Τα πρώτα λεπτά της εξέτασης για οποιοδήποτε δίπλωμα ξένης γλώσσας είναι πολύτιμα. Συνήθως ο εξεταστής κάνει απλές προσωπικές ερωτήσεις, για το σχολείο, τον ελεύθερο χρόνο, τα ενδιαφέροντα, την οικογένεια, τα σχέδια για το μέλλον. Το στάδιο αυτό διαρκεί λίγο, αλλά είναι ουσιαστικά η πρώτη μας γνωριμία με τον εξεταστή. Είναι λοιπόν η ευκαιρία μας να του παρουσιάσουμε από την αρχή όσο περισσότερα μπορούμε από αυτά που γνωρίζουμε.
Αν, για παράδειγμα, η ερώτηση είναι:
“What do you do in your free time?”
μια απάντηση όπως:
“I go to the cinema.”
μπορεί να είναι γραμματικά σωστή, αλλά είναι φτωχή. Δεν δείχνει το πραγματικό επίπεδο του υποψηφίου και ουσιαστικά κλείνει τη συζήτηση πριν καν αρχίσει.
Πολύ καλύτερα θα ήταν να πούμε:
“Well, despite the fact that I don’t have much free time because I usually have a lot of homework, whenever I can, I go to the cinema with my friends. I really enjoy watching comedies because they help me relax after a tiring week.”
Με μία μόνο απάντηση έχουμε ήδη χρησιμοποιήσει συνδετικές λέξεις, διαφορετικούς χρόνους, αιτιολόγηση, λεξιλόγιο και προσωπική άποψη. Με άλλα λόγια, δείξαμε στον εξεταστή τι μπορούμε να κάνουμε με τη γλώσσα.
Αυτός πρέπει να είναι ο βασικός κανόνας: ποτέ μονολεκτικές ή ξερού τύπου απαντήσεις.
Ακόμη και στην απλούστερη ερώτηση, προσθέτουμε μια εξήγηση, ένα παράδειγμα, ένα συναίσθημα, μια προσωπική εμπειρία.
“Do you like travelling?”
Όχι μόνο:
“Yes, I do.”
Αλλά:
“Yes, I really enjoy travelling because I love discovering new places and meeting people from different cultures. Last summer, for example, I visited…”
Δεν χρειάζεται να μιλάμε ασταμάτητα ούτε να χρησιμοποιούμε αφύσικα δύσκολες λέξεις. Χρειάζεται όμως να αναπτύσσουμε την απάντηση και να δίνουμε στον εξεταστή την ευκαιρία να ακούσει τη γλώσσα μας.
Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο μυστικό, ίσως ακόμη σημαντικότερο: η προφορική εξέταση είναι role playing.
Ιδιαίτερα στα επόμενα στάδια, όταν μας δίνεται ένας ρόλος, μια κατάσταση, ένα πρόβλημα που πρέπει να συζητήσουμε ή μια απόφαση που πρέπει να πάρουμε μαζί με κάποιον άλλο, δεν πρέπει να αντιμετωπίζουμε την εξέταση σαν σχολική άσκηση.
Πρέπει, για λίγα λεπτά, να πιστέψουμε πραγματικά ότι είμαστε ο άνθρωπος που περιγράφει το σενάριο.
Αν μας λέει ότι συζητάμε με έναν φίλο για το πού θα πάμε διακοπές, τότε μιλάμε σαν να κανονίζουμε πραγματικά διακοπές.
“Why don’t we go to the mountains?”
“I’m not sure. I think I’d prefer the seaside because…”
“That sounds great, but what about the cost?”
“Actually, you’re right. Perhaps we could…”
Αυτό είναι επικοινωνία. Ακούμε τι λέει ο άλλος, αντιδρούμε, συμφωνούμε, διαφωνούμε ευγενικά, προτείνουμε, εξηγούμε, ρωτάμε.
Δεν περιμένουμε απλώς τη σειρά μας για να πούμε μια αποστηθισμένη παράγραφο.
Η γλώσσα είναι διάλογος.
Και εδώ μπαίνει στο παιχνίδι και κάτι που συχνά παραμελούμε: το body language.
Κοιτάζουμε τον συνομιλητή μας. Χαμογελάμε όταν ταιριάζει. Κουνάμε φυσικά το κεφάλι όταν συμφωνούμε. Δείχνουμε ενδιαφέρον. Χρησιμοποιούμε φυσικές εκφράσεις όπως:
“Really?”
“That’s interesting!”
“I see what you mean.”
“I totally agree.”
“I’m not so sure about that.”
“What do you think?”
Δεν μιλάμε σαν ρομπότ κοιτώντας το πάτωμα ή κάποιο αόρατο σημείο στον τοίχο. Ο εξεταστής πρέπει να βλέπει ότι επικοινωνούμε πραγματικά με έναν άνθρωπο και όχι ότι έχουμε αποστηθίσει κάποια κομμάτια.
Και φυσικά, αν κάνουμε ένα μικρό λάθος, συνεχίζουμε. Δεν σταματάμε, δεν πανικοβαλλόμαστε και κυρίως δεν ζητάμε συγγνώμη για κάθε λέξη που δεν βγήκε τέλεια. Στον πραγματικό κόσμο κανείς δεν μιλά μια ξένη γλώσσα χωρίς ποτέ να κάνει λάθος. Αυτό που μετράει είναι να μπορούμε να συνεχίσουμε την επικοινωνία.
Η καλύτερη προετοιμασία επομένως δεν είναι να αποστηθίσουμε εκατό «τέλειες» απαντήσεις. Είναι να μάθουμε να επεκτείνουμε τις ιδέες μας, να αιτιολογούμε, να δίνουμε παραδείγματα, να χρησιμοποιούμε εκφράσεις σύνδεσης και –πάνω απ’ όλα– να συνομιλούμε.
Γιατί στην προφορική εξέταση δεν εξετάζεται απλώς αν ξέρουμε αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά ή οποιαδήποτε άλλη γλώσσα.
Εξετάζεται κάτι πολύ πιο ουσιαστικό:
αν μπορούμε να κάνουμε τη γλώσσα ζωντανή.
Και τη στιγμή που πάψουμε να σκεφτόμαστε «εξετάζομαι» και αρχίσουμε να σκεφτόμαστε «συζητώ, επικοινωνώ, παίζω τον ρόλο μου», η προφορική εξέταση γίνεται όχι μόνο πολύ ευκολότερη, αλλά και πολύ πιο φυσική.
