Φτωχότερος είναι πλέον ο ποντιακός ελληνισμός, καθώς απεβίωσε σε ηλικία 94 ετών η διακεκριμένη εκπαιδευτικός, φιλόλογος και ερευνήτρια Έλσα Γαλανίδου-Μπαλφούσια. Η εκλιπούσα σφράγισε με την πολυετή δράση της την καταγραφή, τη μελέτη και τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς του Πόντου.
Οι σπουδές, η εκπαιδευτική πορεία και οι ερευνητικοί σταθμοί
Γόνος οικογένειας Ποντίων προσφύγων πρώτης γενιάς, η Έλσα Γαλανίδου-Μπαλφούσια γεννήθηκε στον Πειραιά. Ολοκλήρωσε τις σπουδές της στο Κλασικό Τμήμα της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και υπηρέτησε επί σειρά ετών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, φτάνοντας μέχρι τον βαθμό της λυκειάρχη.
Αν και τα πρώτα της βήματα στην ερευνητική λαογραφία επικεντρώθηκαν στην περιοχή της Ηπείρου, η γνωριμία και η μαθητεία της δίπλα στον διακεκριμένο βυζαντινολόγο Οδυσσέα Λαμψίδη καθόρισαν την περαιτέρω πορεία της. Έκτοτε, η επιστημονική της δραστηριότητα διοχετεύθηκε κατά κύριο λόγο στη μελέτη του ποντιακού ελληνισμού.
Το συγγραφικό έργο και η προσφορά στην Επιτροπή Ποντιακών Μελετών
Η ερευνητική ματιά της Έλσας Γαλανίδου-Μπαλφούσια εστίασε στην αποκωδικοποίηση της καθημερινότητας, των εθίμων, των δοξασιών και των παραδόσεων των Ελλήνων του Πόντου.
Στα κυριότερα συγγραφικά της έργα συγκαταλέγονται:
- «Ποντιακή λαογραφία: Οι 4 εποχές και οι μήνες τους» (Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, 1999, 431 σελίδες).
- «Ο Άγιος Γεώργιος στον ελληνισμό του Πόντου».
- «Η λαϊκή μετεωρολογία στον Πόντο και τα φυσικά φαινόμενα».
- «Λαογραφικά του Πόντου: Απ’ όσα μου είπαν και… άλλα».
Παράλληλα, διατήρησε πολυετή θεσμική παρουσία στην Επιτροπή Ποντιακών Μελετών (ΕΠΜ), προσφέροντας τις υπηρεσίες της ως μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου και υπεύθυνη της Βιβλιοθήκης και του Αναγνωστηρίου.
Η κοινωνική αναγνώριση και η συναισθηματική παρακαταθήκη
Η προσφορά της διαδόθηκε ευρύτατα μέσα από διαλέξεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές παρουσίες, καθώς και αρθρογραφία σε εξειδικευμένα έντυπα. Τον περασμένο Μάρτιο, η Ένωση Ποντίων Μελισσίων Αττικής της απένειμε τιμητική διάκριση για τη συνολική της προσφορά.
Η είδηση της απώλειάς της προκάλεσε συγκίνηση στον ποντιακό χώρο, με συνεργάτες και καλλιτέχνες -όπως ο λυράρης Ηλίας Υφαντίδης- να αναφέρονται στη βαθιά ανθρώπινη προσωπικότητά της. Η συγγραφική και ερευνητική της παρακαταθήκη παραμένει ένας ζωντανός φάρος μνήμης για τις επόμενες γενιές.
