Alfavita Newsroom Η αδυναμία της νέας γενιάς στην Ελλάδα να αποκτήσει αυτόνομη στέγη δεν είναι πια ένα παροδικό σύμπτωμα κρίσεων που διαδέχονται η μία την άλλη. Είναι ένα βαθιά δομικό πρόβλημα, με βαριές οικονομικές, κοινωνικές και δημογραφικές συνέπειες, που απειλεί πλέον ευθέως τη συνοχή και το μέλλον της χώρας.
Τα στοιχεία της Eurostat για το 2024 είναι αποκαλυπτικά και αμείλικτα: το 67,3% των νέων Ελλήνων, σχεδόν 7 στους 10, εξακολουθούν να ζουν στο πατρικό τους σπίτι. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση ο αντίστοιχος μέσος όρος περιορίζεται στο 49%.
Η Ελλάδα καταγράφει σταθερά μία από τις χειρότερες επιδόσεις, επιβεβαιώνοντας ότι η στεγαστική κρίση δεν είναι ούτε συγκυριακή ούτε πρόσφατη - είναι χρόνια και επιδεινούμενη.
Υψηλό κόστος στέγασης και το φαινόμενο των «οικονομικά άστεγων»
Η βασική αιτία είναι γνωστή, αλλά πλέον αδιαμφισβήτητη: η στέγη έχει γίνει οικονομικά απροσπέλαστη. Η Ελλάδα παραμένει μία από τις ελάχιστες χώρες της Ε.Ε. χωρίς συγκροτημένο, λειτουργικό και μόνιμο μοντέλο στεγαστικής πολιτικής, χωρίς επαρκές απόθεμα κοινωνικής ή προσιτής κατοικίας.
Για 7 έως 8 συνεχόμενα έτη, η χώρα καταγράφει, σύμφωνα με την Eurostat, το υψηλότερο κόστος στέγασης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε πολλές περιπτώσεις, οι νέοι καλούνται να διαθέσουν 60% έως και 70% του μηνιαίου εισοδήματός τους για ενοίκιο και βασικά στεγαστικά έξοδα.
Το αποτέλεσμα είναι η ανάδυση ενός νέου, ανησυχητικού φαινομένου: οι λεγόμενοι «οικονομικά άστεγοι». Εργαζόμενοι πολίτες, με εισόδημα και απασχόληση, που όμως δεν μπορούν να εξασφαλίσουν αξιοπρεπή, αυτόνομη κατοικία.
Ακόμη πιο ανησυχητικό: το 47,3% των πολιτών ζει σε νοικοκυριά με καθυστερήσεις σε ενοίκια, στεγαστικά δάνεια ή λογαριασμούς κοινής ωφέλειας, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος δεν ξεπερνά το 8,3%. Η Ελλάδα δεν συγκρίνεται πια με την Ευρώπη - αποκλίνει επικίνδυνα.
Εργασιακή ανασφάλεια και χαμηλά εισοδήματα
Η στεγαστική ασφυξία δεν μπορεί να αποκοπεί από την εικόνα της αγοράς εργασίας. Χαμηλοί μισθοί, περιορισμένες δυνατότητες μισθολογικής εξέλιξης, επισφαλείς μορφές απασχόλησης και αβεβαιότητα εισοδήματος καθιστούν τη δημιουργία ανεξάρτητου νοικοκυριού οικονομικά ανέφικτη.
Την ίδια στιγμή, τα περισσότερα στεγαστικά μέτρα των τελευταίων ετών προϋποθέτουν ίδια κεφάλαια και πρόσβαση σε τραπεζικό δανεισμό, αποκλείοντας στην πράξη μεγάλο μέρος της νέας γενιάς. Η πολιτική στήριξη απευθύνεται σε όσους ήδη μπορούν — όχι σε όσους έχουν πραγματική ανάγκη.
Καθυστερημένη αυτονόμηση και δημογραφικό αδιέξοδο
Οι Έλληνες νέοι εγκαταλείπουν το πατρικό τους σπίτι κατά μέσο όρο στα 30,7 έτη, σχεδόν πέντε χρόνια αργότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο των 26 ετών.
Η καθυστερημένη αυτονόμηση μεταθέτει χρονικά τη δημιουργία οικογένειας και την απόκτηση παιδιών, επιβαρύνοντας ένα ήδη οξύ δημογραφικό πρόβλημα. Η στεγαστική κρίση λειτουργεί πλέον ως πολλαπλασιαστής κοινωνικής και πληθυσμιακής συρρίκνωσης, εγκλωβίζοντας τους νέους σε έναν φαύλο κύκλο εξάρτησης και ανασφάλειας.
Τι δείχνει η ευρωπαϊκή εμπειρία
Η ευρωπαϊκή πρακτική είναι σαφής: η κοινωνική και προσιτή κατοικία αποτελεί πυλώνα κοινωνικής συνοχής. Ο μέσος όρος κοινωνικών κατοικιών στην Ε.Ε. κυμαίνεται στο 9% – 9,3% του συνολικού αποθέματος.
Χώρες όπως η Ολλανδία, όπου σχεδόν το 30% των κατοικιών είναι κοινωνικές, και η Αυστρία με ποσοστό κοντά στο 24%, αποδεικνύουν ότι η μακροχρόνια, συνεκτική πολιτική αποδίδει. Η Ελλάδα, αντίθετα, ξεκινά σχεδόν από το μηδέν.
Η Ελλάδα σε κρίσιμο σταυροδρόμι
Η χώρα βρίσκεται πλέον σε καθοριστικό σημείο. Η εξαγγελία για 1.500 κατοικίες έως το 2027 δεν μπορεί να απαντήσει στην απώλεια περίπου 180.000 κατοικιών μέσω πλειστηριασμών την περίοδο 2019–2023. Η αναλογία είναι αποκαρδιωτική.
Ακόμη και η εξαγγελθείσα δημιουργία 15.000–20.000 κατοικιών μέσω «κοινωνικής αντιπαροχής» αποτελεί περισσότερο ένδειξη πρόθεσης παρά λύση, καθώς στερείται σαφούς χρονοδιαγράμματος και επαρκούς κλίμακας. Για να προσεγγίσει η Ελλάδα μόλις το 50% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, απαιτούνται τουλάχιστον 286.735 νέες κοινωνικές κατοικίες.
Προς ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο στεγαστικής πολιτικής
Η στέγη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά ή επικοινωνιακά. Απαιτείται εθνικό σχέδιο με μετρήσιμους στόχους, αριθμούς και σαφές χρονοδιάγραμμα. Κυρίως όμως απαιτείται μια ξεκάθαρη πολιτική επιλογή: η κατοικία ως κοινωνικό αγαθό και όχι αποκλειστικά ως επενδυτικό προϊόν.
Όπως επισημαίνει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι χώρες που συγκράτησαν το κόστος στέγασης επένδυσαν στην αύξηση της προσφοράς. Αντίθετα, πολιτικές που ενίσχυσαν μόνο τη ζήτηση -επιδοτήσεις ενοικίου, δάνεια χωρίς νέο απόθεμα - οδήγησαν τελικά σε ακόμη υψηλότερες τιμές.
Η Ελλάδα χρειάζεται άμεσα ένα συνεκτικό, μακροπρόθεσμο και εφαρμόσιμο εθνικό σχέδιο στέγασης: κοινωνική και προσιτή κατοικία, προστασία πρώτης κατοικίας, αξιοποίηση κλειστών ακινήτων, ενεργοποίηση δημόσιας περιουσίας, φορολογικά κίνητρα με έλεγχο και διαφάνεια.
Χωρίς αυτό, η στεγαστική κρίση θα συνεχίσει να υπονομεύει την κοινωνική συνοχή, την οικονομική αυτονομία των νέων και το ίδιο το δημογραφικό μέλλον της χώρας. Και τότε, το κόστος δεν θα είναι μόνο οικονομικό — θα είναι εθνικό.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Γροιλανδία: Τι τρώνε στον πιο παγωμένο τόπο της Γης
Ελαιόλαδο και λεμόνι πριν τον ύπνο: Ένα μυστικό που βοηθά σώμα και καρδιά
