Alfavita Newsroom Σε ένα κρίσιμο θεσμικό «crash test» εξελίσσεται το ζήτημα με τις διαγραφές κρατούμενων φοιτητών, καθώς η εφαρμογή του ανώτατου χρονικού ορίου σπουδών (ν+2) απειλεί να θέσει οριστικά εκτός πανεπιστημίων μια από τις πιο ευάλωτες ομάδες της ακαδημαϊκής κοινότητας.
Κατά τη συζήτηση επίκαιρης ερώτησης στη Βουλή την Τρίτη 10 Φεβρουαρίου, ο Υφυπουργός Παιδείας, Νίκος Παπαϊωάννου, κλήθηκε να απαντήσει για την απουσία ρητής εξαίρεσης των κρατουμένων από τις διαγραφές, παρά το γεγονός ότι οι συνθήκες εγκλεισμού –έλλειψη διαδικτύου, απουσία αναγνωστηρίων και δυσκολία πρόσβασης σε εργαστήρια– συνιστούν εξ ορισμού λόγους ανωτέρας βίας.
Το Υπουργείο Παιδείας «στηρίζει» τη νομοθετική αλλαγή
Απαντώντας στον βουλευτή Σερρών της Ελληνικής Λύσης, Κωνσταντίνο Μπούμπα, ο κ. Παπαϊωάννου εμφανίστηκε καθησυχαστικός, υποστηρίζοντας ότι το ισχύον θεσμικό πλαίσιο (Ν.4957/2022) παρέχει ήδη τις απαραίτητες «δικλείδες ασφαλείας».
Ο Υφυπουργός εστίασε σε τρία βασικά εργαλεία:
Το δικαίωμα μετεγγραφής σε τμήματα κοντά στο κατάστημα κράτησης.
Την εκπαιδευτική άδεια, που βάσει Σωφρονιστικού Κώδικα μπορεί να φτάσει τις 15 ημέρες ανά εξεταστική.
Τη διακοπή φοίτησης, η οποία επιτρέπει το «πάγωμα» του χρόνου σπουδών εντός του ορίου.
Ωστόσο, η κυβερνητική θέση ότι «δεν γίνονται άκριτες διαγραφές» και ότι εφαρμόζονται κοινωνικά κριτήρια, δεν φάνηκε να κάμπτει τις αντιδράσεις για την ουσιαστική άνιση μεταχείριση που υφίστανται οι κρατούμενοι, οι οποίοι στην πράξη αδυνατούν να παρακολουθήσουν υποχρεωτικά μαθήματα ή να παραλάβουν έγκαιρα τα συγγράμματά τους.
Η συζήτηση στη Βουλή για τις διαγραφές κρατούμενων φοιτητών
Ολοκληρώνουμε τη σημερινή συζήτηση των επίκαιρων ερωτήσεων με τη δεύτερη με αριθμό 461/26-1-2026 επίκαιρη ερώτηση πρώτου κύκλου του Βουλευτή Σερρών της Κ.Ο. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ - ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΒΕΛΟΠΟΥΛΟΣ κ. Κωνσταντίνου Μπούμπα προς την Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού με θέμα: «Ανάγκη αποκατάστασης της αδικίας που υφίστανται οι κρατούμενοι φοιτητές από την εφαρμογή των προβλεπόμενων στο άρθρο 76, του ν.4957/2022».
Παρακαλώ, κύριε Μπούμπα.
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΠΟΥΜΠΑΣ: Κύριε Πρόεδρε, σας ευχαριστώ πολύ.
Κύριε Υπουργέ, καλημέρα σας. Είναι ένα θέμα, όπως αντιλαμβάνεστε, κοινωνικό, το οποίο έχει σκοπό να ενσωματώσει όλους τους κρατούμενους που είναι φοιτητές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και οπουδήποτε αλλού θέλουν να φοιτήσουν, στην ελληνική κοινωνία.
Διαβάζοντας κάποια άρθρα νομικού χαρακτήρα μέσα από το ευρωπαϊκό νομικό δίκαιο, η επανένταξη μέσω της εκπαίδευσης πολλών κρατουμένων που είναι φοιτητές, κατά το ήμισυ αποτρέπει την υποτροπή. Κατά το ήμισυ αποτρέπει την υποτροπή. Αυτό πρέπει να το λάβουμε σοβαρά υπόψη και να δώσουμε στους ανθρώπους αυτούς την ευκαιρία και τα εχέγγυα όμως για την επανένταξή τους στην κοινωνία, αν θέλουμε τουλάχιστον να είμαστε μία κοινωνία με δίκαια κριτήρια απέναντι σε ανθρώπους, που λόγω ανωτέρας βίας δεν μπορούν να φοιτήσουν υπό κανονικές συνθήκες.
Και το λέω αυτό, διότι μπορεί να διέλαθε μέσα από το νομοθέτημα, όπως το έχετε θεσπίσει με το νόμο αυτόν, τον ν. 4957/2022, για την αποτροπή των λεγόμενων «συνταξιούχων» και «αιώνιων» φοιτητών, που λέει ο λαός, συντρέχουν όμως κάποιες ειδικές κατηγορίες και σε αυτούς πρέπει να δείξουμε μια κοινωνική ευαισθησία, ένα κοινωνικό πρόσωπο, για να τους δώσουμε την ευκαιρία να μπορέσουν οι άνθρωποι αυτοί να σταθούν και πάλι στα πόδια τους. Το να τους τιμωρήσουμε μέσα στα σωφρονιστικά καταστήματα, μέσα στις φυλακές, αυτό δεν αποδίδει. Δεν αποδίδει, διότι μπορεί τα πράγματα να γίνουν χειρότερα και να μην επανενταχθούν στο κοινωνικό σώμα, αλλά να ενταχθούν μόνο και μόνο στο κομμάτι των συγκρατουμένων.
Τώρα, σε ό,τι αφορά τις συνθήκες, διότι αυτό διάβασα -προβλέπεται βέβαια το δικαίωμα στην εκπαίδευση και από το Σύνταγμα, είναι τα άρθρα 35, 58 και 72-, χώρια του ότι πρέπει να τους δώσουμε την ευκαιρία να φοιτήσουν, να καλλιεργήσουν την ψυχή τους, να μετανιώσουν, να μην έχουμε υποτροπή, αλλά να τους δώσουμε αυτή την ευκαιρία επανένταξης -άλλωστε αυτός πρέπει να είναι και ο σκοπός μιας φυλακής, τώρα θα μου πείτε ανάλογα το παράπτωμα, αυτό είναι μια άλλη παράμετρος, μπορούμε να το δούμε-, οι άνθρωποι αυτοί, κύριε Υπουργέ, δεν έχουν τη δυνατότητα να διαβάσουν σε ήσυχο μέρος, διότι δεν υπάρχει αναγνωστήριο, δεν υπάρχει εύκολη πρόσβαση στο διαδίκτυο, παρά μόνο ίσως μία φορά τη μέρα ή και την εβδομάδα κατά περίπτωση, είναι μαζί με άλλους συγκρατούμενους -και αντιλαμβάνεστε τι λέω- και χάνουν χρόνο πολύτιμο λόγω των συνθηκών, δεν το θέλουν οι ίδιοι. Για το θέμα της άδειας είναι μια άλλη παράμετρος, μπορούμε να το συζητήσουμε.
Θα πρέπει, λοιπόν, αυτοί οι άνθρωποι να είναι στις ειδικές κατηγορίες ανωτέρας βίας, να μην διαγράφονται από τα πανεπιστημιακά ιδρύματα, διότι δεν το θέλουν οι ίδιοι, είναι οι συνθήκες διαβίωσης, κράτησής τους, στις φυλακές, που δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στον χρόνο φοίτησης, όπως προβλέπεται.
Σας ευχαριστώ.
ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Ιωάννης Πλακιωτάκης): Παρακαλώ, κύριε Υπουργέ.
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ (Υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού): Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε.
Κύριε Βουλευτά, θα ξεκινήσω την τοποθέτησή μου συμφωνώντας μαζί σας για το κοινωνικό αντίδωρο, για τις παροχές που στα πλαίσια μιας σωφρονιστικής διαδικασίας, άσχετα με το τι έχει κάνει ο καθένας -δεν είμαστε εμείς να κρίνουμε το ύψος και το βάρος της ποινής- και ιδιαίτερα για αυτή την ευαίσθητη ομάδα των ατόμων πρέπει να δίδονται από την Πολιτεία. Θα πρέπει, λοιπόν, να ενσκήψει η Πολιτεία και για τον λόγο αυτό σας λέω ότι έχει προβλεφθεί, με απόλυτη ευαισθησία, μια σειρά μέτρων για αυτή την κατηγορία των φοιτητών.
Πρώτον, έχουν τη δυνατότητα μετεγγραφής. Οι φοιτητές, λοιπόν, κρατούμενοι σε καταστήματα κράτησης έχουν δικαίωμα μετεγγραφής σε αντίστοιχο ή συναφές με το τμήμα εισαγωγής τους τμήμα, το οποίο εδρεύει στην περιφερειακή ενότητα, όπου λειτουργεί το τμήμα κράτησης τους. Σε περίπτωση τώρα που στην περιφερειακή ενότητα που λειτουργεί το τμήμα κράτησης, δεν υπάρχει τμήμα ΑΕΙ ή συναφές τμήμα με το τμήμα στο οποίο έχουν εισαχθεί, έχουν δικαίωμα μετεγγραφής σε τμήμα αντίστοιχο ή συναφές με το τμήμα εισαγωγής τους, το οποίο εδρεύει σε περιφερειακή ενότητα όμορη της ενότητας κράτησής τους. Και φυσικά υπάρχει μια διοικητική διαδικασία, εκτός των τυπικών διαδικασιών, με αίτησή τους -με αντίστοιχο αντίγραφο του προγράμματος σπουδών, τι έχει γίνει, τι δεν έχει γίνει- στη Διευθύντρια Ανώτατης Εκπαίδευσης του Υπουργείου -εκτός από κάθε άλλη διαδικασία- και με υπογραφή στη συνέχεια της ίδιας της Γενικής Διευθύντριας Ανώτατης Εκπαίδευσης, για να μπορέσουν να πάρουν μετεγγραφή.
Εκπαιδευτική άδεια κρατουμένου. Σύμφωνα με το άρθρο 58 του Σωφρονιστικού Κώδικα, μπορούν να κάνουν χρήση εκπαιδευτικής άδειας. Άρα, λοιπόν, οι σπουδαστές της δημόσιας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, στην οποία δεν είναι υποχρεωτική η παρακολούθηση μαθημάτων, η χορηγούμενη εκπαιδευτική άδεια είναι μέχρι δεκαπέντε μέρες κατά τις εξεταστικές περιόδους.
Και, τέλος -και να ολοκληρώσω, κύριε Πρόεδρε- έχουμε και την περίπτωση της διακοπής φοίτησης. Αυτό είναι μία πάγια ρύθμιση, η οποία -υπήρχε και στον ν. 4957 και στον ν. 5224- βέβαια πιάνει τους φοιτητές που βρίσκονται εντός του ανώτατου χρονικού ορίου φοίτησης και έχουν δικαίωμα να κάνουν διακοπή ή μερική φοίτηση.
Επομένως, ήδη έχουμε προβλέψει και εφαρμόζουμε διευκολύνσεις για τους κρατούμενους φοιτητές. Οι διευκολύνσεις αυτές, όπως σας είπα, καλύπτουν όλα τα βασικά φοιτητικά θέματα, μετεγγραφές, σίτιση, παρακολούθηση, εξετάσεις. Άρα, λοιπόν, θα πρέπει να συμφωνήσουμε ότι στο θεσμικό πλαίσιο το οποίο υπάρχει, ήδη έχει ληφθεί μέριμνα και εφαρμόζονται ειδικές διατάξεις για τους φοιτητές αυτούς.
Ευχαριστώ.
ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Ιωάννης Πλακιωτάκης): Και εμείς ευχαριστούμε.
Παρακαλώ, κύριε Μπούμπα.
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΠΟΥΜΠΑΣ: Κοιτάξτε, κύριε Υπουργέ, όπως το περιγράφετε στο θεσμικό πλαίσιο, να συμφωνήσουμε. Όμως, τώρα επί του πρακτέου, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Και τι θέλω να πω; Όταν ο φοιτητής κρατούμενος δεν έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο ή -προσέξτε- εξαιτίας λάθους του υπαλλήλου -ο οποίος νόμος δεν είναι ξεκάθαρος για το αν θα υποστεί συνέπειες ο υπάλληλος του σωφρονιστικού καταστήματος- ο φοιτητής δεν έχει τα βιβλία στην ώρα του και ο γονιός κάνει τα πάντα για να μπορέσει στο παιδί του κυρίως που είναι κρατούμενος στις φυλακές να του πάει τα βιβλία, αυτό τι θα έχει ως αποτέλεσμα;
Από εκεί και πέρα, υπάρχουν επίσης υποχρεωτικά μαθήματα που ο κρατούμενος για τον άλφα ή βήτα λόγο αδυνατεί να πάρει την απαιτούμενη άδεια που περιγράψατε και δεν μπορεί να τα παρακολουθήσει. Πού θέλω να καταλήξω. Όταν, λοιπόν, δεν έχουμε μεριμνήσει ως χώρα -για να είμαστε ρεαλιστές και αυτό είναι κάτι που έρχεται από παλιά- να έχουν οι φυλακές μία εύρυθμη, θα λέγαμε, διευθέτηση του χώρου, δηλαδή να έχει ο φοιτητής κρατούμενος το αναγνωστήριό του -που δεν το έχει-, να μπορεί να πάει ήσυχα να διαβάσει κάπου -δεν μπορεί- και θα πρέπει να διαβάσει με τον ή με τους συγκρατούμενους στο ίδιο κελί, πλάι-πλάι τα χνώτα τους, δηλαδή κάνει μια προσπάθεια, αλλά δεν έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο και άρα αυτός ο άνθρωπος καθυστερήσει να πάει στην απαιτούμενη εξεταστική περίοδο και δεν προλάβει να δώσει τα μαθήματα -δεν μπορεί γιατί ούτε τα παρακολούθησε ή για τον άλφα βήτα λόγο, χωρίς να υποστεί τις ανάλογες κυρώσεις ο σωφρονιστικός υπάλληλος, δεν μερίμνησε- θα πρέπει, λοιπόν, εκεί το κράτος, εσείς ως Υπουργός Παιδείας, να δείξετε μια ευαισθησία σε αυτή την ειδική κατηγορία των φοιτητών κρατουμένων.
Γιατί; Πρώτον, δεν είναι και πολλοί σε αριθμό -θα έπρεπε να είναι περισσότεροι- και θα πρέπει εκεί, σύμφωνα και με τον Σωφρονιστικό Κώδικα, να μπορέσουμε τους ανθρώπους αυτούς να τους αγκαλιάσουμε ως κοινωνία και να πούμε στην καθομιλουμένη «βρε αδερφέ, δεν τους διαγράφω, τους δίνω τη δυνατότητα». Γιατί υπάρχουν κρατούμενοι που έχουν να εκτίσουν ποινές μεγάλες σε χρονικό διάστημα. Αυτούς να μην τους διαγράψουμε, διότι είναι μία ειδική κατηγορία -που και εσείς το είπατε-, ειδική περίπτωση πραγματικής ανωτέρας βίας.
Μέσα σε αυτό, λοιπόν, αφού έχετε προβλέψει ειδικές κατηγορίες φοιτητών όπως, για προβλήματα υγείας, λόγω της οικογενειακής τους κατάστασης, λόγω βιοποριστικών προβλημάτων -όλα αυτά πρέπει να τα λαμβάνουμε υπ’ όψιν- ας λάβουμε υπ’ όψιν και τους φοιτητές κρατουμένους στα σωφρονιστικά καταστήματα. Είναι το δικαίωμα του Συντάγματος, να δώσουμε ίσες ευκαιρίες σε όλους που έχουν δικαίωμα στη γνώση, διότι αν θωρακιστούν με γνώσεις, θα αποκτήσουν και παιδεία και εκπαίδευση και εξειδίκευση με το επίσταμαι που θα έχουν σε αυτό το οποίο θέλουν να μελετήσουν από αγάπη.
Όποια επιστήμη και να υπηρετήσουν, σε όποια επιστήμη και να εμβαθύνουν, θεωρητική ή θετική, αυτό θα τους δώσει αντισώματα, θα τους δώσει αντιγόνα, για να μπορέσουν να αφήσουν τον κακό τους εαυτό, να μην έχουν υποτροπή, όπως δείχνουν κάποιες μελέτες που διάβασα και από Εισαγγελείς του Ευρωπαϊκού Ποινικού Δικαίου, και είναι και πολύ καλό, διότι συνάμα θα καλλιεργήσουν μέσα τους και παιδεία.
Άρα, λοιπόν, θα έχουμε πολλαπλά οφέλη ως κοινωνία, θα είμαστε μία κοινωνία υψηλού επιπέδου που, πρώτον, θα δίνει την ευκαιρία επανένταξης στους φοιτητές και, δεύτερον, θα βοηθήσει στο να γαλουχήσουν πλέον σωστές προσωπικότητες.
Σας ευχαριστώ.
ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Ιωάννης Πλακιωτάκης): Και εμείς ευχαριστούμε.
Παρακαλώ, κύριε Υπουργέ.
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ (Υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού): Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε.
Κύριε Βουλευτά, όντως στη δευτερολογία σας βάλατε ζητήματα κοινωνικής προσέγγισης, που νομίζω ότι κανείς δεν έχει αντίρρηση σε αυτά.
Όσον αφορά το χωροταξικό των φυλακών, το αν πρέπει ή δεν πρέπει να υπάρχει, θα μου επιτρέψετε. Δεν είναι ένα αντικείμενο του χαρτοφυλακίου μου. Άρα, είναι κάτι το οποίο, ενδεχομένως, πρέπει να το δει η Πολιτεία, αλλά δεν είναι το αντικείμενο της σημερινής συζήτησης.
Θα συμφωνήσω, επίσης, γιατί πολύ γλαφυρά είπατε «αντιγόνο»-«αντίσωμα». Τα αντιγόνα των ανθρώπων αυτών είναι οι πράξεις και το αντίσωμα, προφανώς, είναι η διαδικασία άμυνας του οργανισμού μέσα από το σωφρονιστικό κατάστημα.
Πάμε τώρα να δούμε λίγο το εξής: Μιλήσατε για τους κρατούμενους αυτούς φοιτητές και την κοινωνία, για το πώς θα επανενταχθούν. Θα συμφωνήσω. Από την άλλη πλευρά, για τον οποιονδήποτε βρεθεί σε ένα σωφρονιστικό κατάστημα -επαναλαμβάνω, είπα και στην πρωτολογία μου, δεν είμαι ούτε δικαστής, δεν είμαστε ούτε δικαστές εδώ, υπάρχει φυσική δικαιοσύνη την οποία σεβόμαστε όλοι- έχουμε σε γενικότερο επίπεδο -και το γνωρίζετε καλά- δύο γενικές κατευθύνσεις σπουδών, θεωρητικές και θετικές. Άρα, λοιπόν, εάν κάποιος είναι σε μία θετική κατεύθυνση, -γιατί η θεωρητική, θα μου επιτρέψετε να πω, είναι το ίδιο δύσκολη με τη θετική, αλλά έχεις τη δυνατότητα να διαβάσεις κατά το μάλλον ή ήττον, περισσότερο ή λιγότερο, μόνο με δική σου περισσότερη εγρήγορση- που έχουμε τα εργαστήρια, να το πούμε απλά, που έχουμε τη φυσική παρουσία, που έχουμε την υποχρεωτική παρουσία, τότε νομίζω ότι πάλι αυτό προβλέπεται μέσω του Σωφρονιστικού Κώδικα. Και δεν είναι δυνατόν ο κάθε υπάλληλος του όποιου σωφρονιστικού καταστήματος κάνει ή δεν κάνει καλά τη δουλειά του, να ερχόμαστε και να συζητάμε «ξέρεις, αν δεν την έκανε καλά και επειδή δεν την έκανε καλά, δεν πήρε άδεια. Άρα, πρέπει να συνεκτιμηθεί κάθε φορά και το είδος των σπουδών.
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΠΟΥΜΠΑΣ: Να μην διαγράφονται.
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ (Υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού): Και τελικά, επί της ουσίας της ερωτήσεως, εκείνο που θέλω να πω στη δευτερολογία μου, πέρα από τις ευεργετικές διατάξεις και εκτός όλων όσων ανέφερα στην πρωτολογία μου, είναι ότι ο νόμος αυτός, ο οποίος εν τέλει ίσχυε, ψηφίστηκε, ο ν. 4957/2022 και στη συνέχεια με τροποποιήσεις ο ν. 5224 στο τέλος Ιουλίου του 2025, δίνει πραγματικά τη δυνατότητα όχι άκριτης διαγραφής των φοιτητών, αλλά εφαρμογής μιας ευρείας κοινωνικής ευαισθησίας, όπου εκείνος εκ των μη ενεργών φοιτητών που δεν έχει ή δεν είχε αποκτήσει εκείνα τα χαρακτηριστικά για να πάρει την παράταση του ενός έτους, τότε πραγματικά να διαγράφεται.
Και νομίζω, κύριε Βουλευτά, ότι για κανέναν εκ των συμπολιτών μας, ο οποίος εισήχθη το ’70 ή το ’80 στο πανεπιστήμιο και για τους δικούς του λόγους πήρε μια άλλη ρότα στη ζωή του και δεν έχει δείξει καμία επαφή με το πανεπιστήμιο, ενδεχομένως, συνέβη κάτι αν διεγράφη ή δεν διεγράφη. Και όλα αυτά τα λέω, γιατί οφείλουμε στη νέα γενιά, οφείλουμε στη φοιτητιώσα νεολαία να έχουμε ένα πανεπιστήμιο σύγχρονο, ευρωπαϊκό, διεθνοποιημένο.
Ευχαριστώ πολύ.
ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Ιωάννης Πλακιωτάκης): Και εμείς ευχαριστούμε τον κύριο Υπουργό.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
