Κάθε χρόνο, λίγο πριν από την έναρξη της σχολικής χρονιάς, επανέρχεται η συζήτηση για τον αριθμό των κενών εκπαιδευτικών στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Συχνά ασκείται κριτική στις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης ή στο Υπουργείο επειδή ο αριθμός των κενών μεταβάλλεται. Ωστόσο, όταν μια σειρά από κρίσιμες υπηρεσιακές διαδικασίες εξελίσσεται μέσα στον Αύγουστο και συνεχίζεται τον Σεπτέμβριο, ο ακριβής υπολογισμός των πραγματικών λειτουργικών αναγκών είναι εξαιρετικά δύσκολος.
Τα κενά αλλάζουν όσο εξελίσσεται η διαδικασία επιλογής Διευθυντών
Η διαδικασία επιλογής και τοποθέτησης Διευθυντών σχολικών μονάδων δεν ολοκληρώνεται σε λίγες ημέρες. Περιλαμβάνει αιτήσεις, έλεγχο δικαιολογητικών, αξιολόγηση, προσωρινούς πίνακες, ενστάσεις, οριστικούς πίνακες και τελικά τοποθετήσεις.
Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, όμως, τα σχολεία πρέπει να λειτουργούν κανονικά. Για τον λόγο αυτό, χρέη Διευθυντή ασκεί ο αναπληρωτής της θέσης. Αυτό σημαίνει ότι ένας εκπαιδευτικός που μέχρι εκείνη τη στιγμή κάλυπτε διδακτικές ανάγκες αναλαμβάνει διοικητικά καθήκοντα και δημιουργείται νέο λειτουργικό κενό στη θέση του.
Το συγκεκριμένο κενό πρέπει να καλυφθεί. Δεν είναι όμως δεδομένο ότι θα παραμείνει ίδιο μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Ο αναπληρωτής που ασκεί προσωρινά χρέη Διευθυντή μπορεί να είναι διαφορετικό πρόσωπο από εκείνο που τελικά θα επιλεγεί. Συνεπώς, τα προσωρινά κενά που δημιουργούνται κατά τη διάρκεια της διαδικασίας δεν είναι απαραίτητο να ταυτίζονται με τα κενά που θα προκύψουν μετά την οριστική επιλογή και τοποθέτηση των Διευθυντών.
Το ίδιο ισχύει και με τους Υποδιευθυντές
Ανάλογη κατάσταση δημιουργείται και με τις διαδικασίες επιλογής και τοποθέτησης των Υποδιευθυντών των σχολικών μονάδων.
Όσο δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία, υπάρχουν εκπαιδευτικοί που ασκούν προσωρινά ή αναλαμβάνουν καθήκοντα ευθύνης, ενώ παράλληλα πρέπει να διασφαλίζεται η κάλυψη των διδακτικών τους ωρών. Όταν ολοκληρώνονται οι επιλογές και οι τοποθετήσεις, η υπηρεσιακή εικόνα μεταβάλλεται εκ νέου.
Έτσι, ένα κενό που εμφανίζεται τον Αύγουστο μπορεί να μην είναι το ίδιο κενό που θα υπάρχει τον Σεπτέμβριο. Μπορεί να αλλάξει το πρόσωπο που ασκεί καθήκοντα, η θέση από την οποία προέρχεται, αλλά και η τελική κατανομή του εκπαιδευτικού προσωπικού.
Οι επαναπροκηρύξεις δημιουργούν έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας
Στην εξίσωση πρέπει να προστεθούν και οι επαναπροκηρύξεις θέσεων που δεν καλύφθηκαν κατά την αρχική διαδικασία.
Όταν μια θέση Διευθυντή ή Υποδιευθυντή δεν καλυφθεί, η διαδικασία μπορεί να επαναληφθεί. Αυτό σημαίνει ότι η τελική υπηρεσιακή εικόνα ενός σχολείου δεν είναι απαραίτητα γνωστή από την πρώτη προκήρυξη.
Μια θέση που εμφανίζεται ως κενή σε ένα συγκεκριμένο χρονικό σημείο μπορεί να επηρεάσει διαφορετικά την κατανομή του προσωπικού μετά την επαναπροκήρυξη και την τελική τοποθέτηση. Παράλληλα, κάθε νέα τοποθέτηση στελέχους μπορεί να δημιουργήσει ένα νέο λειτουργικό κενό στη διδακτική θέση που κατείχε προηγουμένως ο εκπαιδευτικός.
Επομένως, δεν υπάρχει μόνο μία μεταβολή, αλλά μια αλυσίδα αλληλοεξαρτώμενων μεταβολών.
Και όλα αυτά συμβαίνουν ταυτόχρονα με τις ανάγκες των σχολείων
Την ίδια περίοδο μεταβάλλεται και η εικόνα των μαθητικών τμημάτων. Οι εγγραφές, οι μετεγγραφές, οι αλλαγές στον αριθμό των μαθητών, οι δημιουργίες ή συγχωνεύσεις τμημάτων και οι τελικές αποφάσεις για τη λειτουργία των σχολικών μονάδων επηρεάζουν άμεσα τον αριθμό των εκπαιδευτικών που απαιτούνται.
Άρα, ο αριθμός των κενών δεν είναι ένας σταθερός αριθμός που μπορεί να υπολογιστεί μία φορά και να παραμείνει αμετάβλητος.
Είναι ένας αριθμός που μεταβάλλεται όσο μεταβάλλονται οι υπηρεσιακές και εκπαιδευτικές συνθήκες.
Γιατί, λοιπόν, δεν μπορεί να υπάρξει απόλυτα ακριβής αριθμός κενών από τον Αύγουστο;
Για να υπάρχει πραγματικά αξιόπιστη εικόνα, θα πρέπει να έχουν προηγηθεί και ολοκληρωθεί:
- οι επιλογές και τοποθετήσεις Διευθυντών,
- οι επιλογές και τοποθετήσεις Υποδιευθυντών,
- οι τυχόν ενστάσεις,
- οι επαναπροκηρύξεις θέσεων που δεν καλύφθηκαν,
- οι νέες τοποθετήσεις που προκύπτουν από αυτές,
- οι υπηρεσιακές μεταβολές των εκπαιδευτικών,
- και η οριστικοποίηση των τμημάτων και των μαθητικών αναγκών.
Μόνο τότε μπορεί να αποτυπωθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η τελική εικόνα των λειτουργικών κενών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι υπηρεσίες δεν πρέπει να κάνουν έγκαιρο προγραμματισμό. Αντίθετα, ο προγραμματισμός πρέπει να γίνεται όσο το δυνατόν νωρίτερα. Πρέπει όμως να γίνεται κατανοητό ότι οι αριθμοί που καταγράφονται τον Αύγουστο είναι προσωρινά δεδομένα και όχι κατ' ανάγκη η τελική εικόνα του Σεπτεμβρίου.
Η λύση είναι ο έγκαιρος σχεδιασμός
Εάν ζητούμενο είναι τα σχολεία να ξεκινούν τη σχολική χρονιά με όσο το δυνατόν λιγότερα κενά, τότε οι διαδικασίες επιλογής στελεχών εκπαίδευσης θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί αρκετά νωρίτερα.
Η επιλογή Διευθυντών και Υποδιευθυντών, οι τυχόν επαναπροκηρύξεις και οι τελικές τοποθετήσεις δεν μπορούν να συνυπάρχουν με τον σχεδιασμό των προσλήψεων και ταυτόχρονα να θεωρούμε ότι η εικόνα των κενών είναι οριστική.
Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη: κάθε νέα τοποθέτηση στελέχους μπορεί να δημιουργήσει ένα νέο διδακτικό κενό, ενώ κάθε επαναπροκήρυξη μπορεί να μεταβάλει ξανά την υπηρεσιακή εικόνα.
Γι' αυτό και η συζήτηση για τα κενά στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση δεν μπορεί να περιορίζεται σε έναν αριθμό που καταγράφεται μια συγκεκριμένη ημέρα. Χρειάζεται να λαμβάνεται υπόψη ολόκληρη η αλληλουχία των υπηρεσιακών μεταβολών που πραγματοποιούνται μέχρι να οριστικοποιηθεί η στελέχωση των σχολικών μονάδων.
Η έγκαιρη ολοκλήρωση των διαδικασιών επιλογής στελεχών δεν είναι απλώς ζήτημα διοικητικής οργάνωσης. Είναι βασική προϋπόθεση για να γνωρίζει η εκπαιδευτική διοίκηση, με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια, πόσους εκπαιδευτικούς χρειάζεται, σε ποια σχολεία και σε ποιες ειδικότητες.
Eμμανουηλίδης Αριστείδης Γελ Πεύκων
Πάλλας Δήμος τ. Δ/ντης 4ου-8ου Γ/σιο Λαμίας
