Έντονη αντίδραση προκαλεί στους διευθυντές σχολικών μονάδων διάταξη της νέας υπουργικής απόφασης για τις σχολικές εκδρομές και τις εκπαιδευτικές δράσεις, καθώς, όπως υποστηρίζουν, αναθέτει στους εκπαιδευτικούς αρμοδιότητες που ξεπερνούν τον παιδαγωγικό τους ρόλο.
Η Πανελλήνια Επιστημονική Ένωση Διευθυντών/ντριών Σχολικών Μονάδων Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης ζητά από την υπουργό Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη την άμεση απόσυρση της παραγράφου 7 του άρθρου 13 της υπουργικής απόφασης Φ.12/109328/Δ1/19-8-2026.
Το βασικό σημείο της διαφωνίας αφορά την πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία, όταν μια εκπαιδευτική δράση πραγματοποιείται σε οργανωμένο χώρο, ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός καλείται να ελέγξει την καταλληλότητα του χώρου υποδοχής.
Τι προβλέπει η νέα απόφαση
Σύμφωνα με τη διάταξη που επικαλείται η Ένωση, οι οργανωμένοι χώροι στους οποίους πραγματοποιούνται εκπαιδευτικές δράσεις πρέπει να λειτουργούν νόμιμα και να πληρούν τις απαιτούμενες προδιαγραφές για τη φιλοξενία μαθητών.
Παράλληλα, η Επιτροπή Οργάνωσης και Υλοποίησης Εκπαιδευτικών Δράσεων μαζί με τον υπεύθυνο της δράσης οφείλουν να μεριμνούν εγκαίρως για τη λήψη αντιγράφων των απαιτούμενων αδειών λειτουργίας.
Η επίμαχη φράση, όμως, είναι εκείνη που ορίζει ότι:
«Αρμόδιος/α για τον έλεγχο της καταλληλότητας του χώρου υποδοχής είναι ο/η Υπεύθυνος/η της δράσης».
Ακριβώς σε αυτό το σημείο εντοπίζεται η ένσταση των διευθυντών.
«Με ποιες γνώσεις θα ελέγξει ένας εκπαιδευτικός την καταλληλότητα;»
Η Ένωση θέτει ευθέως το ερώτημα με ποια επιστημονική γνώση και με ποια θεσμική αρμοδιότητα μπορεί ένας εκπαιδευτικός να πιστοποιήσει ότι ένας χώρος είναι κατάλληλος για να υποδεχθεί μαθητές.
Όπως επισημαίνει, ο εκπαιδευτικός μπορεί και πρέπει να αποφασίζει αν ένας χώρος είναι παιδαγωγικά κατάλληλος για την ηλικία των μαθητών, τους στόχους της εκδρομής ή της δράσης και τις ανάγκες της τάξης.
Άλλο όμως αυτό και άλλο ο έλεγχος ζητημάτων που μπορεί να αφορούν:
- τη στατική επάρκεια,
- την πυρασφάλεια,
- τις υγειονομικές προδιαγραφές,
- την αδειοδότηση,
- τη νομιμότητα λειτουργίας,
- τις τεχνικές προδιαγραφές ασφαλείας.
Για τέτοιου είδους ελέγχους, σημειώνει η Ένωση, υπάρχουν μηχανικοί, τεχνικοί ασφαλείας, υγειονομικές υπηρεσίες και αρμόδιες κρατικές ή αυτοδιοικητικές αρχές.
«Ο εκπαιδευτικός δεν μπορεί να γίνει ελεγκτής των πάντων»
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή οι σχολικές εκδρομές και δράσεις συνοδεύονται ήδη από αυξημένες ευθύνες για τους εκπαιδευτικούς.
Ο συνοδός ή ο υπεύθυνος μιας δράσης καλείται να φροντίσει για την ασφάλεια των μαθητών κατά τη μετακίνησή τους, την τήρηση του προγράμματος, την επίβλεψη, την επικοινωνία με τους γονείς και την αντιμετώπιση έκτακτων περιστατικών.
Η Ένωση υποστηρίζει ότι δεν μπορεί σε αυτές τις υποχρεώσεις να προστίθεται και μια μορφή τεχνικής «πιστοποίησης» ενός χώρου.
Όπως χαρακτηριστικά τονίζει, η Πολιτεία δεν μπορεί να μετατρέπει τον εκπαιδευτικό σε «ελεγκτή των πάντων», φορτώνοντάς του αρμοδιότητες για τις οποίες ούτε διαθέτει την επιστημονική κατάρτιση ούτε έχει θεσμικά εξουσιοδοτηθεί.
Ποιος πρέπει να έχει την ευθύνη
Η θέση της Ένωσης είναι ότι η κατανομή των αρμοδιοτήτων πρέπει να είναι απολύτως σαφής.
Ο φορέας που λειτουργεί έναν χώρο έχει την υποχρέωση να εξασφαλίζει ότι διαθέτει όλες τις νόμιμες άδειες και ότι πληροί τις προβλεπόμενες προδιαγραφές ασφαλείας.
Αντίστοιχα, οι αρμόδιες δημόσιες υπηρεσίες είναι εκείνες που οφείλουν να πραγματοποιούν τους απαιτούμενους ελέγχους και να χορηγούν τις σχετικές άδειες.
Ο εκπαιδευτικός, από την πλευρά του, μπορεί να ελέγξει αν έχουν προσκομιστεί τα προβλεπόμενα έγγραφα και να κρίνει αν ο χώρος εξυπηρετεί τον παιδαγωγικό σκοπό της επίσκεψης.
Δεν μπορεί όμως, όπως υποστηρίζεται, να αναλαμβάνει προσωπικά την ευθύνη ότι ένας χώρος είναι τεχνικά ασφαλής.
Ένα κρίσιμο ερώτημα ευθύνης
Η υπόθεση δεν αφορά μόνο μια γραφειοκρατική λεπτομέρεια.
Αγγίζει ένα πολύ ουσιαστικό ζήτημα: ποιος φέρει την ευθύνη εάν συμβεί ένα ατύχημα σε έναν χώρο που έχει χρησιμοποιηθεί για σχολική δράση;
Εάν ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός χαρακτηρίζεται θεσμικά «αρμόδιος για τον έλεγχο της καταλληλότητας», δημιουργείται, σύμφωνα με την Ένωση, ο κίνδυνος να του αποδοθούν εκ των υστέρων ευθύνες για τεχνικά ή κατασκευαστικά ζητήματα που δεν θα μπορούσε να γνωρίζει ούτε να αξιολογήσει.
Ένας δάσκαλος, για παράδειγμα, μπορεί να δει αν ένας χώρος είναι καθαρός, αν υπάρχουν εμφανείς κίνδυνοι ή αν είναι λειτουργικός για μια ομάδα παιδιών.
Δεν μπορεί όμως να γνωρίζει αν ένα κτίριο διαθέτει την απαιτούμενη στατική επάρκεια, αν ένα σύστημα πυρασφάλειας πληροί όλες τις νόμιμες προδιαγραφές ή αν οι ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις έχουν ελεγχθεί σωστά.
Ζητούν άμεση αλλαγή της διάταξης
Η Πανελλήνια Επιστημονική Ένωση Διευθυντών ζητά συνεπώς από το υπουργείο Παιδείας να αποσύρει άμεσα τη συγκεκριμένη πρόβλεψη ή να την επαναδιατυπώσει με τρόπο που να διαχωρίζει καθαρά την παιδαγωγική ευθύνη από την τεχνική και διοικητική ευθύνη.
Η βασική της θέση συνοψίζεται σε μία φράση:
Οι εκπαιδευτικοί έχουν ευθύνη για τους μαθητές τους, αλλά δεν μπορούν να μετατρέπονται σε μηχανικούς, υγειονομικούς ελεγκτές ή υπαλλήλους αδειοδοτήσεων.
Το θέμα αναμένεται να απασχολήσει έντονα τον εκπαιδευτικό κόσμο, καθώς η νέα σχολική χρονιά πλησιάζει και οι εκδρομές και οι εκπαιδευτικές δράσεις αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της σχολικής ζωής.
Το ζητούμενο είναι να υπάρχουν σαφείς κανόνες ασφάλειας χωρίς, όμως, να μετακυλίονται στους εκπαιδευτικούς ευθύνες που ανήκουν σε άλλους θεσμικά και επιστημονικά αρμόδιους φορείς.
