Στην πραγματικότητα τις εγγυήσεις και τα στρατεύματα δεν τα θέλουν στην Άγκυρα για να προστατεύσουν τους Τουρκοκύπριους, αλλά για να έχουν τον έλεγχο της Κύπρου οι ίδιοι». Αυτό αναφέρει ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας, Νίκος Κοτζιάς, σε συνέντευξή του στον «Φιλελεύθερο», ρίχνοντας φως στα παρασκήνια του Κραν Μοντανά, των προσπαθειών που προηγήθηκαν και όσων ακολούθησαν.
Ο κ. Κοτζιάς ρωτήθηκε εάν συζητήθηκε το θέμα του ΝΑΤΟ στην άτυπη συνάντηση των εγγυητριών δυνάμεων, τον περασμένο Σεπτέμβριο στη Νέα Υόρκη.
Ανέφερε πως ο κ. Τσαβούσογλου προσπάθησε αρχικά να ανοίξει θέματα που αφορούν στις εσωτερικές πτυχές του Κυπριακού, αλλά του υπενθύμισε ότι «ως εγγυήτριες δυνάμεις δεν έχουμε αρμοδιότητα για μια τέτοια κουβέντα και δεν θα τον ακολουθήσω».
Κατόπιν, συνέχισε, «μπήκαμε στο ζήτημα των δύο μικρών συνθηκών που εμπίπτουν και στη δική μας αρμοδιότητα. Στο τέλος της κουβέντας, τους είπα ότι υπάρχουν 4 λύσεις. Δεν πρότεινα. Κατέγραψα. Εξήγησα τα υπέρ και τα κατά τους. Είπα αυτά που είχα ήδη ενημερώσει τη δική μας πλευρά ότι θα πω».
Σύμφωνα με τον κ. Κοτζιά, οι Τούρκοι «ρωτήθηκαν διερευνητικά αν θα τους έκανε το ΝΑΤΟ και αν σε αυτή την περίπτωση θα αποχωρούσαν. Ούτε αυτό τους άρεσε, επιπλέον, τους έφερνε σε δύσκολη θέση».
Ο τέως υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας, Νίκος Κοτζιάς, σημειώνει σε σχέση με την πρόταση για την Ασφάλεια, πως κανείς σε Λευκωσία και Αθήνα δεν δικαιούται να αποστεί από αυτό το κεκτημένο, την πρόταση για την Ασφάλεια και την υποδοχή της οποίας έτυχε.
Επισήμανε πως «το πρόβλημα της συνθήκης των εγγυήσεων και της κατοχής είχε τόσο υποχωρήσει, ώστε όταν το έθεσα, δέχθηκα επιθέσεις από τις πιο ''απίθανες'' πλευρές. Ορισμένες από αυτές μου κουνάνε ακόμα το δάκτυλο, χωρίς να ερυθριάζουν».
Για το σενάριο Συνομοσπονδίας η θέση του είναι ξεκάθαρη. Είπε πως για πρώτη φορά άκουσε για αυτό το σενάριο από τον Τούρκο ΥΠΕΞ, Μεβλούτ Τσαβούσογλου.
«Η σκέψη του ήταν ότι αν πάει καλά η Συνομοσπονδία, μπορούμε να πάμε στην Ομοσπονδία, αν όχι, πρέπει ''να πάμε στα δύο κράτη''». Ο κ. Κοτζιάς, όπως αναφέρει, του απάντησε επί τούτου πως «όταν πάει κανείς από ενιαίο κράτος σε Συνομοσπονδία, η κατάληξη είναι πάντα η ίδια: Διάλυση του κράτους».
