Φιλόλογοι ΠΕ02: «Καμπανάκι» για τα κενά στα σχολεία – 2.488 οι πραγματικές ανάγκες

Την ανάγκη για άμεση και ουσιαστική ενίσχυση του κλάδου των Φιλολόγων (ΠΕ02) αναδεικνύει ο Σύλλογος Αναπληρωτών Φιλολόγων, παρουσιάζοντας τα στοιχεία των προσλήψεων της Α’ φάσης, των συνταξιοδοτήσεων και των πραγματικών αναγκών των σχολείων. 

Ο ΣΑΦ υποστηρίζει ότι η εξάρτηση της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης από τους αναπληρωτές αποδεικνύει την ύπαρξη μόνιμων και διαχρονικών κενών, ζητώντας αντίστοιχη πολιτική διορισμών, μείωση μαθητών ανά τμήμα και ενίσχυση της ποιότητας της διδασκαλίας.

Αναλυτικά η επιστολή:

Με την παρούσα επιστολή, ο Σύλλογος Αναπληρωτών Φιλολόγων (ΣΑΦ) επιθυμεί να θέσει υπόψη σας τα επίσημα αριθμητικά δεδομένα που αφορούν αποκλειστικά τον κλάδο των Φιλολόγων (ΠΕ02). Στόχος μας είναι η αντικειμενική αποτύπωση της πραγματικότητας που επικρατεί στα σχολεία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και η κατάδειξη μιας πάγιας συνθήκης: οι ανάγκες στα φιλολογικά μαθήματα είναι σταθερές, δομικές και απαιτούν οριστικές λύσεις.

Η πρόσφατη ανακοίνωση του Υπουργείου για την πραγματοποίηση 5.500 μόνιμων διορισμών στην εκπαίδευση αποτελεί αναμφίβολα μια θετική εξέλιξη και έναν αριθμό αξιοσέβαστο. Ωστόσο, η ίδια η εκπαιδευτική πραγματικότητα αποδεικνύει ότι ο αριθμός αυτός, αν και σημαντικός, δεν αναλογεί στο συνολικό μέγεθος των πραγματικών αναγκών της δημόσιας παιδείας, και ειδικότερα του κλάδου των φιλολόγων.

1.  Τα Δεδομένα των προσλήψεων Α' Φάσης και των συνταξιοδοτήσεων (2025-2026)

Κατά το τρέχον σχολικό έτος, ο θεσμός της αναπλήρωσης αποτέλεσε για ακόμη μια φορά τον βασικό μοχλό για τη λειτουργία των ανθρωπιστικών μαθημάτων ήδη από την εκκίνηση της χρονιάς. Αν τα στοιχεία της Α' Φάσης συνδυαστούν με το φετινό μεγάλο κύμα φυγής λόγω συνταξιοδοτήσεων, η εικόνα των κενών που πρέπει να καλυφθούν γίνεται πλέον ξεκάθαρη:

Σημαντική Επισήμανση: Οι 1.920 προσλήψεις φιλολόγων που κρίθηκαν απαραίτητες ήδη από την Α' Φάση, σε συνδυασμό με τις 568 συνολικά συνταξιοδοτήσεις κατά το τρέχον έτος, αποδεικνύουν ότι η επόμενη σχολική χρονιά ξεκινά με ένα τεράστιο δομικό έλλειμμα. Είναι αδύνατον το κενό αυτό να αντιμετωπιστεί χωρίς μια γενναία και στοχευμένη ποσόστωση μόνιμων διορισμών για τον κλάδο ΠΕ02.

1.  Η παιδαγωγική διάσταση & το κοινωνικό κόστος

Η ανάγκη για μόνιμους εκπαιδευτικούς και η ορθολογική κατανομή του μαθητικού δυναμικού στα σχολεία δεν αποτελούν απλώς εργασιακά αιτήματα, αλλά τις βασικές προϋποθέσεις για την επιβίωση και την ποιοτική αναβάθμιση της ίδιας της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Μείωση των Μαθητών ανά Τμήμα για Ποιοτικά Μαθησιακά Αποτελέσματα: Η διεθνής εκπαιδευτική εμπειρία και η καθημερινή πράξη αποδεικνύουν ότι τα πολυπληθή τμήματα των 25+ μαθητών λειτουργούν ανασταλτικά για τη μάθηση, ιδιαίτερα στα φιλολογικά αντικείμενα. Τα ανθρωπιστικά μαθήματα απαιτούν εμβάθυνση, ανάπτυξη κριτικής σκέψης, παραγωγή γραπτού λόγου (εκθέσεις, δοκίμια) και συνεχή, εξατομικευμένη ανατροφοδότηση. Σε ένα υπερφορτωμένο τμήμα, η δυνατότητα του φιλολόγου να σκύψει πάνω από τις ανάγκες του κάθε μαθητή, να προσφέρει ουσιαστική διόρθωση και να εφαρμόσει διαφοροποιημένη διδασκαλία εκμηδενίζεται. Η θεσμοθέτηση μικρότερων και πιο ευέλικτων τμημάτων είναι ο μόνος δρόμος για τη βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων και την ουσιαστική στήριξη των αδύναμων μαθητών.

Ανθρωπιστικές σπουδές ως αντίδοτο στη βία (Σε συνθήκες υγιούς τάξης): Σε μια περίοδο που η ελληνική κοινωνία και η σχολική κοινότητα συγκλονίζονται από την έξαρση πρωτοφανών φαινομένων βίας, επιθετικότητας και παραβατικότητας των ανηλίκων, η θωράκιση των ανθρωπιστικών επιστημών καθίσταται πιο επίκαιρη από ποτέ. Τα φιλολογικά μαθήματα (Λογοτεχνία, Ιστορία, Φιλοσοφία) δεν αποτελούν στείρα εξεταστέα ύλη, αλλά το κατεξοχήν πεδίο καλλιέργειας της ενσυναίσθησης, του κριτικού αναστοχασμού και του δημοκρατικού διαλόγου. Ωστόσο, για να λειτουργήσει η τάξη ως κοινότητα διαλόγου και όχι ως χώρος απλής διεκπεραίωσης της ύλης, απαιτούνται δύο πράγματα: μόνιμοι φιλόλογοι που χτίζουν σταθερές σχέσεις εμπιστοσύνης με τα παιδιά και μικρότερος αριθμός μαθητών ανά τμήμα, ώστε να είναι εφικτή η διαχείριση των εντάσεων και η καλλιέργεια ενός ασφαλούς παιδαγωγικού κλίματος.

Σταθερότητα στην Ειδική Αγωγή: Το γεγονός ότι η Α' Φάση περιλαμβάνει 1.294 προσλήψεις στην Ειδική Αγωγή αποδεικνύει το μέγεθος της ανάγκης για σταθερότητα σε αυτό το ευαίσθητο πεδίο. Οι γονείς μάς μεταφέρουν καθημερινά την αγωνία τους, ζητώντας να σταματήσει το φαινόμενο της αλλαγής εκπαιδευτικού κάθε Σεπτέμβριο. Τα παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες δικαιούνται μια σταθερή σχέση και όχι μια διαρκή εναλλαγή προσώπων, αλλά και τη φοίτηση σε τμήματα που επιτρέπουν την ουσιαστική συμπερίληψή τους.

Το δημογραφικό κόστος της αναπλήρωσης: Πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται χιλιάδες οικογένειες εκπαιδευτικών που διαμελίζονται κάθε χρόνο. Άνθρωποι με σπουδές, εξειδίκευση και πολυετή προσφορά αναγκάζονται να ζουν χωριστά από τους συζύγους και τα παιδιά τους, συντηρώντας δύο και τρία σπίτια με πενιχρούς μισθούς. Αυτή η αβεβαιότητα λειτουργεί ανασταλτικά για τον οικογενειακό προγραμματισμό, διογκώνοντας το μείζον δημογραφικό πρόβλημα της χώρας.

Η απογοήτευση και η φυγή του κλάδου: Δεν είναι τυχαίο το φαινόμενο που παρατηρήθηκε έντονα φέτος με τη μεγάλη αποχή εκπαιδευτικών από την ένταξή τους στους πίνακες της Γενικής (2ΓΕ/2026). Πολλοί συνάδελφοι φιλόλογοι, αδυνατώντας πλέον να ανταπεξέλθουν σε ένα βιοπαλαιστικό μοντέλο που συνδυάζει την εργασιακή ανασφάλεια με τις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες διδασκαλίας σε υπερπλήρη τμήματα, οδηγήθηκαν στο να γυρίσουν την πλάτη στη δημόσια εκπαίδευση. Έτσι, το σύστημα οδηγείται σε μια ιδιότυπη «αναπλήρωση του εαυτού του» και σε σταδιακή απογύμνωση από έμπειρο προσωπικό.

1.  Τα αιτήματα του ΣΑΦ

Με βάση την κοινή λογική, την κοινωνική ευαισθησία και την αλήθεια των αριθμών, ο Σύλλογος Αναπληρωτών Φιλολόγων αιτείται:

- Πλήρη αντιστοίχιση των μόνιμων διορισμών με τις πραγματικές ανάγκες: Είναι πλέον σαφές ότι οι θέσεις της Α' Φάσης που καλύπτονται σταθερά από αναπληρωτές ΠΕ02, σε συνδυασμό με τις 568 φετινές συνταξιοδοτήσεις, αποτελούν στην πραγματικότητα οργανικά κενά. Αιτούμαστε να αντιμετωπιστούν αναλόγως στον επερχόμενο σχεδιασμό των διορισμών, ξεπερνώντας τα όρια των μέχρι τώρα εξαγγελιών.

Οικονομική & δημοσιονομική τεκμηρίωση του αιτήματος:

Επιθυμούμε να επισημάνουμε μια κρίσιμη παράμετρο: η εφαρμογή του κανόνα 1:1 (μία πρόσληψη ανά μία συνταξιοδότηση) δεν συνεπάγεται απλώς «δημοσιονομική ουδετερότητα», αλλά παράγει καθαρό οικονομικό πλεόνασμα για τον κρατικό προϋπολογισμό. Ο μισθός ενός νεοδιοριζόμενου εκπαιδευτικού στο εισαγωγικό κλιμάκιο είναι σημαντικά χαμηλότερος από το συνολικό κόστος της μισθοδοσίας ενός συναδέλφου που αποχωρεί μετά από δεκαετίες ευδόκιμης υπηρεσίας.

Συνεπώς, οι 568 συνταξιοδοτήσεις φιλολόγων απελευθερώνουν έναν δημοσιονομικό χώρο που επαρκεί για την κάλυψη πολύ περισσότερων μόνιμων θέσεων, χωρίς να επιβαρύνεται το κρατικό ταμείο πέρα από τα ήδη εγγεγραμμένα κονδύλια. Το επιχείρημα της «στενότητας πόρων» κάμπτεται από την ίδια την αριθμητική της μισθοδοσίας.

• Ορθολογική μείωση των ορίων μαθητών ανά τμήμα: Την προώθηση της σταδιακής μείωσης του μέγιστου αριθμού μαθητών ανά τμήμα, ξεκινώντας από τις τάξεις προσανατολισμού και τα σχολεία που καταγράφουν αυξημένες παιδαγωγικές προκλήσεις, ως το πλέον απαραίτητο μέτρο για τη διασφάλιση των μαθησιακών αποτελεσμάτων και της ασφάλειας της σχολικής κοινότητας.