Κοκκινάκη Υπατία Έντονη ανησυχία στον χώρο της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης προκαλεί η ίδρυση της νέας Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών και η ένταξή της στο ελληνικό πανεπιστημιακό σύστημα.
Τριμελής οργανωτική επιτροπή, εκπροσωπώντας δίκτυο 24 Προέδρων και Κοσμητόρων Τμημάτων Τεχνών ελληνικών δημόσιων ΑΕΙ, υπέβαλε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής υπόμνημα με παρατηρήσεις και προτάσεις επί του νομοσχεδίου.
Στα θετικά του νομοσχεδίου, όπως επισημαίνεται, συγκαταλέγεται «η εισαγωγή του γνωστικού αντικειμένου του Χορού σε επίπεδο Τμήματος, για πρώτη φορά στο ελληνικό πανεπιστήμιο» και η «συστηματική ανωτατοποίηση των πτυχίων των Ανώτερων Σχολών Παραστατικών Τεχνών μέσω συμπληρωματικών σπουδών».
Ωστόσο, η επιτροπή εκφράζει έντονες ανησυχίες για τον ακαδημαϊκό σχεδιασμό της ΑΣΠΤ, σημειώνοντας ότι «η ανωτατοποίηση επιχειρείται με αρκετή προχειρότητα, αξιοποιώντας πρότυπα ερευνητικού χαρακτήρα που δεν προσαρμόζονται εύκολα σε αμιγώς καλλιτεχνικά ιδρύματα», με κίνδυνο να πληγεί τόσο η εκπαιδευτική παράδοση όσο και η ερευνητική αρτιότητα των σπουδών.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις ρυθμίσεις για τα μέλη ΔΕΠ, καθώς το νομοσχέδιο «παρέχει τη δυνατότητα εκλογής μελών ΔΕΠ χωρίς πανεπιστημιακό πτυχίο», κάτι που χαρακτηρίζεται «καινοφανής εξαίρεση για τα πανεπιστημιακά δεδομένα» και εγείρει ερωτήματα για την ποιότητα της διδασκαλίας και της επίβλεψης διδακτορικών διατριβών.
Το υπόμνημα καταπιάνεται επίσης με ζητήματα εισαγωγής φοιτητών και φοιτητριών, υπογραμμίζοντας ότι «η δια ζώσης εξέταση ενδέχεται να θίγει την αμεροληψία που εξασφαλίζει η ανωνυμία των γραπτών στις πανελλαδικές εξετάσεις», και προτείνει την επαναφορά καλλιτεχνικών μαθημάτων στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
Τέλος, καταλήγει ότι «μια πιο ριζική λύση θα ήταν ο επανασχεδιασμός της ΑΣΠΤ με πρότυπο το Τμήμα Εικαστικών Τεχνών της ΑΣΚΤ, ώστε οι σπουδές να έχουν κυρίως καλλιτεχνικό χαρακτήρα και όχι ερευνητικό», καλώντας το ΥΠΑΙΘΑ σε διάλογο και συνεργασία για τη βέλτιστη αξιοποίηση των θέσεων ΔΕΠ και των δημόσιων πόρων.
Δείτε εδώ αναλυτικά το υπόμνημα.
Η ανακοίνωση της τριμελούς επιτροπής
Υποβολή Υπομνήματος στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής σχετικά με το νομοσχέδιο: «Ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, σύσταση νέας κατηγορίας θέσεων Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης, πλαίσιο λειτουργίας Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης και Ανώτερων Σχολών Μουσικής Εκπαίδευσης και άλλες ρυθμίσεις».
Ως τριμελής οργανωτική επιτροπή ενός δικτύου 24 Προέδρων και Κοσμητόρων Τμημάτων Τεχνών των ελληνικών δημόσιων ΑΕΙ, συντάξαμε Υπόμνημα σχετικά με το νομοσχέδιο για την ίδρυση της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, το οποίο υποβλήθηκε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής στις 13 Μαρτίου.
Στα θετικά στοιχεία του νομοσχεδίου συγκαταλέγονται κυρίως:
- Η πρόβλεψη η νέα Σχολή Παραστατικών Τεχνών να περιλαμβάνει δύο Τμήματα Ορχηστικής Τέχνης, εισάγοντας για πρώτη φορά στο ελληνικό πανεπιστήμιο το γνωστικό αντικείμενο του Χορού σε επίπεδο Τμήματος.
- Η πρόβλεψη για τη συστηματική ανωτατοποίηση των πτυχίων των Ανώτερων Σχολών Παραστατικών Τεχνών, μέσω συμπληρωματικών σπουδών στην ΑΣΠΤ καθώς και στα υφιστάμενα Τμήματα Τεχνών των ελληνικών δημόσιων ΑΕΙ.
Ωστόσο, εκφράζουμε έντονη ανησυχία ως προς τον ακαδημαϊκό σχεδιασμό της ΑΣΠΤ, ο οποίος παρουσιάζει σοβαρά προβλήματα ερευνητικής επάρκειας.
Με αρκετή προχειρότητα επιχειρείται η ανωτατοποίηση των Ανώτερων Κρατικών Σχολών Παραστατικών Τεχνών, αξιοποιώντας το πρότυπο των ελληνικών πανεπιστημιακών τμημάτων, το οποίο είναι κατά βάση ερευνητικού χαρακτήρα. Ως αποτέλεσμα, το πρότυπο αυτό δεν προσαρμόζεται εύκολα σε ιδρύματα που έχουν αμιγώς ή κυρίως καλλιτεχνικό χαρακτήρα, με κίνδυνο να πληγούν αφενός η υψηλού επιπέδου εκπαιδευτική παράδοση που έχουν δημιουργήσει οι Ανώτερες Κρατικές Σχολές Θεάτρου, Ορχηστικής Τέχνης και Μουσικής και αφετέρου η ερευνητική αρτιότητα των καλλιτεχνικών σπουδών στο πανεπιστήμιο.
Οι παρατηρήσεις μας αφορούν τρεις βασικούς άξονες του νέου νομοσχεδίου για την ΑΣΠΤ:
- την εισαγωγή φοιτητών/φοιτητριών στην ΑΣΠΤ (Άρθρο 9),
- τη στελέχωση της Σχολής με διδακτικό προσωπικό (Άρθρα 12, 13 και 18), και
- τα επαγγελματικά δικαιώματα που εξασφαλίζει το νέο ΠΕ Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης (Άρθρα 4 και 35).
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η δυνατότητα που παρέχει το νέο νομοσχέδιο για την εκλογή μελών ΔΕΠ χωρίς πανεπιστημιακό πτυχίο (Άρθρο 12 παρ. 2, Άρθρο 18 παρ. 2 και Άρθρο 13). Η πρόβλεψη αυτή εισάγει μια καινοφανή εξαίρεση για τα πανεπιστημιακά δεδομένα, καθώς όλα τα μέλη ΔΕΠ που υπηρετούν σήμερα στα Τμήματα Τεχνών, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που δεν διαθέτουν διδακτορικό δίπλωμα, κατέχουν τίτλο σπουδών πρώτου κύκλου. Το ίδιο ισχύει και για το Τμήμα Εικαστικών Τεχνών της ΑΣΚΤ, το οποίο έχει αμιγώς καλλιτεχνικό χαρακτήρα.
Η διδασκαλία των τεχνών στο πανεπιστήμιο απαιτεί αφοσίωση, εμπειρία και ειδική τεχνογνωσία. Οι μεγάλοι καλλιτέχνες δεν είναι κατ’ ανάγκην και καλοί δάσκαλοι, ιδιαίτερα όταν δεν έχουν καμία εξοικείωση με το ακαδημαϊκό περιβάλλον. Πώς θα είναι σε θέση μέλη ΔΕΠ χωρίς πτυχίο να κατευθύνουν την εκπόνηση διδακτορικών διατριβών, δεδομένου ότι στους στόχους της ΑΣΠΤ συγκαταλέγονται η επιστημονική έρευνα (Άρθρο 4δ), καθώς και η απονομή τίτλων σπουδών δεύτερου και τρίτου κύκλου (Άρθρο 11);
Μια άλλη παράμετρος που δεν φαίνεται να έχει ληφθεί υπόψη είναι ότι δεν υπάρχει έλλειψη αξιόλογων καλλιτεχνών στις παραστατικές τέχνες οι οποίοι διαθέτουν πανεπιστημιακό πτυχίο και μπορούν να διεκδικήσουν θέσεις ΔΕΠ στο πανεπιστήμιο, παράλληλα με όσους διαθέτουν διδακτορικό δίπλωμα. Επισημαίνουμε, επίσης, ότι υπάρχει μια νέα γενιά καλλιτεχνών με σπουδές κυρίως στο εξωτερικό, οι οποίοι είναι διδάκτορες καλλιτεχνικής πρακτικής (practice as research). Αυτό σημαίνει ότι έχουν εκπαιδευτεί στη σύγχρονη μεθοδολογία διδασκαλίας των τεχνών στο πανεπιστήμιο, η οποία αξιοποιεί την έρευνα μέσα από την καλλιτεχνική δημιουργία.
Για όλους τους παραπάνω λόγους δεν θεωρούμε ότι αξιοποιούνται με τον βέλτιστο τρόπο τα χρήματα των φορολογουμένων μέσω της εξασφάλισης μόνιμων θέσεων στο πανεπιστήμιο για μέλη ΔΕΠ χωρίς πανεπιστημιακό πτυχίο. Προτείνουμε, ως προς τις εκλογές μελών ΔΕΠ στην ΑΣΠΤ, να εφαρμόζεται ο ισχύων νόμος 4857/2022, ο οποίος είναι απολύτως επαρκής και ως προς τις προσλήψεις μελών ΔΕΠ με αμιγώς καλλιτεχνικό αντικείμενο.
Ως προς την εισαγωγή των φοιτητών/φοιτητριών στην ΑΣΠΤ, σημειώνουμε συνοπτικά ότι και εδώ εισάγεται, κατ’ εξαίρεση, πρόβλεψη για ειδικές εξετάσεις που παρακάμπτουν τις πανελλαδικές εξετάσεις, έναν θεσμό αδιαμφισβήτητης εγκυρότητας. Η δια ζώσης εξέταση, η οποία εύλογα προβλέπεται λόγω του αντικειμένου, ενδέχεται να θίγει την αμεροληψία που εξασφαλίζει η ανωνυμία των γραπτών στις πανελλαδικές εξετάσεις. Είναι, επομένως, απαραίτητο να καθοριστεί με σαφήνεια το θεσμικό πλαίσιο που θα διέπει τον νέο τρόπο εξέτασης.
Σε συνάρτηση με την εισαγωγή στην ΑΣΠΤ, εισηγούμαστε την επαναφορά των καλλιτεχνικών μαθημάτων στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στο πλαίσιο του παρόντος νομοσχεδίου. Το μέτρο αυτό θα εξασφάλιζε την ισονομία των μαθησιακών εφοδίων των υποψηφίων, δεδομένου ότι το International Baccalaureate, το οποίο επίσης εισάγεται με το παρόν νομοσχέδιο, προσφέρει κατεύθυνση παραστατικών τεχνών.
Ως προς τα επαγγελματικά δικαιώματα, παρατηρείται ασάφεια στα σχετικά άρθρα (Άρθρο 35). Θα πρέπει να προσδιοριστεί με σαφήνεια σε ποιους κλάδους ΠΕ θα ενταχθούν οι απόφοιτοι και οι απόφοιτες της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών και υπό ποιες προϋποθέσεις. Επιπλέον, ως προς τους αποφοίτους των Ανώτερων Καλλιτεχνικών Σχολών δεν διευκρινίζεται εάν θα έχουν τη δυνατότητα να διδάξουν ως κλάδος ΚΕ στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.
Στη δημοκρατία, και ιδίως σε ζητήματα που αφορούν την παιδεία, οι αποφάσεις καθίστανται ωφέλιμες για το κοινωνικό σύνολο, λειτουργικές και ουσιαστικά επιδραστικές όταν διαμορφώνονται μέσα από ευρύτερες συνεργασίες και διαβουλεύσεις. Δυστυχώς, η συναινετική αυτή προσέγγιση δεν υιοθετήθηκε από το ΥΠΑΙΘΑ στο στάδιο της προετοιμασίας του παρόντος νομοσχεδίου. Ωστόσο, έχουμε πραγματοποιήσει επανειλημμένα σχετικά διαβήματα προς το ΥΠΑΙΘΑ ήδη από το 2024.
Ως επιστήμονες και καλλιτέχνες με υψηλή εξειδίκευση, αλλά και με σημαντική εμπειρία στη διδασκαλία των τεχνών στο πανεπιστήμιο, είμαστε πρόθυμοι να συμβάλουμε στην εξεύρεση λύσεων στα ζητήματα που επισημαίνουμε. Μια πιο ριζική λύση, την οποία παρουσιάζουμε στο Υπόμνημα, θα ήταν ο επανασχεδιασμός της ΑΣΠΤ με πρότυπο το Τμήμα Εικαστικών Τεχνών της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών, το οποίο εκπαιδεύει εικαστικούς καλλιτέχνες υψηλού επιπέδου. Η προσέγγιση αυτή αποσκοπεί στη δημιουργία ενός Ανώτατου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος για τις Παραστατικές Τέχνες, όπου οι σπουδές δεν θα έχουν κυρίως ερευνητικό, αλλά πρωτίστως ή αμιγώς καλλιτεχνικό χαρακτήρα.
Η οργανωτική επιτροπή,
Αναστασία Γεωργάκη,
Καθηγήτρια, Τμήμα Μουσικών Σπουδών ΕΚΠΑ
Κωνσταντίνος Τηλιγάδης,
Καθηγητής, Τμήμα Τεχνών Ήχου και Εικόνας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο
Μαρίνα Κοτζαμάνη
Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Τμήμα Παραστατικών και Ψηφιακών Τεχνών
Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Αλλαγή νόμου: ΝΕΑ εξ αποστάσεως Πιστοποίηση Η/Υ για Προσλήψεις Εκπαιδευτικών
Έκτακτο επίδομα 200 ευρώ για το Πάσχα – Μέχρι πότε οι αιτήσεις
