Κάθε χρόνο, στις 5 Οκτωβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Εκπαιδευτικών, περισσεύουν τα καλά λόγια για τους ανθρώπους που κρατούν καθημερινά ανοιχτές τις πόρτες των σχολείων. Ίσως, όμως, φέτος να αξίζει αντί για ένα ακόμη «ευχαριστώ» να μιλήσουμε για την πραγματικότητα που συναντάμε μέσα σε αυτά.
Γιατί αν το δημόσιο σχολείο στέκεται ακόμη όρθιο, είναι σε μεγάλο βαθμό επειδή το κρατούν όρθιο οι εκπαιδευτικοί του.
Πίσω από κάθε σχολείο που καταφέρνει να λειτουργεί παρά τα κενά και τις ελλείψεις υπάρχουν άνθρωποι που καθημερινά κάνουν πολύ περισσότερα από όσα τους αναλογούν. Καλύπτουν με προσωπικό χρόνο, κόπο και συχνά με δικά τους χρήματα όσα θα έπρεπε να καλύπτει η Πολιτεία. Μετατρέπουν την έλλειψη προσωπικού σε επιπλέον δουλειά, την ανεπάρκεια των υποδομών σε προσωπική έγνοια και τη γραφειοκρατία σε ώρες εργασίας στο σπίτι.
Και όλα αυτά για έναν πολύ απλό λόγο: γιατί προσπαθούμε να μη φτάσουν στα παιδιά οι συνέπειες όσων λείπουν από το σχολείο.
Αυτό είναι ίσως και το μεγαλύτερο παράδοξο. Το φιλότιμο των εκπαιδευτικών, η επαγγελματική τους συνείδηση και η αγωνία τους για τους μαθητές τους έχουν καταλήξει να θεωρούνται δεδομένα. Όσο εμείς βρίσκουμε τρόπο να καλύψουμε μια έλλειψη, τόσο αυτή γίνεται λιγότερο ορατή. Και κάπως έτσι το «θα τα καταφέρουμε» από στάση ευθύνης κινδυνεύει να μετατραπεί σε άλλοθι για εκείνους που έχουν την ευθύνη να εξασφαλίζουν ότι τα σχολεία διαθέτουν όσα χρειάζονται.
Γιατί αυτή η κατάσταση δεν είναι ούτε φυσική ούτε αναπόφευκτη. Είναι και αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών.
Η σημερινή κυβέρνηση έχει ευθύνη για ένα δημόσιο σχολείο που εξακολουθεί να λειτουργεί με κενά, ανεπαρκείς υποδομές, αυξανόμενη γραφειοκρατία και εκπαιδευτικούς που καλούνται διαρκώς να κάνουν περισσότερα. Και όσο οι ανάγκες δεν καλύπτονται επαρκώς από το κράτος, το κόστος –σε χρόνο, χρήμα και προσωπική αντοχή– μεταφέρεται στους ανθρώπους του σχολείου.
Αυτό, κατά τη γνώμη μου, είναι μια μορφή αθόρυβης υπονόμευσης του δημόσιου σχολείου. Όχι επειδή κάποιος ανακοινώνει ότι το καταργεί, αλλά επειδή σταδιακά συνηθίζουμε να λειτουργεί με λιγότερα. Λιγότερο προσωπικό, λιγότερους πόρους, λιγότερη στήριξη. Και ταυτόχρονα με όλο και περισσότερες απαιτήσεις από τους εκπαιδευτικούς.
Δεν είναι αυτή η κανονικότητα που θέλουμε.
Ένα πραγματικά ισχυρό δημόσιο σχολείο δεν μπορεί να στηρίζεται στην προσωπική υπέρβαση των ανθρώπων του. Χρειάζεται αξιοπρεπείς μισθούς, σταθερή εργασία, έγκαιρη στελέχωση, σύγχρονες υποδομές, λιγότερη γραφειοκρατία και ουσιαστικό σεβασμό στην επιστημονική και παιδαγωγική υπόσταση των εκπαιδευτικών.
Οι εκπαιδευτικοί έχουμε αποδείξει πολλές φορές ότι είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να στηρίξουμε το δημόσιο σχολείο.
Το ερώτημα, λοιπόν, αυτή την 5η Οκτωβρίου δεν είναι πόσα ακόμη μπορούμε να αντέξουμε εμείς.
Είναι πόσο ακόμη η κυβέρνηση θεωρεί ότι μπορεί να στηρίζει τη λειτουργία του δημόσιου σχολείου πάνω στην αντοχή μας.
* Εκπαιδευτικός – Αντιπρόεδρος ΣΕΠΕ Δράμας με το Αυτόνομο Δίκτυο Εκπαιδευτικών Π.Ε.
