Όταν συζητήθηκε η ίδρυση τέταρτης δημόσιας Νομικής Σχολής στην Πάτρα, η απάντηση ήταν κατηγορηματική, η χώρα δεν χρειάζεται άλλους δικηγόρους, το επάγγελμα είναι ήδη κορεσμένο και μία νέα σχολή δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας και της αγοράς εργασίας.
Ίσως να ίσχυε. Η χώρα μας βρίσκεται στις πρώτες θέσεις της Ευρώπης ως προς την αναλογία δικηγόρων προς πληθυσμό, με σχεδόν 400 δικηγόρους ανά 100.000 κατοίκους, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται περίπου στους 180. Δεν μας λείπουν, λοιπόν, οι δικηγόροι.
Τώρα, το πρόβλημα εξαφανίστηκε. Από τις τρεις δημόσιες Νομικές Σχολές οδηγούμαστε σε έξι – επτά, με την προσθήκη ιδιωτικών προγραμμάτων στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, ενώ νέοι «μνηστήρες» περιμένουν ήδη στην ουρά. Προφανώς η τέταρτη δημόσια Νομική ήταν περιττή, αλλά η τέταρτη, η πέμπτη και η έκτη ιδιωτική Νομική είναι απολύτως αναγκαίες.
Και ας μη μας πουν ότι «η αγορά θα δείξει ποιοι είναι οι καλύτεροι». Η αγορά δεν λειτουργεί με τέτοιους κανόνες για πολλά χρόνια. Η αγορά δείχνει επίσης ποιος έχει το ισχυρότερο δίκτυο, ποιος μπορεί να πληρώνει για χρόνια δίδακτρα, μεταπτυχιακά, πρακτική χωρίς ουσιαστική αμοιβή και γραφείο χωρίς πελατεία. Δείχνει πολλές φορές ποιος νεποτισμός και ποιο πορτοφόλι μπορούν να συντρίψουν την ικανότητα και την αξία ενός λιγότερο οικονομικά εύρωστου νέου επιστήμονα.
Μου κάνει εντύπωση, πως τόσα υποψήφια ιδιωτικά πανεπιστήμια που κάνουν αίτηση, ετοιμάζουν επενδύσεις εκατομμυρίων ευρώ, την στιγμή που είναι (τυπικά ακόμα) αντισυνταγματικός ο νόμος περί ιδιωτικών πανεπιστημίων. Θα μου πείτε η απόφαση του Συμβουλίου της Επικράτειας. Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε με την υπ’ αριθ. 1918/2025 απόφασή του ότι η λειτουργία παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων δεν προσκρούει στο άρθρο 16, ερμηνεύοντας τη διάταξη υπό το πρίσμα του ενωσιακού δικαίου. Τότε, αφού γίνεται έτσι, γιατί η κυβέρνηση σπεύδει να αναθεωρήσει το άρθρο 16 περί δημοσίας παιδείας, αφού υποτίθεται ΔΕΝ χρειάζεται , αφού ΥΠΟΤΙΘΕΤΑΙ ΗΔΗ το άρθρο 16 επιτρέπει την υφιστάμενη κατάσταση. Θα γίνει περισσότερο νόμιμη η κατάσταση δηλαδή; Και οι νομικοί των πανεπιστημίων τους συμβουλεύουν να επενδύσουν, σε μια κατάσταση που μπορεί να ανατραπεί;
Περίεργο!
Τι άλλο μου κάνει εντύπωση;
Ο έλεγχος της ποιότητας των προγραμμάτων σπουδών αρκεί; Η τυπική πιστοποίηση του φακέλου αρκεί ότι οι φοιτητές θα λάβουν ολοκληρωμένη νομική εκπαίδευση; Μέσα σε δυο μήνες μπορούμε να συμπεράνουμε τόσα πράγματα και να ξεκινήσουν να λειτουργούν και να διδάσκουν τον Σεπτέμβρη μαθήματα; Ομολογώ, πως σε σχέση με πέρσι το πανεπιστήμιο του Keele έχει αλλάξει άρδην το πρόγραμμα σπουδών του, συμπληρώνοντας πολλά κενά. Λογικά, όταν έκανε την αίτηση πέρσι, θα είχε έτοιμα τα μαθήματα, την ύλη και τα στοιχειά που ήθελε να διδάξει, απλά ξέχασε να τα βάλει στο πρόγραμμα του. Φέτος φαίνεται, θυμήθηκαν και τα συμπλήρωσαν.
Τι άλλο μου κάνει εντύπωση;
Πως όλα τα πανεπιστήμια , επιχειρούν να εισέλθουν στην ελληνική ακαδημαϊκή αγορά, σε μια κουβέντα που έκανα, εγώ το έλεγα «να παρεισφρήσουν», με τις ίδιες σχολές. Όλοι δηλαδή ζητούν να φτιάξουν Νομική, Ιατρική, Διοίκηση Επιχειρήσεων, Ψυχολογία. Δεν θέλουν να φτιάξουν άλλες σχολές. Περίεργο! Δεν θα έπρεπε ένα πανεπιστήμιο που ενδιαφέρεται για την Παιδεία και μάλιστα έρχεται να διδάξει στην ακαδημαϊκή κοινότητα, να παρέχει όλο το φάσμα των σχολών/σπουδών; Οι «ιδιωτικοί» μνηστήρες φαίνεται να τους αρέσει πολύ να διδάξουν Νομική στην Ελλάδα, που όπως φαίνεται υπάρχει έλλειψη δικηγορών (βλ. παραπάνω). Συνήθως επενδύεις εκεί που υπάρχει κορεσμός….σωστά;
Η ίδρυση πολλών νέων ιδιωτικών νομικών σχολών γίνεται χωρίς σοβαρή μελέτη σκοπιμότητας, χωρίς σχεδιασμό για το μέλλον του δικηγορικού επαγγέλματος και χωρίς ουσιαστική συμμετοχή των Δικηγορικών Συλλόγων. Ταυτόχρονα γεννάται εύλογη ανησυχία για τη βιωσιμότητα της Νομικής Κομοτηνής, ενός δημόσιου ιδρύματος σε μία ιδιαίτερα ευαίσθητη εθνικά περιοχή. Ήδη η κα Ζαχαράκη, πέρυσι κατά ομιλία της σχετικά με την συμπλήρωση των μηχανογραφικών δελτίων διερωτήθηκε «πόσο εύκολα μπορείς να σπουδάσεις στην Κομοτηνή;»
Η κυβέρνηση δημιουργεί μία νέα εκπαιδευτική αγορά και χρησιμοποιεί την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων ως άλλοθι για να αποσύρεται σταδιακά από την υποχρέωσή της να χρηματοδοτεί, να στελεχώνει και να ενισχύει τα δημόσια πανεπιστήμια. Μην σας μπερδέψουν εάν μας παρουσιάσουν διάφορους υπο-δείκτες που να μας δείχνουν περί προτιμήσεων των μαθητών, εκεί το πηγαίνουν.
Τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια βρίσκονται σε εξαιρετικές θέσεις στην παγκόσμια κατάταξη. Επιτελούν το σκοπό τους και με υποκειμενικά αλλά και με αντικειμενικά κριτήρια, σε συνθήκες (διεθνούς) ανταγωνισμού. Σκοπός τους είναι η γνώση, η εξέλιξη, και η ερεύνα. Λαμβάνουν συγκεκριμένο αριθμό φοιτητών κάθε έτος, ο οποίος εξαρτάται και από τον αριθμό των αποφοίτων τους. Οι καθηγητές, το προσωπικό, οι φοιτητές και οι δομές γενικώς στοχεύουν στην διεύρυνση του ακαδημαϊκού ορίζοντα του φοιτητή. Δεν τους ενδιαφέρει αν θα κοπείς στο μάθημα δυο ή τρεις φορές, ούτε θα χαμηλώσουν την μπάρα για να περάσεις. Σε προετοιμάζουν με γνώμονα τη γνώση, όχι μόνο με γνώμονα την αγορά εργασίας και τι ζητά η αγορά εργασίας.
Τους ενδιαφέρει να μάθεις. Δεν τους ενδιαφέρει μόνο να τικάρεις σωστά το κουτάκι στο Σωστό/Λάθος για να σε περάσουν.
Ε, Διάβασε, μάθε, αποφάσισε!
Υ.Γ. Κομοτηνή σπούδασα, δεν έπαθα και τίποτα!
Σπύρος Σκιαδόπουλος
Δικηγόρος Κέρκυρας, ΜΔΕ Εμπορικό Δίκαιο ΑΠΘ, ΜΔΕ Πληροφορικής
