Σχολεία - Νομοσχέδιο: Αλλάζουν όλα σε σχολική περιουσία, κυλικεία και χρήση των κτιρίων

Νέες αλλαγές στο καθεστώς διαχείρισης, αξιοποίησης και μεταβίβασης της σχολικής περιουσίας φέρνει το νομοσχέδιο του Υπουργείου Εσωτερικών για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το οποίο κατατέθηκε προς ψήφιση στη Βουλή.

Οι νέες διατάξεις επιχειρούν να βάλουν οριστικό τέλος σε ένα διαχρονικό αλαλούμ διάσπαρτων νόμων, θεσπίζοντας ένα ενιαίο, αυστηρό και ξεκάθαρο πλαίσιο κανόνων.

Το νέο θεσμικό πλαίσιο αφορά τη λειτουργία των σχολείων Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, από τον τρόπο που θα νοικιάζονται τα σχολικά κυλικεία μέχρι το ποιος και πότε μπορεί να χρησιμοποιεί τις αίθουσες και τα προαύλια για εκδηλώσεις. Παράλληλα, ενεργοποιείται ένας μηχανισμός-εξπρές με τη συνδρομή του ΤΕΕ για να ξεπεραστούν οι χρόνιες αγκυλώσεις των Δήμων στην έκδοση Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου για τις σχολικές μονάδες.

Όλες οι αλλαγές σε Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

Ιδιοκτησιακό καθεστώς και σχολική περιουσία

Όλη η κινητή και ακίνητη περιουσία των δημόσιων σχολείων, μαζί με τα οικόπεδα και τις κτιριακές υποδομές, ανήκει πλέον ξεκάθαρα στους Δήμους. Όταν ένα σχολικό κτίριο κατασκευάζεται από τρίτο φορέα (πλo πλην Δήμου), αμέσως μετά την αποπεράτωση μεταβιβάζεται στον Δήμο με πρωτόκολλο παράδοσης-παραλαβής.

Η απόφαση αυτή αποτελεί αυτόματα τίτλο κυριότητας και εγγράφεται ατελώς στα Κτηματολογικά Γραφεία. Από τη ρύθμιση εξαιρούνται ρητά τα ακίνητα που έχουν περιέλθει στις Περιφέρειες και στεγάζουν περιφερειακές υπηρεσίες εκπαίδευσης.

Οι Δήμοι έχουν πλέον τη ρητή νομική υποχρέωση να καταγράφουν και να προστατεύουν τη σχολική περιουσία όπως ακριβώς και την υπόλοιπη δημοτική τους περιουσία.

Πότε και πώς παραχωρούνται οι σχολικοί χώροι

Τα σχολικά κτίρια προορίζονται αποκλειστικά για τη στέγαση των δημόσιων σχολείων. Ωστόσο, θεσμοθετούνται δύο συγκεκριμένες εξαιρέσεις για τη χρήση τους εκτός σχολικού ωραρίου (μετά τη λήξη του ολοήμερου) ή κατά τη διάρκεια των διακοπών.

Με απόφαση Δημάρχου προβλέπεται παραχώρηση για χρήσεις κοινής ωφέλειας ή εκδηλώσεις κοινού ενδιαφέροντος (πολιτιστικές, κοινωνικές, αθλητικές, επιστημονικές). Οι όροι καθορίζονται με κανονιστική απόφαση του Δήμου στην αρχή κάθε σχολικού έτους.

Με απόφαση του Σχολικού Συμβουλίου προβλέπεται διοργάνωση εκδηλώσεων, προγραμμάτων και συνεδρίων που απευθύνονται στην εκπαιδευτική κοινότητα, μετά από εισήγηση του Διευθυντή.

Ο χρήστης που παίρνει τον χώρο επιβαρύνεται πλήρως με τα έξοδα αποκατάστασης τυχόν ζημιών, καθώς και με το κόστος ρεύματος, θέρμανσης και νερού. Το κτίριο πρέπει να παραδίδεται έτοιμο για μάθημα. Τα έσοδα από τις εκδηλώσεις διατίθενται κατά προτεραιότητα για τις ανάγκες της συγκεκριμένης σχολικής μονάδας.

Η ρύθμιση δεν επηρεάζει τη λειτουργία των ΚΔΑΠ που στεγάζονται σε σχολεία, ούτε τις σχολές ΣΑΕΚ (πρώην ΙΕΚ) και τις ΕΠΑΣ της ΔΥΠΑ.

Μόνο με δημοπρασία τα Σχολικά Κυλικεία

Καθιερώνεται ως καθολικός και υποχρεωτικός κανόνας ότι η διάθεση και η οικονομική εκμετάλλευση των κυλικείων των δημόσιων σχολείων θα πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω δημόσιας δημοπρασίας. Οι ειδικότεροι όροι, οι προϋποθέσεις και οι διαδικασίες των διαγωνισμών θα εξειδικευτούν με επερχόμενη Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ).

4. Τελεσίγραφο 4 Μηνών στους Δήμους και Εμπλοκή του ΤΕΕ (Άρθρο 598)

Πρόκειται για τη διάταξη-«κλειδί» που έρχεται να λύσει το πρόβλημα δεκαετιών με τα σχολικά κτίρια που δεν έχουν οικοδομικές άδειες, τοπογραφικά ή σωστά έγγραφα:

• Δίνεται η δυνατότητα να εκδοθούν οι αποφάσεις μεταβίβασης ακινήτων στους Δήμους ακόμα και αν υπάρχουν αυθαίρετες κατασκευές ή απουσιάζει πλήρως η οικοδομική άδεια.
• Για τη μεταβίβαση απαιτείται πλέον μόνο μια έκθεση καταγραφής, εξαρτημένο τοπογραφικό διάγραμμα (κρατικό σύστημα συντεταγμένων) και τεχνική έκθεση με φωτογραφίες.
• Μετά τη μεταγραφή, οι Δήμοι υποχρεούνται να συντάξουν Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου.
• Εάν ένας Δήμος δεν ολοκληρώσει τη σύνταξη της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας μέσα σε τέσσερις (4) μήνες από την έναρξη ισχύος του νόμου, η διαδικασία αφαιρείται από τον Δήμο και ανατίθεται υποχρεωτικά στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) μέσω προγραμματικής σύμβασης με το Υπουργείο Εσωτερικών και την ΚΕΔΕ. Το ΤΕΕ θα δημιουργήσει ειδικό μητρώο μηχανικών για να «τρέξει» τις τακτοποιήσεις και τις εκδόσεις ταυτοτήτων εξπρές, με τους Δήμους να είναι υποχρεωμένοι απλώς να παραδώσουν ό,τι στοιχεία έχουν.

Αναλυτικά τα σχετικά άρθρα του νομοσχεδίου

Άρθρο 577 

Σχολική περιουσία

1. Η κινητή και ακίνητη περιουσία των δημοσίων σχολείων πρωτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης μετά των κτηριακών εγκαταστάσεων, οικοπέδων και εν γένει υποδομών τους, αποτελεί περιουσία των δήμων στη διοικητική περιφέρεια της οποίας αυτά βρίσκονται. Σχολικά κτήρια και εν γένει σχολικές υποδομές που ανεγείρονται από λοιπούς φορείς, πλην δήμων, μετά την αποπεράτωσή τους μεταβιβάζονται στον οικείο δήμο με πρωτόκολλο παράδοσης – παραλαβής και ύστερα από απόφαση του αρμοδίου οργάνου του φορέα κατασκευής τους, η οποία αποτελεί τίτλο κυριότητας αυτών και εγγράφεται ατελώς στα κτηματολογικά βιβλία ή στα βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών, που τηρούνται στα κατά τόπους αρμόδια Κτηματολογικά Γραφεία.
2. Στην ακίνητη περιουσία της παρ. 1 δεν περιλαμβάνονται τα ακίνητα με εγκατεστημένη χρήση πρωτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, μετά των κτηριακών εγκαταστάσεών τους και εν γένει υποδομών, που στεγάζουν τις περιφερειακές υπηρεσίες πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της παρ. 2 του άρθρου 1 του π.δ. 161/2000 (Α΄ 145), τα οποία περιήλθαν με οποιοδήποτε τρόπο στην κυριότητα των περιφερειών.
3. Οι δήμοι καταγράφουν και προστατεύουν την κινητή και ακίνητη σχολική περιουσία, σύμφωνα με τις ισχύουσες κάθε φορά διατάξεις που εφαρμόζονται για τη λοιπή δημοτική περιουσία, καθώς και τις ειδικότερες διατάξεις που εφαρμόζονται για τη σχολική περιουσία.
4. Η σχολική περιουσία των δημόσιων σχολείων πρωτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης διέπεται από τις διατάξεις του παρόντος Μέρους και του άρθρου 5 του ν. 1894/1990 (Α΄ 110), περί σχολικής περιουσίας και λειτουργίας σχολείων.

Άρθρο 578 

Αξιοποίηση σχολικών χώρων, υποδομών και λοιπών εγκαταστάσεων

1. Τα σχολικά κτήρια, υποδομές και εγκαταστάσεις χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για τη στέγαση δημόσιων σχολείων της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που λειτουργούν στην περιοχή του δήμου. Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται:

α) Καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και, ειδικά κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους, μετά το πέρας του ωρολογίου διδακτικού προγράμματος και τη λήξη του ολοήμερου σχολείου, με απόφαση δημάρχου η διάθεση διδακτηρίου της σχολικής μονάδας για άλλες χρήσεις κοινής ωφέλειας ή για την οργάνωση και πραγματοποίηση εκδηλώσεων κοινού ενδιαφέροντος. Με κανονιστική απόφαση του δήμου του άρθρου 318, περί δημοτικών κανονιστικών πράξεων τοπικού ενδιαφέροντος η οποία εκδίδεται στην αρχή του σχολικού έτους, δύναται να καθορίζονται οι ειδικότεροι όροι και προϋποθέσεις αναφορικά με τις δράσεις που δύνανται να λαμβάνουν χώρα στα παραχωρούμενα σχολικά ακίνητα της διοικητικής του αρμοδιότητας, καθώς και κάθε θέμα που άπτεται της διαδικασίας παραχώρησής τους. Οι δράσεις του προηγούμενου εδαφίου δύνανται να περιλαμβάνουν εκδηλώσεις πολιτιστικού, κοινωνικού, αθλητικού ή επιστημονικού ενδιαφέροντος και σε κάθε περίπτωση συνάδουν με τη φύση, τον χαρακτήρα και τη λειτουργία των σχολικών χώρων.

β) Κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους, μετά το πέρας του ωρολογίου διδακτικού προγράμματος και τη λήξη του ολοήμερου σχολείου, με απόφαση του σχολικού συμβουλίου, η οποία γνωστοποιείται στον οικείο δήμο, να διοργανώνονται και να υλοποιούνται από τη σχολική μονάδα, με ή χωρίς συνεργασία με τρίτους φορείς, εκδηλώσεις, προγράμματα και συνέδρια που απευθύνονται στην εκπαιδευτική κοινότητα. Οι εκδηλώσεις, τα προγράμματα και τα συνέδρια διοργανώνονται, ύστερα από εισήγηση του διευθυντή της σχολικής μονάδας.

Σε κάθε περίπτωση, μετά τη χρήση το διδακτήριο παραδίδεται καθ’ όλα έτοιμο για τη λειτουργία της σχολικής μονάδας. Δαπάνες για την αποκατάσταση τυχόν φθορών και ζημιών, όπως και επιπλέον δαπάνες φωτισμού, θέρμανσης και ύδρευσης, βαρύνουν τον χρήστη. Τα έσοδα που εισπράττονται από τις εκδηλώσεις των περ. α) και β) διατίθενται για τις ανάγκες των σχολικών μονάδων του δήμου και κατά προτεραιότητα για τις ανάγκες της οικείας σχολικής μονάδας.

2. Η παρ. 1 δεν θίγει τη λειτουργία των Κέντρων Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών (Κ.Δ.Α.Π.) που στεγάζονται σε δημόσια σχολικά κτήρια και λειτουργούν μετά το πέρας του ωρολόγιου διδακτικού προγράμματος και μετά τη λήξη του ολοήμερου σχολείου, ούτε την εφαρμογή των άρθρων 10, περί όρων και διαδικασίας ίδρυσης των Ε.Σ.Κ. και των ΕΠΑ.Σ και μαθητείας του Ο.Α.Ε.Δ., ήδη Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης, 23, περί όρων και διαδικασιών ίδρυσης των Σχολών Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (Σ.Α.Ε.Κ.) και 36, περί φοίτησης στο μεταλυκειακό έτος του ν. 4763/2020 (Α΄ 254) και κάθε άλλης ειδικότερης διάταξης.
3. Η συστέγαση δημόσιων σχολείων στο ίδιο διδακτήριο, η αποκλειστική χρήση ορισμένων χώρων του διδακτηρίου από κάθε σχολείο, η κοινή χρήση των υπόλοιπων χώρων και οι ώρες λειτουργίας του κάθε συστεγαζόμενου σχολείου καθορίζονται με απόφαση του δημάρχου κατά την έναρξη κάθε διδακτικού έτους, ύστερα από γνώμη του συλλόγου διδασκόντων του συστεγαζόμενου σχολείου.
4. Σχολικά κτήρια, οι υποδομές και οι εγκαταστάσεις τους που δεν χρησιμοποιούνται για στέγαση δημόσιων σχολείων και έχει παύσει η λειτουργία τους είναι δυνατόν να διατίθενται κατά χρήση με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, για άλλες χρήσεις, εφόσον δεν υπάρχει κίνδυνος σοβαρών φθορών και ζημιών και υπό τον όρο η χρήση αυτή να μην αποκλείει την τυχόν επαναλειτουργία τους. Κατά τη διάρκεια της παραχώρησης, ο χρήστης βαρύνεται με τις δαπάνες αποκατάστασης για τυχόν φθορές και ζημίες στο παραχωρούμενο ακίνητο, καθώς και για τις δαπάνες φωτισμού, θέρμανσης και ύδρευσης. Ενδεχόμενα έσοδα από την εκμετάλλευση των ακινήτων του πρώτου εδαφίου που δεν χρησιμοποιούνται, διατίθενται από τον δήμο για τις ανάγκες επισκευής και συντήρησης του ακινήτου, τις αντίστοιχες ανάγκες των λειτουργούντων σχολικών του μονάδων ή για τη χρηματοδότηση πολιτιστικών εκδηλώσεων, οι οποίες συνάδουν με τη φύση και τον χαρακτήρα της εκπαίδευσης.

Άρθρο 579

 Εκμετάλλευση κυλικείων δημόσιων σχολείων

Η διάθεση και εκμετάλλευση κυλικείων δημοσίων σχολείων γίνεται με δημοπρασία. Τα θέματα λειτουργίας καθώς και οι όροι και οι προϋποθέσεις της δημοπρασίας καθορίζονται με την απόφαση της παρ. 4 του άρθρου 597, περί εξουσιοδοτικών διατάξεων.

Άρθρο 598 

Ολοκλήρωση μεταβίβασης και μεταγραφής σχολικής περιουσίας δήμων

1. Ως απόφαση του Νομάρχη της παρ. 1 του άρθρου 5 του ν. 1894/1990 (Α’ 110) νοείται εφεξής απόφαση του Γραμματέα της οικείας αποκεντρωμένης διοίκησης.
2. Ως νεοπροσλαμβανόμενο σχολικό κτήριο της παρ. 2 του άρθρου 5 του ν. 1894/1990 νοείται κάθε σχολικό κτίριο το οποίο αποπερατώθηκε από την έναρξη ισχύος του ν. 1894/1990 και έπειτα.
3. Όπου στην παρ. 16 του άρθρου 5 του ν. 1894/1990 αναφέρεται ο νομάρχης νοείται ο Γραμματέας της οικείας αποκεντρωμένης διοίκησης.
4. Αποφάσεις της παρ. 1 του άρθρου 5 του ν. 1894/1990, οι οποίες αφορούν μεταβίβαση ακινήτων στους δήμους, εγγράφονται ατελώς στα κτηματολογικά βιβλία ή στα βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών, που τηρούνται στα κατά τόπους αρμόδια Κτηματολογικά Γραφεία και κοινοποιούνται αμελλητί στην εταιρεία Κτιριακές Υποδομές А.Ε. Για τους σκοπούς της μεταβίβασης της κυριότητας των ακινήτων του παρόντος στους δήμους, τα κατά τόπους αρμόδια Κτηματολογικά Γραφεία χορηγούν στους δήμους ατελώς πιστοποιητικά, αντίγραφα, διαγράμματα και αποσπάσματα από τα κτηματολογικά φύλλα.
5. Η έκδοση των αποφάσεων της παρ. 4 δεν κωλύεται από τυχόν ύπαρξη αυθαίρετων κατασκευών στον χώρο ή απουσία οικοδομικής άδειας κατά την ανέγερσή τους, με την επιφύλαξη της παρ. 2 του άρθρου 89 του ν. 4495/2017 (A’ 167), περί απαγόρευσης υπαγωγής. Για την έκδοση των αποφάσεων του πρώτου εδαφίου, συντάσσεται με μέριμνα του ενδιαφερόμενου δήμου, έκθεση καταγραφής των μεταβιβαζόμενων ακινήτων συνοδευόμενη από τα ακόλουθα δικαιολογητικά: α) τοπογραφικό διάγραμμα του κάθε ακινήτου, το οποίο είναι εξαρτημένο από το κρατικό σύστημα συντεταγμένων. β) τεχνική έκθεση που περιλαμβάνει τα κάτωθι στοιχεία: στοιχεία ακινήτου-οικοπέδου, θέση, εμβαδόν, στοιχεία κτηρίου/κτηρίων, συνολικό εμβαδόν σε τ.μ., καταγραφή χώρου ανά όροφο, χρήσεις και φωτογραφίες.
6. Μετά την ολοκλήρωσή της μεταγραφής, οι δήμοι οφείλουν να προβούν σε σύνταξη ηλεκτρονικής ταυτότητας κτιρίου σύμφωνα με τον ν. 4495/2017. Η σύνταξη ηλεκτρονικής ταυτότητας κτιρίου για ακίνητα του άρθρου 5 του ν. 1894/1990, τα οποία έχουν ήδη μεταγραφεί κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος, είναι δυνατή εφόσον υποβληθούν τα δικαιολογητικά των περ. α) και β) της παρ. 5.
7. Εάν η σύνταξη ηλεκτρονικής ταυτότητας κτιρίου της παρ. 6 δεν ολοκληρωθεί εντός τεσσάρων (4) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος, κάθε δήμος υποχρεούται να υποβάλει την έκθεση καταγραφής στην Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (Κ.Ε.Δ.Ε.), με κοινοποίηση στο Υπουργείο Εσωτερικών. Για την υποβολή της έκθεσης καταγραφής λαμβάνεται απόφαση του οικείου δημοτικού συμβουλίου, με την οποία εξουσιοδοτείται το νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου «Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας» (Τ.Ε.Ε.) για την ολοκλήρωση των διαδικασιών της παρ. 8.
8. Μετά από την πάροδο της προθεσμίας της παρ. 7, οι διαδικασίες έκδοσης δικαιολογητικών, μεταγραφής, αίτησης υπαγωγής στον ν. 4495/2017 για αναστολή κυρώσεων αυθαιρέτων, καθώς και η σύνταξη της ηλεκτρονικής ταυτότητας κτιρίου ανατίθενται στο Τ.Ε.Ε. Για την ανάθεση των εργασιών συνάπτεται προγραμματική σύμβαση μεταξύ του Υπουργείου Εσωτερικών, του Τ.Ε.Ε. και της Κ.Ε.Δ.Ε. Για την υλοποίηση της σύμβασης: α) Το Τ.Ε.Ε. δημιουργεί ειδικό μητρώο μηχανικών μελών του, στους οποίους ανατίθεται η σύνταξη της ηλεκτρονικής ταυτότητας κάθε κτιρίου. β) οι δήμοι οφείλουν να προσκομίζουν κάθε αναγκαίο, διαθέσιμο στοιχείο στο Τ.Ε.Ε.