Alfavita Newsroom Στο επίκεντρο της κοινοβουλευτικής αντιπαράθεσης επανέρχεται το πρόγραμμα «Εμπιστοσύνη στα Αστέρια μας», μετά από ερώτηση που κατατέθηκε στη Βουλή προς την υπουργό Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, με αιχμές για σοβαρές δυσλειτουργίες στην υλοποίησή του.
Η ερώτηση εστιάζει σε καθυστερήσεις που καταγράφονται στην εξέταση των ενστάσεων και στην οριστικοποίηση των αποτελεσμάτων χρηματοδότησης, καθώς και σε ζητήματα αξιοπιστίας της διαδικασίας αξιολόγησης. Παράλληλα, γίνεται αναφορά σε εκτεταμένες αντιδράσεις της ακαδημαϊκής κοινότητας, με εκατοντάδες επιστήμονες να έχουν εκφράσει ενστάσεις για τον τρόπο με τον οποίο εξελίχθηκε το πρόγραμμα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις καταγγελίες για ελλιπή στελέχωση των επιτροπών, πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων και απουσία επαρκών μηχανισμών ελέγχου, αλλά και σε αναφορές για προβληματικές αξιολογήσεις των προτάσεων. Ταυτόχρονα, επισημαίνεται ότι, παρά τις δεσμεύσεις για ταχεία ολοκλήρωση των διαδικασιών λόγω των αυστηρών χρονοδιαγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης, καταγράφονται σημαντικές καθυστερήσεις.
Στο κείμενο της ερώτησης τίθενται, επίσης, ερωτήματα για τη μη συγκρότηση της επιτροπής ενστάσεων, την έλλειψη ενημέρωσης προς τους ερευνητές και τον τρόπο με τον οποίο το υπουργείο προτίθεται να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στην ερευνητική διαδικασία.
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς αφορά πρόγραμμα που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και απευθύνεται στην ελληνική επιστημονική κοινότητα, με στόχο την ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας.
Η ερώτηση όπως κατατέθηκε στη Βουλή
ΠΡΟΣ: Την κ. Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού
ΘΕΜΑ: «Σχετικά με το πρόγραμμα «Εμπιστοσύνη στα Αστέρια μας» και τις δυσλειτουργίες στον Τομέα της Έρευνας»
Κυρία Υπουργέ,
Το πρόγραμμα «Εμπιστοσύνη στα Αστέρια μας», έχοντας έγκριση από το Ecofin (13/07/2021), εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και υλοποιείται από την Επιτελική Δομή ΕΣΠΑ του ΥΠΑΙΘΑ. Προκηρύχθηκε τον Απρίλιο του 2024, με καταληκτική ημερομηνία υποβολής, κατόπιν παράτασης, την 25η Ιουνίου 2024. Το καλοκαίρι του 2025 αναρτήθηκε στη ΔΙΑΥΓΕΙΑ (22/7/2025) ο προσωρινός πίνακας εγκεκριμένων προτάσεων για χρηματοδότηση, ενώ παράλληλα άνοιξε η περίοδος ενστάσεων για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης, προκαλέσαν πληθώρα δημοσίων αντιδράσεων, καθώς και δημοσιεύματα που έκαναν λόγο για ευτελισμό́των ερευνητικών ομάδων αλλά́και αυτής καθαυτής της ακαδημαϊκής έρευνας. Σύμφωνα με τους διδάσκοντες (ΕΣΔΕΠ) του ΑΠΘ, κάποια, από τα πολλά́ προβλήματα που εντοπίστηκαν, κατά διαδικασία αξιολόγησης των προτάσεων της δράσης «Εμπιστοσύνη στα Αστέρια μας», αφορούσαν σε ελλιπή στελέχωση της επιτροπής αξιολόγησης που είχε ως συνέπεια την αδυναμία ουσιαστικής αξιολόγησης των προτάσεων, σύγκρουση συμφερόντων και απουσία μηχανισμών διασταυρουμένου ελέγχου (π.χ. αξιολόγηση των προτάσεων από μονό έναν/μία κριτή́), αξιολογήσεις χωρίς επαρκή́τεκμηρίωση, εσφαλμένη ή αυθαίρετη χρήση αξιολογικών κριτήριων και ενδείξεις χρήσης εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης στις αξιολογήσεις (π.χ. πανομοιότυπες εκφράσεις, αδόκιμη μεταφραστικά́ορολογία).
Οι διαμαρτυρίες συνεχίστηκαν, με μια επιστολή 875 επιστημόνων, τον Αύγουστο, προς τον Πρωθυπουργό, με την οποία τέθηκαν, ζητήματα αξιοκρατίας, αναφορές σε «σύγκρουση συμφερόντων», προχειρότητα στη δημιουργία και εξαιρετικά προβληματικές διαδικασίες. Ο Πρωθυπουργός ερωτηθείς σχετικά με προγράμματα που απευθύνονται στην ελληνική επιστημονική κοινότητα, όπως το Trust Your Stars, ανέφερε: “Απολύτως. Για να είμαι ειλικρινής, δεν ήμουν ικανοποιημένος με τον τρόπο που «έτρεξε» αυτό το πρόγραμμα.”, που σημαίνει ότι αναγνώρισε προβλήματα. Όμως σε επίκαιρη ερώτηση, για το θέμα προς το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού το Σεπτέμβριο, ο Υφυπουργός, που στην ουσία δεν απάντησε στις ερωτήσεις που τέθηκαν, δεν βρήκε κανένα πρόβλημα στις διαδικασίες αξιολόγησης, αλλά ανέδειξε δύο πολύ σοβαρά ζητήματα. Το πρώτο αφορά στη βιασύνη ολοκλήρωσης, γιατί, όπως είπε, συχνά παραγνωρίζεται ότι, το Ταμείο Ανάκαμψης έχει ένα πολύ αυστηρό χρονοδιάγραμμα υλοποίησης και εξαιρετικά δύσκολα επιτρέπει τη μεταφορά έργων σε επόμενη περίοδο. Το δεύτερο αφορά στην αδυναμία συνεννόησης με άλλους φορείς, όπως το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας, που θα μπορούσε να συμβάλει διασφαλίζοντας δίκαιες και αντικειμενικές διαδικασίες στην αξιολόγηση του Προγράμματος, αλλά δεν ζητήθηκε η συνδρομή του, επειδή υπάγεται στο Υπουργείο Ανάπτυξης.
Μετά την κατάθεση των ενστάσεων στα μέσα Οκτωβρίου, διαβάσαμε σε σχετικό δημοσίευμα, ότι “το προσεχές διάστημα αναμένεται, από την Υπουργό Παιδείας, η συγκρότηση της επιτροπής ενστάσεων, προκειμένου να πραγματοποιηθεί́η εξέταση των αιτημάτων ένστασης, έτσι ώστε να οριστικοποιηθούν οι τελικοί πίνακες χρηματοδότησης.”, κάτι που δεν φαίνεται να έγινε ως τώρα. Τον περασμένο Δεκέμβριο, μέλη ΔΕΠ και ερευνητές, με την επιστολή τους προς την Υπουργό Παιδείας, που κοινοποιήθηκε στον Πρωθυπουργό, ζήτησαν ενημέρωση για το πρόγραμμα και από το Υπουργείο να προχωρήσει άμεσα στην ολοκλήρωση της διαδικασίας, ώστε να διασφαλιστεί η συνέχιση της έρευνας και η αξιοποίηση των εγκεκριμένων έργων. Προσφάτως, 90 επιστήμονες που συμμετείχαν στο πρόγραμμα, έστειλαν εξώδικη δήλωση προς το Υπουργείο Παιδείας (30/3/2026), καλώντας τη Διοίκηση να προβεί άμεσα: α) στη σύσταση της Επιτροπής Ενστάσεων, β) στην ολοκλήρωση της εξέτασης των ενστάσεων, γ) στην έκδοση των οριστικών εγκριτικών αποφάσεων χορήγησης ενίσχυσης και δ) και στην εκταμίευση της χρηματοδότησης προς τους δικαιούχους, ώστε να καταστεί δυνατή η υλοποίηση των έργων. Με δεδομένα όλα τα παραπάνω,
Ερωτάται η κ. Υπουργός:
- Για ποιο λόγο από τον Οκτώβριο μέχρι σήμερα δεν έχει συγκροτηθεί η Επιτροπή Ενστάσεων, την οποία έχετε εξαγγείλει από τον Οκτώβριο του 2025;
- Για ποιους λόγους το Υπουργείο δεν ενημέρωσε τους ενδιαφερόμενους ερευνητές καθώς αυτοί το ζητούσαν με επιστολές προς το ΥΠΑΙΘΑ και τον Πρωθυπουργό από το Δεκέμβριο;
- Πώς εξηγούνται οι αντιφατικές προτάσεις περί βιασύνης ολοκλήρωσης, λόγω αυστηρών χρονοδιαγραμμάτων υλοποίησης του Ταμείου Ανάκαμψης και σοβαρών καθυστερήσεων στην ολοκλήρωση της εξέτασης των ενστάσεων αλλά και στην έκδοση των οριστικών εγκριτικών αποφάσεων χορήγησης ενίσχυσης, με ευθύνη του Υπουργείου;
- Τι έχετε να απαντήσετε στις αιτιάσεις των ερευνητών περί “ευτελισμού των ερευνητικών ομάδων αλλά και αυτής καθαυτής της ακαδημαϊκής έρευνας”;
- Πώς σκοπεύετε να παρέμβετε ώστε να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ διαφόρων φορέων ερευνητικών ομάδων ώστε να υπάρχουν συνεργασίες, όπου και όποτε αυτές είναι απαραίτητες, παρακάμπτοντας τους γραφειοκρατικούς περιορισμούς;
Η ερωτώσα Βουλευτής
ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΣΟΦΙΑ – ΧΑΪΔΩ
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
