Νίκος Μακρής Σε μια χρονική συγκυρία έντονων διεργασιών στον προοδευτικό χώρο, το ιδεολογικό μανιφέστο που παρουσίασε το Ινστιτούτο του Αλέξη Τσίπρα επιχειρεί κάτι περισσότερο από μια θεωρητική τοποθέτηση: φιλοδοξεί να αποτελέσει τον πυρήνα ενός μελλοντικού κυβερνητικού προγράμματος. Με σαφείς αναφορές σε εργασία, δημοκρατία, κοινωνικό κράτος, τεχνολογία και περιβάλλον, το κείμενο επιδιώκει να γεφυρώσει διαφορετικές ιδεολογικές παραδόσεις – από τη Σοσιαλδημοκρατία έως τη Ριζοσπαστική Αριστερά και την Πολιτική Οικολογία.
Εργασία: Από την «φθηνή ανάπτυξη» στην αξιοπρέπεια
Στην καρδιά του μανιφέστου βρίσκεται η εργασία. Όχι απλώς ως οικονομική δραστηριότητα, αλλά ως βασικός μηχανισμός κοινωνικής δικαιοσύνης. Η πρόταση για 35ωρο χωρίς μείωση μισθών, η επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων και η ενίσχυση των ελέγχων στην αγορά εργασίας συνθέτουν ένα σαφές μήνυμα: η ανάπτυξη δεν μπορεί να στηρίζεται στην επισφάλεια.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στους εργαζόμενους της ψηφιακής οικονομίας – διανομείς, freelancers, εργαζόμενοι σε πλατφόρμες – μια κατηγορία που μέχρι σήμερα κινείται συχνά σε «γκρίζες ζώνες» δικαιωμάτων.
Νεολαία και εκπαίδευση: Τομή ή ρήξη;
Το μανιφέστο επιχειρεί να αγγίξει μια από τις πιο ευαίσθητες πτυχές της ελληνικής κοινωνίας: το εκπαιδευτικό σύστημα. Η πρόταση για σταδιακή κατάργηση των Πανελλαδικών εξετάσεων δεν είναι απλώς μια τεχνική αλλαγή· είναι μια πολιτική δήλωση απέναντι σε ένα σύστημα που, όπως υποστηρίζεται, παράγει άγχος, ανισότητες και στρεβλές επιλογές.
Παράλληλα, η σύνδεση εκπαίδευσης, πολιτισμού και δημοκρατίας αναδεικνύει μια πιο ολιστική προσέγγιση: το σχολείο δεν είναι μόνο χώρος γνώσης, αλλά και χώρος διαμόρφωσης πολιτών.
Οικολογία: Όχι τεχνοκρατία, αλλά σχέδιο ζωής
Η οικολογική κρίση δεν αντιμετωπίζεται ως ξεχωριστό κεφάλαιο, αλλά ως το νέο όριο της οικονομίας. Η πράσινη μετάβαση παρουσιάζεται όχι ως τεχνοκρατική αναγκαιότητα, αλλά ως κοινωνικό σχέδιο που πρέπει να δημιουργεί θέσεις εργασίας, να μειώνει το κόστος ζωής και να ενισχύει την περιφέρεια.
Η έμφαση στη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στις ενεργειακές επενδύσεις δείχνει μια προσπάθεια αποκέντρωσης της ανάπτυξης – μια απάντηση στο διαχρονικό πρόβλημα συγκέντρωσης πόρων και ευκαιριών.
Τεχνητή Νοημοσύνη: Δημόσιο αγαθό ή νέα ανισότητα;
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η προσέγγιση στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Το μανιφέστο δεν την αντιμετωπίζει απλώς ως εργαλείο καινοτομίας, αλλά ως πεδίο πολιτικής ρύθμισης. Η θέση ότι η AI πρέπει να αποτελεί «αγαθό δημοσίου ενδιαφέροντος» ανοίγει μια ευρύτερη συζήτηση: ποιος ελέγχει την τεχνολογία και προς όφελος ποιου;
Η πρόταση για δημόσια εποπτεία και ισότιμη πρόσβαση σε κρίσιμες εφαρμογές επιχειρεί να προλάβει νέες μορφές ανισοτήτων που ήδη διαφαίνονται διεθνώς.
Θεσμοί και κράτος: Από το «επιτελικό» στο «συνεργατικό»
Στον θεσμικό άξονα, το μανιφέστο ασκεί σαφή κριτική στη συγκέντρωση εξουσίας και προτείνει ένα μοντέλο «συνεργατικού κράτους». Η ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και τα θεσμικά αντίβαρα παρουσιάζονται ως προϋποθέσεις για μια πιο λειτουργική δημοκρατία.
Εδώ, η πολιτική στόχευση είναι ξεκάθαρη: η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών στους θεσμούς, σε μια περίοδο όπου αυτή δοκιμάζεται.
Κοινωνικό κράτος και ισότητα: Η επιστροφή των «κοινών»
Το μανιφέστο επαναφέρει στο προσκήνιο την έννοια των «κοινών αγαθών»: νερό, ενέργεια, περιβάλλον, κοινωνικές υπηρεσίες. Η υπεράσπισή τους συνδέεται με την ιδέα ενός κράτους που δεν λειτουργεί ως μηχανισμός διαχείρισης, αλλά ως ενεργός εταίρος του πολίτη.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι πολιτικές για την έμφυλη ισότητα: από την ενίσχυση της οικονομίας της φροντίδας έως τη θεσμική αντιμετώπιση της βίας και των διακρίσεων.
Ένα μανιφέστο με βλέμμα στην πράξη
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν οι προτάσεις έχουν θεωρητική συνοχή. Είναι αν μπορούν να μεταφραστούν σε εφαρμόσιμη πολιτική. Το μανιφέστο Τσίπρα μοιάζει να επιχειρεί μια δύσκολη ισορροπία: να ενώσει διαφορετικές ιδεολογικές ρίζες χωρίς να τις εξουδετερώσει.
Αν θα το πετύχει, θα φανεί στην πράξη. Γιατί στην πολιτική, όπως και στη ζωή, η πρόκληση δεν είναι να γράψεις ένα σχέδιο. Είναι να πείσεις ότι μπορείς να το υλοποιήσεις.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
