Στον σύγχρονο κόσμο βασιλεύει η αυταπάτη ότι η πολιτική θα εξαφανιστεί αν δεν της δίνεις σημασία, ότι, αν κοιτάς τη δουλειά σου, οι άλλοι θα κοιτάνε τη δική τους και θα σε αφήνουν στην ησυχία σου. Αμ δε. Αν δεν ασχοληθείς με την πολιτική, κάποιος άλλος θα το κάνει για λογαριασμό σου. Έτσι λειτουργεί το νεωτερικό κράτος.
Η εξουσία του εξαρτάται από σένα αλλά, αν δεν ενδιαφερθείς, γι’ αυτό, δεν θα σε αφήσει απλώς στην ησυχία σου. Η εξουσία του θα γίνει αυθαίρετη και εξαναγκαστική. Και μία ωραία πρωί το κράτος σου θα σου αποκαλυφθεί ως ένα αυθαίρετο Χομπσιανό κράτος. Τότε θα είσαι ανήμπορος να προστατεύσεις τον εαυτό σου σε περίπτωση που το κράτος σου στραφεί εναντίον σου. Ας πρόσεχες. Τη φύση του έπρεπε να την είχες καταλάβει εξαρχής, προτού πάψεις να ενδιαφέρεσαι για την πολιτική” (D. Runsiman, Μικρή ιστορία των ιδεών).
Μπορεί να υπάρξει λοιπόν πολίτης, που θα απορρίπτει την πολιτική, όταν είναι πασίδηλο ότι η ζωή του εξαρτάται εν πολλοίς απ’ αυτή; Μπορεί να θεωρεί ότι ζούμε σε κάποια προ-νεωτερική εποχή, στην οποία οι άνθρωποι ζούσαν σε κάποιο βαθμό ανεξάρτητοι από το όποιο σύστημα εξουσίας, γιατί είχαν μια σχετική οικονομική αυτονομία στη ζωή τους με τη βουκολική και την πρωτόλεια αγροτική κοινωνία;
Για το μεγάλο ποσοστό αποχής στις εθνικές εκλογές τα τελευταία χρόνια θεωρήθηκαν ως βασικά αίτια τα εξής στοιχεία: α) Οι πολιτικοί είναι υπεύθυνοι για την κρίση ή έστω δεν μπορούν να κάνουν τίποτα και ως εκ τούτων δεν έχει νόημα η συμμετοχή στις εκλογές. β) Όλοι οι πολιτικοί είναι ίδιοι, οπότε τι σημασία έχει η εκλογική διαδικασία;
Πρόκειται για απλουστευτικές και ισοπεδωτικές προσεγγίσεις, που δεν αντέχουν σε καμιά κριτική και ορθολογική σκέψη. Όχι, δεν είναι καθόλου ίδιοι όλοι οι πολιτικοί και τα κόμματα. Γιατί δεν μπορούμε να κάνουμε συγκρίσεις με βάση τη σύγχρονη πολιτική ιστορία; Όχι, η ευθύνη για την κρίση ναι μεν έχει σημαντικό βάρος της στους πολιτικούς, αλλά παράλληλα εξαρτάται και από άλλους ενδογενείς και εξωγενείς παράγοντες.
Αλλά ακόμα και αν υιοθετήσουμε αυτό το επιχείρημα, προκύπτουν επαγωγικά και δύο επακόλουθα ερωτήματα: Είναι δυνατόν να διαμορφώνεται το παρόν και το μέλλον μας χωρίς τον δικό μας προσωπικό αγώνα και την κοινωνία και β) Θα ήθελε κανένας πολίτης η ζωή του να καθορίζεται μόνο από τους πολιτικούς – και τι θα σήμαινε κάτι τέτοιο για την κοινωνία και την ελευθερία μας;
Πέραν της λανθασμένης αντίληψης και πρακτικής περί αποχής από τις εκλογές, και παράλληλη με αυτές, είναι η εξής εναλλακτική κίνηση: η επιλογή αντισυστημικών κομμάτων. Και εδώ προκύπτει ένα ερώτημα. Μπορεί να μην είναι αντισυστημικά κόμματα τα κομμουνιστικά κόμματα και τα αριστερά ριζοσπαστικά με αγωνιστικές και διαχρονικές κοινωνικές αναφορές και με ιδεολογίες περί μετασχηματισμού των κοινωνιών και να είναι της Λατινοπούλου με τις αερολογίες και του Βελόπουλου με τα εικονίσματα – κόμματα χωρίς ιστό δημοκρατικής λειτουργίας και με ιδεολογικό σχήμα σωτηριολογικό και ανορθολογικό;
Αναπτύχθηκαν και στην Ευρώπη από τις προηγούμενες δεκαετίες αυτές οι πολιτικές συμπεριφορές. Έχουμε σχετική εμπειρία για το τι σημαίνει στην πραγματικότητα η αντίθεση στα “παραδοσιακά κόμματα”. Έδωσε καμιά προοπτική ο Όρμπαν στη χώρα του; Απλά στηρίχτηκε στο φτηνό αέριο, που έδινε η Ρωσία και στήριζε την αυταρχική πολιτική του Πούτιν. Παράλληλα, πόσες και πόσες φορές δεν εναντιωνόταν στην γενική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπονομεύοντας την πολιτική της;
Οι εθνικές εκλογές – φυσικά και οι ευρωεκλογές -, με τη λαϊκή βούληση καθορίζουν την πορεία μιας χώρας. Είναι η βάση της δημοκρατίας. Και ως εκ τούτου, είναι πάντα απόλυτα σεβαστό το αποτέλεσμά τους. Αλλά αυτό προϋποθέτει την ελευθερία των πολιτών και το σεβασμό όλων των θεσμών και των λειτουργιών της δημοκρατίας. Οι εκλογές στις περισσότερες χώρες είναι χειραγωγημένες και ελεγχόμενες από συστήματα εξουσίας.
Ο λαός δεν εκφράζεται σύμφωνα με τη θέλησή του. Υπάρχει θεσμική δημοκρατία στην Τουρκία, στη Ρωσία, στην Κίνα, σε πολλές χώρες της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής; Θα συνεχίσουμε…
