Τα μη κρατικά ΑΕΙ, όπως ονομάζονται τυπικά, θεσμοθετήθηκαν το 2024. Αποτελούν εμβληματική μεταρρύθμιση της ελληνικής κυβέρνησης. Έχουν περάσει δύο χρόνια, και αισίως στην Ελλάδα υπάρχουν τέσσερα ιδιωτικά ΑΕΙ, που δέχθηκαν τους πρώτους φοιτητές το ακαδημαϊκό έτος 2025-2026, και άλλα επτά που έχουν λάβει άδεια λειτουργίας για το προσεχές ακαδημαϊκό έτος.
Παρότι η θεσμοθέτηση των ιδιωτικών ΑΕΙ αποτελεί πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης των κομμάτων, ας μην γελιόμαστε. Τα ιδιωτικά ΑΕΙ ήλθαν στην Ελλάδα, λειτούργησαν και θα μείνουν. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛΑΣ) του Αλέξη Τσίπρα - εμφανίζεται ως δεύτερο κόμμα στις δημοσκοπήσεις - έχει ξεκαθαρίσει ότι «δεν θα τα είχαμε ιδρύσει, αλλά δεν θα τα καταργήσουμε. Σεβόμαστε την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (περί συνταγματικότητας του νόμου) και αναγνωρίζουμε τη σημερινή πραγματικότητα φοίτησης χιλιάδων νέων σε αυτά και την επένδυση των οικογενειών». Η δήλωση ανήκει στην τομεάρχη Παιδείας της ΕΛΑ.Σ. κ. Ιωάννα Λαλιώτου. Σύμφωνα, λοιπόν, με το κυβερνητικό αφήγημα η αδειοδότηση των 11 επιβεβαιώνει την επιτυχία του εγχειρήματος. Είναι έτσι;
Πρόσφατα το Γ’ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας ακύρωσε με αποφάσεις του τις άδειες λειτουργίας καθώς και τα προγράμματα σπουδών του City College University of York, του Keele University και του Anatolia College, λόγω σφαλμάτων κατά τη διαδικασία πιστοποίησης και αδειοδότησής τους. Μπορεί το υπουργείο Παιδείας και η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης, αρμόδια για τους ελέγχους αδειοδότησης των ΑΕΙ και πιστοποίησης των προγραμμάτων τους, να έσπευσαν να καλύψουν τα σφάλματα, αλλά η υπόθεση ανέδειξε προχειρότητα.
Τα βασικότερο θέμα είναι το ποια ξένα ιδρύματα ήλθαν στην Ελλάδα για να δημιουργήσουν παράρτημα ΑΕΙ και πως η παρουσία τους θα αλλάξει τη μεταλυκειακή εκπαίδευση στην Ελλάδα.
Αν δούμε τη λίστα των ξένων ΑΕΙ, από τα τέσσερα που ξεκίνησαν το 2025, τα τρία λειτουργούσαν πριν ως ιδιωτικά κολέγια που προσέφεραν εκπαιδευτικό έργο. Πρόκειται για το παράρτημα του Πανεπιστημίου Keele, το οποίο προέκυψε από την συνεργασία του βρετανικού ΑΕΙ με το Μητροπολιτικό Κολλέγιο, το Πανεπιστήμιο του York το οποίο συνεργάζεται στην Ελλάδα με το City College της Θεσσαλονίκης, και το Anatolia College της Θεσσαλονίκης που είναι παράρτημα του βρετανικού Open University. Το Πανεπιστήμιο της Λευκωσίας, που έχει δημιουργήσει παράρτημα στην περιοχή του ελληνικού στην Αθήνα, είναι το μόνο που έφερε από πριν τον τίτλο του πανεπιστημίου, καθώς δεν είχε προηγουμένως συνεργασία με κάποιο ελληνικό ιδιωτικό κολέγιο.
Η ίδια κατάσταση ισχύει και για τα νέα ΑΕΙ, που αδειοδοτήθηκαν για το 2026-2027. Τα έξι από τα επτά είχαν συνεργασία με ελληνικά ιδιωτικά κολλέγια που λειτουργούσαν εδώ και χρόνια, ενώ μόνο το αμερικανικό Πανεπιστήμιο Georgetown στοχεύει να δημιουργήσει παράρτημα στην Ελλάδα, σε συνεργασία με τη ΔΕΗ, προσφέροντας κατ’ αρχάς μεταπτυχιακά προγράμματα.
Η αναβάθμιση των πρώην κολεγίων σε πανεπιστήμια περιπλέκει την κατάσταση. Διότι άλλο πανεπιστήμιο, άλλο κολέγιο.
Η μεταλυκειακή εκπαίδευση καλύπτει τις βασικές μορφές σπουδών που παρέχονται μετά το λύκειο: πανεπιστημιακές και κολεγιακές επαγγελματικού χαρακτήρα. Το βασικά κριτήρια διάκρισής τους είναι τα επαγγελματικά δικαιώματα, με τα οποία είναι συνδεδεμένος κάθε τίτλος σπουδών - πτυχίο καθώς και η άσκηση ερευνητικού έργου.
Διαπιστώνουμε, λοιπόν, αυτή την περίοδο των εγγραφών εν’ όψει του νέου ακαδημαϊκού έτους, διαφημιζόμενους να μην δίνουν σαφές στίγμα για το τί είδους σπουδών-πτυχίο προσφέρουν. Κάποιοι μιλούν για «κολέγιο» που δίνει πανεπιστημιακούς τίτλους (με βάση το νόμο, δεν ισχύει κάτι τέτοιο), ορισμένοι προβάλλουν το ιδιωτικό τους πανεπιστήμιό «που έχει πείρα ετών» (πως συμβαίνει όταν πέρυσι πρωτολειτούργησαν τα ιδιωτικά ΑΕΙ στην Ελλάδα;). Επίσης, κάποιοι διαφημίζουν υβριδικές σπουδές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Έτσι, δημιουργείται μια θολή εντύπωση που τυχόν παραπλανά τους ενδιαφερόμενους και τους γονείς τους.
Στελέχη των ιδιωτικών ΑΕΙ αλλά και του υπουργείου Παιδείας τόνισαν στο alfavita.gr ότι θα πρέπει να δoθεί περιθώριο το λιγότερο μία τριετία για να φανούν τα περιθώρια ανάπτυξής τους, το έργο τους, ο χαρακτήρας τους. Λογικό. Υπάρχει, βέβαια, ο κίνδυνος μέσα στο διάστημα «ανοχής» να παγιωθούν καταστάσεις που δεν συνάδουν με πανεπιστημιακή εκπαίδευση αλλά με πανεπιστημιακή παραπαιδεία. Για να μην συμβεί αυτό απαιτείται από το κράτος εγρήγορση, αλλά προηγουμένως πολιτική βούληση.
