόγραφο
Διδάσκω στη δευτεροβάθμια, όχι στο δημοτικό. Τα παιδιά αυτών των γραφημάτων, όμως, θα ανέβουν βαθμίδα έξι χρόνια αργότερα. Η γενιά που μπήκε στην Α΄ Δημοτικού το 2024 θα φτάσει στο γυμνάσιο το 2030 και μαζί της θα φτάσει και η μείωση που βλέπουμε ήδη στα δημογραφικά δεδομένα.
Αυτός ήταν και ένας από τους λόγους που ήθελα να κάνω αυτή την ανάλυση. Στο σχολείο βλέπουμε τη δημογραφική αλλαγή μέσα από μικρά, καθημερινά πράγματα: ένα τμήμα που έχει λιγότερα παιδιά, ένα σχολείο που χάνει ένα τμήμα, έναν συνάδελφο που πλησιάζει στη σύνταξη. Από μέσα είναι δύσκολο να δεις το συνολικό μέγεθος της αλλαγής.
Όταν όμως βάλεις τις ηλικίες και τις γεννήσεις σε μια σειρά, η εικόνα αλλάζει. Δεν πρόκειται απλώς για την αίσθηση ότι «θα έχουμε λιγότερα παιδιά». Υπάρχουν συγκεκριμένες γενιές, συγκεκριμένος αριθμός σχολείων και τμημάτων, και μια πολύ μεγάλη ομάδα εκπαιδευτικών που βρίσκεται ήδη κοντά στην έξοδο.
Και μαζί υπάρχει η άλλη πλευρά: τα παιδιά που θα υποδεχθούν οι εκπαιδευτικοί των επόμενων ετών έχουν ήδη γεννηθεί. Ξέρουμε πόσα είναι, ξέρουμε σε ποιον νομό γεννήθηκαν και ξέρουμε πότε θα χτυπήσει το πρώτο τους κουδούνι.
Σπάνια ένας σχεδιασμός έχει τόσο λίγη αβεβαιότητα στη διάθεσή του.
Το σχολείο του 2030, με αυτή την έννοια, δεν είναι κάτι που πρέπει να προβλέψουμε.
Έχει ήδη γεννηθεί.
---
Πηγές
Μαθητές, εκπαιδευτικοί, αναλογίες — Eurostat: educ_uoe_enrp06 μαθητές ανά περιφέρεια · demo_r_gind3 γεννήσεις ανά νομό · educ_uoe_perp01 εκπαιδευτικοί κατά ηλικία · educ_uoe_perp04 αναλογία μαθητών ανά εκπαιδευτικό.
Σχολικές μονάδες και τμήματα — Υπουργείο Παιδείας, στατιστικά πρωτοβάθμιας ανά Διεύθυνση Εκπαίδευσης, 2017/18 και 2023/24.
Ολιγοθέσια και μέγεθος σχολείων — data.gov.gr, μητρώο σχολικών μονάδων. Τελευταία διαθέσιμη χρονιά: 2019.
Ηλικιακή κατανομή μόνιμων εκπαιδευτικών — Δελτίο Τύπου Υπουργείου Παιδείας, 2 Μαρτίου 2016.
Καταργήσεις, συγχωνεύσεις, υποβιβασμοί — Για το 2025/26: ΥΑ Φ.10/100609/Δ1/2025, ΦΕΚ Β΄ 4552/20-8-2025, με τους πίνακες στο esos.gr. Για το 2026/27: η αντίστοιχη απόφαση. Τα νούμερα που παραθέτω αφορούν μόνο τα δημοτικά· οι αποφάσεις καλύπτουν και τα νηπιαγωγεία.
Διορισμοί και πίνακες ΑΣΕΠ — Υπουργείο Παιδείας, κατανομή 5.487 διορισμών για το 2026-2027, 22 Ιουλίου 2026, με ανάλυση ανά ειδικότητα και βαθμίδα.
Προσωρινοί πίνακες κατάταξης 1ΓΕ/2026 και 2ΓΕ/2026, 11 Αυγούστου 2026· οι ισχύοντες πίνακες λήγουν στις 31 Αυγούστου 2026.
Για την ερμηνεία των περιφερειακών διαφορών — Β. Κοτζαμάνης, καθηγητής Δημογραφίας, διευθυντής ΙΔΕΜ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, συνέντευξη στον Αθήνα 9,84, Νοέμβριος 2025.
Διαδραστικό dashboard — Tableau Public
Μεθοδολογία, δεδομένα και κώδικας — github.com/k-kolovos/greece-primary-school-2030
Τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία για μαθητές και εκπαιδευτικούς αφορούν το σχολικό έτος 2023/24· τα δύο επόμενα δεν έχουν ακόμη δημοσιευτεί. Τα στοιχεία εκπαιδευτικού προσωπικού δεν διαχωρίζουν μονίμους από αναπληρωτές ούτε γενική από ειδική αγωγή.
Κωνσταντίνος Κολοβός · Μαθηματικός (ΕΜΠ) · MSc Business Analytics (ΟΠΑ)
