Με άρθρο-παρέμβαση στην εφημερίδα Financial Times, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, υπογραμμίζει την επιτακτική ανάγκη μετατόπισης της ευρωπαϊκής πολιτικής από την απλή αναδιανομή των υφιστάμενων πόρων στη δημιουργία νέου πλούτου, αναδεικνύοντας το ραδιοφάσμα ως στρατηγικό μοχλό για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, των επενδύσεων και της τεχνολογικής κυριαρχίας της ΕΕ.
Ο Έλληνας υπουργός επισημαίνει ότι ο σημερινός κατακερματισμός σε 27 διαφορετικά εθνικά καθεστώτα αδειοδότησης αυξάνει τη ρυθμιστική αβεβαιότητα και το κόστος κεφαλαίου για τις τηλεπικοινωνιακές εταιρείες, παρακωλύοντας την ανάπτυξη κρίσιμων υποδομών όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, το cloud computing και οι αμυντικές επικοινωνίες. Ως εκ τούτου, προτείνει τη συγκρότηση μιας «Ευρωπαϊκής Ένωσης Ραδιοφάσματος», η οποία, ενόψει της μετάβασης από το 5G στο 6G, θα επιτρέψει τον συντονισμό των ημερολογίων ανανέωσης και την εναρμόνιση των όρων αδειοδότησης υπό ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο, διατηρώντας παράλληλα την ιδιοκτησία των κρατών μελών.
Παράλληλα, η πρόταση εισηγείται μια επαναστατική δημοσιονομική διάσταση, καθώς προκρίνει τη διοχέτευση έως και του 75% των μελλοντικών εσόδων από τις εκχωρήσεις φάσματος στον προϋπολογισμό της ΕΕ ως νέο ίδιο πόρο, ενώ το υπόλοιπο 25% προτείνεται να κεφαλαιοποιεί ειδική διευκόλυνση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ).
Η μόχλευση αυτή των κεφαλαίων μέσω της ΕΤΕπ δύναται να κινητοποιήσει τεράστιες επενδύσεις σε υποδομές AI, κβαντικές τεχνολογίες και νέα ψηφιακά δίκτυα, μετατρέποντας τη διαχείριση του φάσματος από ένα διοικητικό ζήτημα σε μια δυναμική ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική.
Αναλυτικά το άρθρο του Κυριάκου Πιερρακάκη στους FT:
«Καθώς η ΕΕ συζητά για τον επόμενο κοινό προϋπολογισμό της, μια παραδοχή έχει μείνει ως επί το πλείστον αμφισβητούμενη: ότι παρά τις διευρυνόμενες φιλοδοξίες της Ευρώπης, οι πόροι της είναι σταθεροί. Η άμυνα, η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) και η πράσινη μετάβαση απαιτούν όλες μεγαλύτερες επενδύσεις. Έχει μετατραπεί σε μια οικεία άσκηση αναδιανομής, όπου διερωτόμαστε πώς θα πρέπει να κατανεμηθούν οι υπάρχοντες πόροι μεταξύ ανταγωνιστικών προτεραιοτήτων.
Αυτό είναι το λάθος ερώτημα. Οι μεγαλύτερες πρόοδοι της Ευρώπης σπάνια προήλθαν από την αναδιανομή του πλούτου. Προήλθαν από τη δημιουργία του. Η ενιαία αγορά διεύρυνε την ευρωπαϊκή οικονομία. Το ευρώ βάθυνε τη χρηματοπιστωτική ενοποίηση. Σε αποφασιστικές στιγμές, η ευρωπαϊκή ενοποίηση αύξησε την παραγωγική ικανότητα της Ευρώπης πριν αυξήσει τη δημοσιονομική της ικανότητα.
Αντί να αναρωτιόμαστε μόνο πού μπορεί η Ευρώπη να βρει νέα έσοδα, θα πρέπει επίσης να αναρωτηθούμε αν η Ευρώπη κατέχει ήδη στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία των οποίων η αξία θα μπορούσε να πολλαπλασιαστεί μέσω μιας βαθύτερης ενοποίησης.
Ένα τέτοιο περιουσιακό στοιχείο είναι το ραδιοφάσμα. Κάθε εφαρμογή AI, συνδεδεμένο εργοστάσιο και ψηφιακή δημόσια υπηρεσία εξαρτάται σε τελική ανάλυση από αυτό. Ωστόσο, παρά τη δημιουργία μιας ενιαίας αγοράς αγαθών, υπηρεσιών, κεφαλαίων και προσώπων, η ΕΕ συνεχίζει να οργανώνει έναν από τους πιο στρατηγικούς οικονομικούς πόρους της μέσω 27 διαφορετικών καθεστώτων αδειοδότησης.
Η Ευρώπη δεν μπορεί να ζητά από τις εταιρείες τηλεπικοινωνιών της να ανταγωνίζονται παγκοσμίως, όταν οργανώνει έναν από τους σημαντικότερους τομείς της σε εθνικό επίπεδο.
Αυτός ο κατακερματισμός γίνεται όλο και πιο δαπανηρός. Οι τηλεπικοινωνίες δεν είναι πλέον απλώς ένας ακόμη τομέας υποδομών. Είναι η πλατφόρμα πάνω στην οποία χτίζεται η ψηφιακή οικονομία. Η Τεχνητή Νοημοσύνη, το cloud computing, οι αμυντικές επικοινωνίες και ο βιομηχανικός αυτοματισμός εξαρτώνται όλα από ανθεκτικά δίκτυα υψηλής χωρητικότητας. Ωστόσο, οι πάροχοι συνεχίζουν να επενδύουν σύμφωνα με 27 διαφορετικά ημερολόγια δημοπρασιών, διάρκειες αδειών, πλαίσια ανανέωσης και ρυθμιστικές προϋποθέσεις.
Ο κατακερματισμός αυξάνει τη ρυθμιστική αβεβαιότητα, αυξάνει το κόστος κεφαλαίου, περίπλεκει τον μακροπρόθεσμο επενδυτικό σχεδιασμό και καθυστερεί την ανάπτυξη των δικτύων.
Η μετάβαση από το 5G στο 6G προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία για τη διόρθωση αυτού του φαινομένου. Κατά τα επόμενα έτη, οι κύριες ζώνες φάσματος 5G θα απαιτήσουν σταδιακά ανανέωση σε ολόκληρη την Ευρώπη. Παράλληλα, η ανώτερη ζώνη των 6 GHz (6425–7125 MHz) δεν έχει ακόμη εκχωρηθεί.
Αντί για 27 ανεξάρτητες διαδικασίες αδειοδότησης, η Ευρώπη θα πρέπει να δημιουργήσει μια Ευρωπαϊκή Ένωση Φάσματος. Το φάσμα θα παρέμενε ιδιοκτησία των κρατών μελών και οι υφιστάμενες άδειες θα γίνονταν πλήρως σεβαστές μέχρι τη λήξη τους. Το μελλοντικό στρατηγικό φάσμα θα εκχωρείται εντός ενός ευρωπαϊκού πλαισίου, με συντονισμένα ημερολόγια ανανέωσης, εναρμονισμένους όρους αδειοδότησης και κοινά τεχνικά πρότυπα και πρότυπα ασφαλείας.
Τα οικονομικά οφέλη θα ήταν μεγάλα: μεγαλύτερη ρυθμιστική βεβαιότητα, βελτιωμένος μακροπρόθεσμος επενδυτικός σχεδιασμός, μειωμένο κόστος χρηματοδότησης και ταχύτερη ανάπτυξη των δικτύων 6G. Θα ενίσχυε το οικοσύστημα τηλεπικοινωνιών και τη τεχνολογική βάση της ΕΕ. Η καλύτερη πολιτική φάσματος είναι επίσης βιομηχανική πολιτική.
Υπάρχει και ένα δεύτερο όφελος (μέρισμα). Οι εκχωρήσεις φάσματος δημιουργούν δημόσια έσοδα που σήμερα περιέρχονται σχεδόν εξ ολοκλήρου στους εθνικούς προϋπολογισμούς. Σε μια Ευρωπαϊκή Ένωση Φάσματος, παρόλο που τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να αποφασίσουν να διατηρήσουν μέρος των εσόδων, ο στόχος θα πρέπει να είναι η διοχέτευση έως και του 75% των μελλοντικών εσόδων στον προϋπολογισμό της ΕΕ ως νέος ίδιος πόρος, με το υπόλοιπο 25% να κεφαλαιοποιεί μια διευκόλυνση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για τη συνδεσιμότητα και την τεχνολογία.
Επειδή η ΕΤΕπ μπορεί να μοχλεύσει τα κεφάλαιά της μέσω δανεισμού από την αγορά, αυτό το ένα τέταρτο των εσόδων θα μπορούσε να υποστηρίξει επενδύσεις πολύ πέραν της ονομαστικής του αξίας, χρηματοδοτώντας υποδομές AI, κβαντικές τεχνολογίες και νέα ψηφιακά δίκτυα. Αντί να αναδιανέμει μια σταθερή δεξαμενή πόρων, η πρόταση θα διεύρυνε την επενδυτική ικανότητα της Ευρώπης.
Είναι επίσης ευθυγραμμισμένη με το δημοσιονομικό πλαίσιο της Ευρώπης. Επειδή τα έσοδα από το φάσμα δεν αντιμετωπίζονται ως διακριτικά μέτρα εσόδων βάσει των δημοσιονομικών κανόνων της ΕΕ, τα κράτη μέλη έχουν λιγότερους λόγους να διακρατούν αυτά τα εφάπαξ έσοδα από ό,τι υπό προηγούμενα δημοσιονομικά καθεστώτα. Αυτό δημιουργεί μια ευκαιρία επανακατεύθυνσης ενός σημαντικού μεριδίου της αξίας τους προς ευρωπαϊκά δημόσια αγαθά, διατηρώντας παράλληλα την ευελιξία των κρατών μελών να κρατήσουν μέρος των εσόδων.
Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι το φάσμα αποτελεί εθνική αρμοδιότητα. Έχουν δίκιο. Όμως πολλές από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της ΕΕ ξεκίνησαν ως εθνικές αρμοδιότητες πριν η οικονομική πραγματικότητα καταστήσει τη βαθύτερη ενοποίηση μια καλύτερη επιλογή.
Το ερώτημα δεν είναι αν τα κράτη μπορούν να διαχειρίζονται το φάσμα μεμονωμένα, αλλά αν ο κατακερματισμός είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος οργάνωσης ενός στρατηγικού περιουσιακού στοιχείου σε μια ηπειρωτική ψηφιακή οικονομία. Δεν είναι.
Η ιστορία της Ευρώπης προχώρησε με τη συγκέντρωση (κοινή χρήση) στρατηγικών πόρων. Ο άνθρακας και ο χάλυβας τροφοδότησαν τη βιομηχανική εποχή. Σήμερα, η συνδεσιμότητα τροφοδοτεί την ψηφιακή. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ δεν πρέπει απλώς να καθορίζει πώς θα δαπανώνται οι πόροι της Ευρώπης. Θα πρέπει επίσης να καθορίζει πώς θα δημιουργούνται».
