Με την επιστροφή μαθητών και εκπαιδευτικών στις σχολικές αίθουσες, η συζήτηση για τις αποδοχές των εκπαιδευτικών επανέρχεται με ιδιαίτερη ένταση. Και τα συγκριτικά στοιχεία για την Ευρωπαϊκή Ένωση δείχνουν ότι οι διαφορές από χώρα σε χώρα παραμένουν τεράστιες.
Σύμφωνα με στοιχεία του Eurydice για το σχολικό έτος 2024-2025, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της ΕΕ όσον αφορά τις αποδοχές των εκπαιδευτικών, ιδιαίτερα στην αρχή της επαγγελματικής τους πορείας.
Η εικόνα είναι εντυπωσιακή: ενώ στο Λουξεμβούργο ένας εκπαιδευτικός που μόλις ξεκινά μπορεί να έχει ετήσιες αποδοχές από 55.000 έως 62.000 ευρώ, στην Ελλάδα οι αρχικοί μισθοί βρίσκονται, μαζί με τη Σλοβακία, στους χαμηλότερους της Ένωσης, έως περίπου 17.000 ευρώ ετησίως.
Από τα 17.000 στα 109.000 ευρώ
Το χάσμα γίνεται ακόμη πιο εντυπωσιακό αν εξεταστεί ολόκληρη η επαγγελματική διαδρομή.
Στο Λουξεμβούργο, οι εκπαιδευτικοί που φτάνουν στην κορυφή της μισθολογικής τους κλίμακας μπορούν να λαμβάνουν από 97.000 έως 109.000 ευρώ ετησίως, ενώ υψηλές αποδοχές καταγράφονται επίσης στην Ολλανδία και τη Γερμανία.
Στον αντίποδα, η Ελλάδα παραμένει χαμηλά ακόμη και μετά από δεκαετίες υπηρεσίας.
Ο ανώτατος μισθός εκπαιδευτικού στην Ελλάδα διαμορφώνεται, σύμφωνα με τα συγκεκριμένα στοιχεία, περίπου στις 32.000 ευρώ ετησίως, όταν στις χώρες με τις υψηλότερες αμοιβές οι αντίστοιχες αποδοχές κινούνται από περίπου 71.000 έως 109.000 ευρώ.
Η χώρα κατατάσσεται έτσι περίπου στην 6η ή 7η θέση από το τέλος στις περισσότερες εκπαιδευτικές βαθμίδες ως προς τους μισθούς στην κορυφή της σταδιοδρομίας.
Πόσα χρόνια χρειάζεται ένας εκπαιδευτικός για να φτάσει στον ανώτατο μισθό
Το ύψος της αμοιβής δεν είναι η μόνη παράμετρος.
Καθοριστικό ρόλο παίζει και το πόσο χρόνο χρειάζεται ένας εκπαιδευτικός για να φτάσει στο ανώτατο μισθολογικό επίπεδο.
Σε 11 χώρες της ΕΕ, η διαδρομή αυτή μπορεί να διαρκέσει από 31 έως 40 χρόνια, ανάλογα με τη βαθμίδα εκπαίδευσης. Αντίθετα, στη Δανία και τη Φινλανδία, σε ορισμένες περιπτώσεις αρκούν έως και 10 χρόνια υπηρεσίας για να φτάσει κανείς στο υψηλότερο επίπεδο της κλίμακας.
Η εξέλιξη συνδέεται, ανά χώρα, με παράγοντες όπως τα χρόνια υπηρεσίας, οι πρόσθετες ευθύνες, τα προσόντα, η ηλικία και η επαγγελματική απόδοση.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ελληνικό
Παρά τις τεράστιες αποκλίσεις μεταξύ κρατών, η χαμηλή αμοιβή των εκπαιδευτικών σε σχέση με άλλους πτυχιούχους αποτελεί ευρύτερο ευρωπαϊκό ζήτημα.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το δημοσίευμα, ο αρχικός μισθός των εκπαιδευτικών σε αρκετές χώρες εκτιμάται ότι είναι περίπου 40% χαμηλότερος από τις αποδοχές άλλων επαγγελματιών με τριτοβάθμια εκπαίδευση. Το χάσμα περιορίζεται όσο προχωρά η σταδιοδρομία, χωρίς όμως να εξαφανίζεται.
Αυτό έχει άμεση σχέση με το πόσο ελκυστικό παραμένει το επάγγελμα, αλλά και με τη δυνατότητα των εκπαιδευτικών συστημάτων να κρατήσουν έμπειρο προσωπικό στις σχολικές αίθουσες.
Οι μισθοί επηρεάζουν και το σχολείο
Το θέμα δεν αφορά μόνο το εισόδημα των εκπαιδευτικών.
Σύμφωνα με μελέτη του ΟΟΣΑ του 2025 που επικαλείται το ίδιο δημοσίευμα, οι καλύτερες αμοιβές των εκπαιδευτικών συνδέονται και με βελτιωμένα μαθησιακά αποτελέσματα των μαθητών.
Η σύνδεση είναι εύλογη: ένα επάγγελμα που προσφέρει αξιοπρεπείς αποδοχές έχει περισσότερες πιθανότητες να προσελκύσει νέους πτυχιούχους, να συγκρατήσει έμπειρο προσωπικό και να περιορίσει την αποχώρηση ανθρώπων προς άλλους επαγγελματικούς κλάδους.
Σε μια περίοδο κατά την οποία πολλές ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν ελλείψεις εκπαιδευτικών, το μισθολογικό ζήτημα μετατρέπεται έτσι από αμιγώς εργασιακό θέμα σε κρίσιμο ζήτημα εκπαιδευτικής πολιτικής.
Η ελληνική αντίφαση
Η ελληνική περίπτωση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος αν συνυπολογιστούν το κόστος στέγασης, οι συνεχείς μετακινήσεις των αναπληρωτών και οι απαιτήσεις του επαγγέλματος.
Ένας νέος εκπαιδευτικός μπορεί να διαθέτει πανεπιστημιακό τίτλο, μεταπτυχιακές σπουδές, ξένες γλώσσες και πρόσθετες πιστοποιήσεις, αλλά να ξεκινά την καριέρα του με αποδοχές που βρίσκονται στις χαμηλότερες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Και ακόμη και μετά από δεκαετίες εργασίας, το χάσμα με τις καλύτερα αμειβόμενες χώρες παραμένει εντυπωσιακό.
Τα στοιχεία του Eurydice δείχνουν, τελικά, κάτι περισσότερο από μια απλή κατάταξη μισθών.
Δείχνουν πόσο διαφορετικά αποτιμούν τα ευρωπαϊκά κράτη την εργασία του εκπαιδευτικού.
Και για την Ελλάδα το ερώτημα γίνεται όλο και πιο πιεστικό: αν το σχολείο θέλει να προσελκύσει, να κρατήσει και να στηρίξει ικανούς εκπαιδευτικούς, μπορεί να συνεχίσει να τους πληρώνει σαν να βρίσκονται στο περιθώριο της ευρωπαϊκής μισθολογικής κλίμακας;
