Υπάρχουν σχολικά βιβλία που θυμόμαστε για όσα μας έμαθαν. Και υπάρχουν κι εκείνα που θυμόμαστε πριν ακόμη θυμηθούμε τις λέξεις τους. Τα αλφαβητάρια του Κώστα Γραμματόπουλου ανήκουν αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία: οι εικόνες τους έγιναν κομμάτι της συλλογικής μνήμης πολλών γενεών μαθητών και συνδέθηκαν με τις πρώτες τους αναγνωστικές εμπειρίες.
Ο Κώστας Γραμματόπουλος, μαθητής του Κωνσταντίνου Κεφαλληνού, άφησε το δικό του αποτύπωμα στην ιστορία των σχολικών βιβλίων μέσα από την εικονογράφηση δύο αλφαβηταρίων που παραμένουν αναγνωρίσιμα μέχρι σήμερα.
«Ποιος δεν γνωρίζει το αλφαβητάριο και "Τα Καλά Παιδιά";», σημειώνει ο Κώστας Θεριανός στη νέα σειρά του alfavita.gr, εξηγώντας ότι αυτό που έχει μείνει στη μνήμη των περισσότερων δεν είναι μόνο το ίδιο το βιβλίο, αλλά κυρίως οι εικόνες του Γραμματόπουλου.
Οι εικόνες που έγιναν κομμάτι της σχολικής μνήμης
Η Ευαγγελία Κανταρτζή στέκεται ακριβώς σε αυτή τη δύναμη της εικονογράφησης. Όπως επισημαίνει, τα συγκεκριμένα αλφαβητάρια «μείναν στην ιστορία των σχολικών βιβλίων, στην ιστορία της εκπαίδευσης». Και δεν είναι τυχαίο ότι, ακόμη και σήμερα, οι εικόνες τους αναγνωρίζονται αμέσως. Τα παιδιά που έρχονται στο μουσείο, όπως περιγράφει, συχνά αναγνωρίζουν τα συγκεκριμένα βιβλία και τις εικόνες τους. Πρόκειται για μια σχέση που ξεπερνά το σχολικό εγχειρίδιο και αγγίζει τη μνήμη ολόκληρων γενεών.
Η εικονογράφηση του Γραμματόπουλου δεν έγινε, όμως, εξαρχής αποδεκτή από όλους. Η Ευαγγελία Κανταρτζή θυμίζει ότι όταν τα αλφαβητάρια κυκλοφόρησαν, υπήρξαν έντονες κριτικές για τον ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο ο καλλιτέχνης αποτύπωνε τα παιδιά.
Ο Γραμματόπουλος, εκτός από ζωγράφος, ήταν και χαράκτης. Όπως εξηγεί, οι «ανδρείες γραμμές», χωρίς περιττές λεπτομέρειες, έδωσαν στις εικόνες μια καθαρότητα που τους επέτρεψε να παραμείνουν ζωντανές και αναγνωρίσιμες. Ίσως τελικά αυτή να είναι και η μεγαλύτερη επιτυχία μιας εικονογράφησης: να ξεπερνά την εποχή της και να συνεχίζει να μιλά σε ανθρώπους που δεν ήταν καν γεννημένοι όταν δημιουργήθηκε.
