Για το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου μετατίθεται, σύμφωνα με τον νεότερο προγραμματισμό, η δημόσια διαβούλευση για το πολυνομοσχέδιο-«σκούπα» του υπουργείου Παιδείας. Το νομοθέτημα συγκεντρώνει δεκάδες ρυθμίσεις για όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, από την απορρόφηση της ΑΣΠΑΙΤΕ από το ΕΚΠΑ και τις νέες εξουσίες των διευθυντών σχολείων έως την αξιολόγηση, τα Κέντρα Μελέτης και τα Πρότυπα Αθλητικά Σχολεία.
Η κατάθεσή του είχε αρχικά τοποθετηθεί νωρίτερα, ωστόσο ο κυβερνητικός σχεδιασμός μετατίθεται, καθώς στο ενιαίο κείμενο προστίθενται συνεχώς νέες διατάξεις. Πρόκειται για ένα πολυνομοσχέδιο με μεγάλο εύρος, το οποίο επιχειρεί να ρυθμίσει εκκρεμότητες πολλών μηνών και να εισαγάγει αλλαγές στη διοίκηση των σχολείων, στην αξιολόγηση εκπαιδευτικών και μαθητών, στην επαγγελματική και αθλητική εκπαίδευση, καθώς και στη λειτουργία ιδιωτικών εκπαιδευτικών δομών.
Απορρόφηση της ΑΣΠΑΙΤΕ από το ΕΚΠΑ
Κεντρική διάταξη του νομοσχεδίου θα είναι η απορρόφηση της Ανώτατης Σχολής Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Η μεταβολή αυτή αναμένεται να αλλάξει ουσιαστικά το θεσμικό και ακαδημαϊκό τοπίο της παιδαγωγικής και τεχνολογικής εκπαίδευσης. Το κρίσιμο ζήτημα θα είναι ο τρόπος ενσωμάτωσης των τμημάτων, του προσωπικού, των φοιτητών, των υποδομών και των προγραμμάτων της ΑΣΠΑΙΤΕ στη δομή του ΕΚΠΑ.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το μέλλον της παιδαγωγικής επάρκειας, ενός πεδίου στο οποίο η ΑΣΠΑΙΤΕ διαθέτει πολυετή εμπειρία και σημαντικό ρόλο στην κατάρτιση εκπαιδευτικών τεχνικών ειδικοτήτων.
Νέες αρμοδιότητες για τους διευθυντές σχολείων
Από τις πλέον συζητήσιμες παρεμβάσεις είναι η περαιτέρω ενίσχυση του ρόλου των διευθυντών των σχολικών μονάδων, στο όνομα της σχολικής αυτονομίας.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, ο διευθυντής θα αποκτήσει πιο αποφασιστικές αρμοδιότητες και θα μπορεί:
να επιλέγει τους υποδιευθυντές της σχολικής μονάδας,
να υποδεικνύει ποιοι εκπαιδευτικοί θα αξιολογούνται κατά προτεραιότητα,
να έχει ενισχυμένο ρόλο στην κατάρτιση του ωρολογίου προγράμματος,
να εισέρχεται απροειδοποίητα στην αίθουσα για να παρακολουθεί τη διδασκαλία εκπαιδευτικού.
Οι ρυθμίσεις αυτές αναμένεται να προκαλέσουν έντονη συζήτηση στην εκπαιδευτική κοινότητα. Η κυβέρνηση τις εντάσσει στην κατεύθυνση της αποτελεσματικότερης διοίκησης και της μεγαλύτερης ευθύνης των στελεχών εκπαίδευσης. Εκπαιδευτικοί και συνδικαλιστικοί φορείς, ωστόσο, αναμένεται να θέσουν ζητήματα συλλογικής λειτουργίας των σχολείων, διαφάνειας, αντικειμενικότητας και κινδύνου ενίσχυσης αυταρχικών συμπεριφορών.
Νέο θεσμικό πλαίσιο για τα Κέντρα Μελέτης
Το πολυνομοσχέδιο θα θεσπίσει για πρώτη φορά ολοκληρωμένο πλαίσιο αδειοδότησης, λειτουργίας και εποπτείας των Κέντρων Μελέτης, τα οποία μέχρι σήμερα λειτουργούν σε ένα σε μεγάλο βαθμό ασαφές θεσμικό περιβάλλον.
Οι νέες ρυθμίσεις θα προσεγγίζουν το μοντέλο που ισχύει για τα Κέντρα Ξένων Γλωσσών, προσαρμοσμένο όμως στις ανάγκες και στην ηλικία των μαθητών του Δημοτικού.
Προβλέπεται η δημιουργία δύο διαφορετικών μητρώων:
Μητρώο ιδιοκτητών Κέντρων Μελέτης.
Μητρώο εκπαιδευτικών που θα έχουν δικαίωμα διδασκαλίας στις συγκεκριμένες δομές.
Η κτηριακή άδεια λειτουργίας θα χορηγείται από τον ΕΟΠΠΕΠ, ενώ δικαίωμα απασχόλησης θα έχουν μόνο εκπαιδευτικοί εγγεγραμμένοι στο αντίστοιχο μητρώο.
Για τις δομές που ήδη λειτουργούν αναμένεται να προβλεφθεί μεταβατικό διάστημα, ώστε να προσαρμοστούν στις νέες προϋποθέσεις. Κρίσιμα ζητήματα θα είναι τα απαιτούμενα προσόντα του προσωπικού, οι προδιαγραφές ασφάλειας και οι όροι παιδαγωγικής εποπτείας.
Πρότυπα Αθλητικά Σχολεία από το 2027
Ξεχωριστό κεφάλαιο θα αφορά την ίδρυση Πρότυπων Αθλητικών Σχολείων για μαθητές και μαθήτριες με εξαιρετικές αγωνιστικές επιδόσεις, συμπεριλαμβανομένων αθλητών με αναπηρία.
Ο σχεδιασμός προβλέπει την πιλοτική λειτουργία δύο Πρότυπων Αθλητικών Γυμνασίων και δύο Πρότυπων Αθλητικών Λυκείων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη από τον Σεπτέμβριο του 2027.
Ως ελάχιστη προϋπόθεση επιλογής προβλέπεται η συμμετοχή του μαθητή στην αντίστοιχη ή σε ανώτερη ηλικιακή προεθνική ομάδα. Οι μαθητές θα προτείνονται κάθε χρόνο από τις αθλητικές ομοσπονδίες και θα ακολουθούν εξειδικευμένο προπονητικό πρόγραμμα, το οποίο θα εντάσσεται, όπου είναι δυνατόν, στο σχολικό ωράριο.
Το υπουργείο Παιδείας θα καθορίζει κάθε χρόνο τις σχολικές μονάδες που θα συμμετέχουν, τον αριθμό των μαθητών, τα αθλήματα, τα κριτήρια εισαγωγής και παραμονής, καθώς και τις δυνατότητες εξ αποστάσεως διδασκαλίας.
Αλλαγές στην αξιολόγηση των μαθητών
Σημαντικές παρεμβάσεις προετοιμάζονται και στο σύστημα αξιολόγησης, προαγωγής και απόλυσης των μαθητών του Λυκείου.
Η υπουργός Παιδείας έχει αναθέσει στην Αρχή Διασφάλισης της Ποιότητας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση να μελετήσει το ισχύον πλαίσιο και να υποβάλει συγκροτημένες προτάσεις για τις προϋποθέσεις προαγωγής και αποφοίτησης.
Αντίστοιχες αλλαγές εξετάζονται και για το Δημοτικό, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν αποσαφηνιστεί οι τελικές κατευθύνσεις.
Οι ρυθμίσεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία καθώς εξελίσσεται παράλληλα ο Εθνικός Διάλογος για τη νέα αρχιτεκτονική του Λυκείου και το Εθνικό Απολυτήριο. Η αξιολόγηση των μαθητών δεν αποτελεί απομονωμένη τεχνική αλλαγή, αλλά συνδέεται με το συνολικό μοντέλο λειτουργίας του σχολείου και πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση.
Ενοποιούνται τα πεδία Α1 και Α2 στην αξιολόγηση εκπαιδευτικών
Παρεμβάσεις θα γίνουν και στο σύστημα αξιολόγησης των εκπαιδευτικών και των σχολικών μονάδων.
Βασικός στόχος, σύμφωνα με το υπουργείο, είναι η απλοποίηση των διαδικασιών και η μείωση της γραφειοκρατίας που συνοδεύει την εφαρμογή του ισχύοντος πλαισίου.
Μεταξύ των αλλαγών προβλέπεται η ενοποίηση των πεδίων Α1 και Α2. Τα συγκεκριμένα πεδία αφορούν αντίστοιχα τη γενική και ειδική διδακτική του γνωστικού αντικειμένου και το παιδαγωγικό κλίμα και τη διαχείριση της τάξης.
Μένει να αποσαφηνιστεί πώς ακριβώς θα πραγματοποιείται η ενιαία αξιολόγηση, ποιος θα την αναλαμβάνει και αν θα περιοριστεί πράγματι ο φόρτος για τους εκπαιδευτικούς ή απλώς θα αλλάξει η μορφή της διαδικασίας.
Περισσότεροι Σύμβουλοι Εκπαίδευσης
Το υπουργείο σχεδιάζει επίσης αύξηση των θέσεων των Συμβούλων Εκπαίδευσης, με στόχο να καλυφθούν τα υφιστάμενα κενά και να ενισχυθεί η παιδαγωγική υποστήριξη των σχολικών μονάδων.
Η αύξηση συνδέεται τόσο με τις ανάγκες επιμόρφωσης και καθοδήγησης των εκπαιδευτικών όσο και με την εφαρμογή του συστήματος αξιολόγησης, στο οποίο οι Σύμβουλοι έχουν κεντρικό ρόλο.
Νέο πλαίσιο για τις σχολικές εκδρομές
Στο νομοσχέδιο θα ενσωματωθούν ακόμη οι νέες ρυθμίσεις για τις σχολικές εκδρομές και μετακινήσεις.
Στόχος είναι να δημιουργηθεί σαφέστερο πλαίσιο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων για σχολεία, εκπαιδευτικούς, μαθητές, γονείς και τουριστικά γραφεία, με έμφαση στην ασφάλεια των μετακινήσεων.
Οι παρεμβάσεις αναμένεται να αφορούν τους ελέγχους των λεωφορείων, τις ευθύνες των συνοδών, τη διαδικασία επιλογής προσφορών και την ηλεκτρονική καταγραφή των σχετικών αποφάσεων και δικαιολογητικών.
Ένα νομοσχέδιο με πολλές και διαφορετικές ρυθμίσεις
Πέρα από τις βασικές παρεμβάσεις, στο τελικό κείμενο αναμένεται να προστεθούν ακόμη περισσότερες διατάξεις για την Πρωτοβάθμια, τη Δευτεροβάθμια και την Ανώτατη Εκπαίδευση.
Αυτός είναι και ο λόγος που το νομοθέτημα χαρακτηρίζεται «ερανιστικό» ή πολυνομοσχέδιο-«σκούπα»: συγκεντρώνει σε ένα ενιαίο κείμενο αλλαγές που αφορούν διαφορετικές πλευρές του εκπαιδευτικού συστήματος και δεν αποτελούν κατ’ ανάγκη τμήματα μιας ενιαίας μεταρρύθμισης.
Η δημοσιοποίηση του πλήρους κειμένου στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου θα δείξει εάν οι τελικές ρυθμίσεις θα παραμείνουν στη μορφή που έχει έως τώρα γίνει γνωστή και πόσο χρόνο θα δοθεί στην εκπαιδευτική κοινότητα για ουσιαστική διαβούλευση πριν από την εισαγωγή του νομοσχεδίου στη Βουλή.
