Alfavita Newsroom Η συζήτηση για την εξάλειψη των έμφυλων διακρίσεων μέσω της γλώσσας αποκτά νέα δυναμική μετά την αναλυτική παρέμβαση του διακεκριμένου καθηγητή και γλωσσολόγου, Γιώργου Μπαμπινιώτη.
Ο ακαδημαϊκός τοποθετήθηκε δημόσια στο φλέγον ερώτημα αν η τροποποίηση των καταλήξεων στα θηλυκά ουσιαστικά μπορεί να αποτελέσει το «αντίδοτο» στην ανδροκρατική αντίληψη που αντανακλάται στο λεξιλόγιό μας.
Η «βουλεύτρια» και το ομηρικό δίδαγμα
Στην ανάρτησή του, ο κ. Μπαμπινιώτης ξεκαθαρίζει πως, από επιστημονική σκοπιά, η διαφοροποίηση του θηλυκού γένους μέσω ειδικών καταλήξεων δεν αποτελεί πρόβλημα, αρκεί να ακολουθεί τους κανόνες της γλώσσας.
Όπως εξήγησε χαρακτηριστικά, «συχνή ερώτηση πολλών φιλόγλωσσων αναγνωστών των αναρτήσεών μου. Απαντώ. Προσωπικά ως γλωσσολόγος δεν έχω κανένα πρόβλημα με την διαφοροποίηση δήλωσης τού θηλυκού γένους σε γραμματικό επίπεδο μέσω ιδιαίτερων παραγωγικών καταλήξεων. Έτσι λ.χ. ο τύπος θηλυκού βουλεύτρια, με μια παραγωγική κατάληξη πού ήδη από τον Όμηρο δηλώνει γραμματικώς θηλυκά ονόματα, και δεν ξενίζει και λύνει και κάποιες δυσκολίες, όπως ο σχηματισμός τής γενικής θηλυκών ονομάτων σε -τής: η βουλευτής – η ομιλία τής βουλευτή (!). Η βουλεύτρια – τής βουλεύτριας αίρει τέτοιες δυσκολίες».
Το αδιέξοδο της «χημικίνας» και το πρόβλημα με τα ονόματα σε -ος
Ωστόσο, η εφαρμογή αυτής της λογικής σε επαγγελματικά ονόματα που λήγουν σε -ος φέρνει τους ομιλητές αντιμέτωπους με γλωσσικά «μορφώματα» που ηχούν ξένα στο κοινό αίσθημα. Ο καθηγητής θέτει μια σειρά από καίρια ερωτήματα για το πώς θα μπορούσαν να μετασχηματιστούν όροι όπως ο χημικός ή ο πιλότος.
«Όταν περάσουμε όμως στα ονόματα σε -ος αρχίζουν τα προβλήματα με τα πολλά θηλυκά επαγγελματικά και άλλα ονόματα: ο φιλόλογος – η φιλόλογος: θα πλάσσουμε όρο η φιλολογίνα; ο χημικός – η χημικός∙ θα πούμε η χημικίνα τής τάξης μας; ο δημιουργός – η δημιουργός∙ θα πούμε η δημιουργίνα τού προγράμματος; ο πιλότος – η πιλότος: θα πουν οι ομιλητές η πιλοτίνα τού αεροπλάνου; (εδώ υπάρχει και το πρόβλημα ότι η πιλοτίνα είναι ναυτικός όρος = το πλοιάριο τού πιλότου, πλοηγίδα, πιλοτιέρα)», σημειώνει ο Γιώργος Μπαμπινιώτης.
Συνεχίζοντας τον προβληματισμό του, ο καθηγητής αναρωτιέται αν η προσθήκη του προσδιορισμού «γυναίκα» μπροστά από το επάγγελμα φέρνει το αντίθετο αποτέλεσμα: «Βεβαίως, μπορούμε να πούμε η γυναίκα φιλόλογος / η γυναίκα χημικός / η γυναίκα δημιουργός / η γυναίκα πιλότος αλλά τέτοιες δηλώσεις αντί να αίρουν τις διαφορές δεν τις τονίζουν περισσότερο; Και με τον νόμο τής συμφωνίας σε συντακτικό επίπεδο τι θα γίνει; Λέμε στα Ελληνικά: Ο φοιτητής και η φοιτήτρια είναι εξαιρετικοί. Μπορούν οι ομιλητές να πουν: Ο φοιτητής και η φοιτήτρια είναι εξαιρετικές; Ο Γιάννης και η Μαρία είναι καλές;».
Κοινωνιογλωσσολογία vs Ιδεολογίας
Για τον κ. Μπαμπινιώτη, η λύση δεν πρόκειται να έρθει μέσω επιβολής ή άνωθεν εντολών, καθώς η γλώσσα είναι ένας ζωντανός οργανισμός που αυτορυθμίζεται από τους ίδιους τους χρήστες της.
«Τελικά, το θέμα δεν είναι ιδεολογικό όπως συχνά παρουσιάζεται, αλλά κοινωνικὀ-γλωσσικό (κοινωνιογλωσσικό). Μόνο οι ίδιοι ομιλητές τής ελληνικής γλώσσας θα δώσουν σταδιακά (και όχι άνωθεν) τις πρόσφορες λύσεις, δηλ. εκείνες που δεν θα προσκρούουν στο γλωσσικό τους αίσθημα και θα είναι γενικότερα αποδεκτές», κατέληξε στην παρέμβασή του.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Τα ΠΑΝΩ ΚΑΤΩ στο Voucher ΔΥΠΑ: Ανοίγει ξανά αύριο η επιλογή - Που έχει θέσεις
Αλλαγή νόμου: ΝΕΑ εξ αποστάσεως Πιστοποίηση Η/Υ για Προσλήψεις Εκπαιδευτικών
