Σε καθεστώς πρωτοφανούς ανισότητας και αβεβαιότητας βρίσκονται εκατοντάδες υποψήφιοι που επένδυσαν χρόνο, κόπο και οικονομικούς πόρους για την εισαγωγή τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Σύμφωνα με επίσημα έγγραφα και στοιχεία που φέρνει στο φως η «Πρωτοβουλία Υποψηφίων Κατατακτηρίων Δεκεμβρίου 2025», το ίδιο νομοθετικό πλαίσιο εφαρμόζεται με διαμετρικά αντίθετο τρόπο από διαφορετικά Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΕΙ) της χώρας.
Το αποτέλεσμα; Να δημιουργούνται υποψήφιοι «δύο ταχυτήτων» και να πλήττεται βάναυσα η συνταγματική αρχή της ισονομίας και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του πολίτη προς το κράτος.
Οι «κανόνες που άλλαξαν κατόπιν εορτής»
Όλα ξεκίνησαν με την ψήφιση του Ν. 5224/2025 (ΦΕΚ Α 142/05.08.2025), ο οποίος επιχείρησε να αναμορφώσει το τοπίο των κατατακτηρίων. Ωστόσο, η καθυστέρηση στην έκδοση σαφών ερμηνευτικών οδηγιών άφησε ελεύθερο το πεδίο για αυθαίρετες ερμηνείες από τα πανεπιστημιακά τμήματα.
Το αποκορύφωμα της σύγχυσης ήρθε με τη μεταγενέστερη Υπουργική Απόφαση (Υ.Α. 43083/Ζ1/2026 - ΦΕΚ 2040/Β/8-4-2026), η οποία εξειδίκευσε τις προϋποθέσεις εισαγωγής, θέτοντας ως απαράβατο όρο τη συγκέντρωση τουλάχιστον 10 μονάδων σε καθένα από τα τρία εξεταζόμενα μαθήματα (βάση ανά μάθημα). Αν και η απόφαση εκδόθηκε τον Απρίλιο του 2026 και ρητά αναφέρει ότι ρυθμίζει το πλαίσιο από το επόμενο έτος (2026-2027), ορισμένα ιδρύματα επέλεξαν να την εφαρμόσουν αναδρομικά για τις εξετάσεις που είχαν ήδη διεξαχθεί τον περασμένο Δεκέμβριο του 2025!
«Υποψήφιοι ενημερώθηκαν για την αυστηρή ερμηνεία της βάσης του 10 ανά μάθημα ακόμη και κατά τη διάρκεια ή μετά την ολοκλήρωση της εξεταστικής διαδικασίας»
«Είναι αδιανόητο να προετοιμάζεται μια εξεταστική διαδικασία με συγκεκριμένα δεδομένα και στη συνέχεια να καλείσαι να αξιολογηθείς με διαφορετική ερμηνεία των κανόνων μετά την ολοκλήρωσή της» καταγγέλλει εκπρόσωπος της Πρωτοβουλίας των Υποψηφίων. Υπήρξαν μάλιστα περιπτώσεις υποψηφίων που αρχικά εμφανίστηκαν ως επιτυχόντες και στη συνέχεια διαγράφηκαν από τους πίνακες.
Ο χάρτης της ανισότητας στα Πανεπιστήμια
Η δημοσιογραφική έρευνα και τα στοιχεία από τις αναρτήσεις στη «Διαύγεια» αποκαλύπτουν ένα παράδοξο και βαθιά άδικο σκηνικό, όπου η τύχη του υποψηφίου εξαρτήθηκε αποκλειστικά από το Ίδρυμα που επέλεξε.
Πολλά τμήματα απέκλεισαν οριζόντια υποψηφίους που είχαν συγκεντρώσει υψηλή συνολική βαθμολογία (π.χ. 30 μονάδες στα 60), επειδή υστερούσαν σε ένα επιμέρους μάθημα (κάτω από 10), αφήνοντας δεκάδες προκηρυγμένες θέσεις κενές.
Αντίθετα, μια σειρά από κορυφαία τμήματα (Ιατρική και Νοσηλευτική ΔΠΘ, τμήματα του ΕΚΠΑ και του ΑΠΘ) εισήγαγαν κανονικά υποψηφίους με συνολική βαθμολογία άνω του 30, χωρίς να τους αποκλείσουν αν σε κάποιο μάθημα είχαν βαθμό κάτω από 10, σεβόμενα το γεγονός ότι οι εξετάσεις δόθηκαν πριν την έκδοση του περιοριστικού ΦΕΚ του 2026.
«Δεν είναι δυνατόν ο ίδιος νόμος να ερμηνεύεται διαφορετικά ανάλογα με το πανεπιστήμιο. Στο ένα τμήμα εισάγεσαι με συνολικό βαθμό 32 και βάση σε ένα μάθημα, και στο διπλανό Ίδρυμα με τα ίδια ακριβώς βαθμολογικά δεδομένα απορρίπτεσαι», σημειώνουν με απόγνωση τα μέλη της Πρωτοβουλίας.
Παράλληλα, στο «μικροσκόπιο» μπαίνει και η Αρχή της Διαφάνειας, καθώς ορισμένα τμήματα δημοσίευσαν μόνο την τελική βαθμολογία των επιτυχόντων, αποκρύπτοντας τις επιδόσεις ανά μάθημα, γεγονός που εντείνει την καχυποψία για τη νομιμότητα των διαδικασιών.
Υπάρχει νομοθετικό προηγούμενο
Η λύση που ζητούν οι υποψήφιοι δεν αποτελεί, όπως σημειώνουν, νομικό ακροβατισμό, καθώς η ίδια η ιστορία του Υπουργείου Παιδείας δείχνει τον δρόμο. Το 2017 (Ν. 4485/2017), η τότε πολιτική ηγεσία είχε προχωρήσει σε αναδρομική νομοθετική θεραπεία ακριβώς παρόμοιων δυσλειτουργιών, δικαιώνοντας αναδρομικά τους υποψηφίους του Δεκεμβρίου του 2016.
Βασιζόμενη σε αυτό το προηγούμενο, η Πρωτοβουλία διεκδικεί:
- Άμεση νομοθετική τροπολογία για την ενιαία και ομοιόμορφη εφαρμογή των κριτηρίων.
- Αναδρομική συμπληρωματική εγγραφή για το έτος 2025-2026 όλων των υποψηφίων που έπιασαν το συνολικό όριο των 30 μονάδων, ώστε να καλυφθούν οι εκατοντάδες κενές θέσεις στα ΑΕΙ.
- Μετάθεση της πλήρους εφαρμογής του νέου αυστηρού συστήματος (βάση ανά μάθημα) από τον Δεκέμβριο του 2026, ώστε να υπάρξει μια δίκαιη και προβλέψιμη μεταβατική περίοδος.
Το ζήτημα έχει λάβει πλέον έντονες θεσμικές και πολιτικές διαστάσεις. Οι θιγόμενοι υποψήφιοι έχουν καταθέσει επίσημη επιστολή στο Υπουργείο Παιδείας, ενώ έχουν πραγματοποιηθεί αλλεπάλληλες αναφορές και ερωτήσεις στη Βουλή των Ελλήνων από σύσσωμη την αντιπολίτευση (μεταξύ άλλων και από τον Βουλευτή Ηρακλείου, κ. Χάρη Μαμουλάκη), ζητώντας άμεσες εξηγήσεις από την Υπουργό Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, και τον Υφυπουργό, Νικόλαο Παπαϊωάννου.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής, οι όποιες απαντήσεις επικεντρώνονται κυρίως στην ερμηνεία του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου, χωρίς όμως να απαντούν επί της ουσίας στο ζήτημα της διαφορετικής εφαρμογής μεταξύ πανεπιστημιακών τμημάτων.
«Βρισκόμαστε ακόμη σε αναμονή για τις επίσημες απαντήσεις στις επιστολές που αποστείλαμε στις 4 και 8 Μαΐου, όπου πλέον συμπεριλαμβάνονται συγκεκριμένα στοιχεία και ΑΔΑ. Παράλληλα, στραφήκαμε και μεμονωμένα στον Συνήγορο του Πολίτη», αναφέρουν οι εκπρόσωποι.
Η Πρωτοβουλία των Υποψηφίων αναδεικνύει μια βαθύτερη πολιτική αντίφαση της κυβερνητικής πολιτικής στην Παιδεία, συνδέοντας το θέμα με τη σταδιακή συρρίκνωση των δυνατοτήτων πρόσβασης μέσω κατατακτηρίων εξετάσεων, τη στιγμή που ανοίγει η συζήτηση για άλλες μορφές πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση. «Για τον λόγο αυτό θεωρούμε ακόμη πιο αναγκαία τη διασφάλιση ίσων και ξεκάθαρων όρων για όλους», καταλήγουν.
