Σε έναν ριζικό επανακαθορισμό του πεδίου ευθύνης των ελεγκτικών της υπηρεσιών προχωρά η φορολογική διοίκηση, θέτοντας σαφή όρια στις δικαιοδοσίες κάθε βαθμίδας. Με σχετική απόφαση που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) οριοθετεί επακριβώς τα διοικητικά όργανα που θα φέρουν την ευθύνη για το σύνολο των ελεγκτικών διαδικασιών, από την αρχική εντολή έως την τελική επιβολή κυρώσεων.
Η πλειονότητα των νέων ρυθμίσεων θα τεθεί σε εφαρμογή την 1η Σεπτεμβρίου 2026. Κύριος σχεδιασμός του εγχειρήματος αποτελεί η εξάλειψη φαινομένων επικάλυψης αρμοδιοτήτων και η εξασφάλιση της εύρυθμης επιχειρησιακής ροής των φορολογικών δομών.
Αναδιάρθρωση αρμοδιοτήτων και αποσαφήνιση διαδικασιών
Η νέα κανονιστική πράξη ενσωματώνει πλήρως τις Μονάδες Ειδικών Φορολογικών Ελέγχων (ΜΕΦΕΛ) στο σύστημα μεταβίβασης εξουσιών της διοίκησης. Παράλληλα, επανακαθορίζει το πλαίσιο δράσης για τις Δημόσιες Οικονομικές Υπηρεσίες (ΔΟΥ), τα Ελεγκτικά Κέντρα (ΕΛΚΕ), τα Κέντρα Φορολογικών Διαδικασιών και Εξυπηρέτησης (ΚΕΦΟΔΕ), καθώς και για τις υπόλοιπες εξειδικευμένες ελεγκτικές μονάδες.
Στο πεδίο εφαρμογής της απόφασης περιλαμβάνεται ο ακριβής καταμερισμός ευθυνών για μια σειρά από κρίσιμες φορολογικές ενέργειες:
- Τη διενέργεια των ελέγχων και την προσυπογραφή των σχετικών εκθέσεων.
- Την έκδοση των πράξεων καταλογισμού φόρων και προστίμων.
- Τη σύνταξη και υποβολή μηνυτήριων αναφορών προς τις δικαστικές αρχές.
- Την επιβολή προληπτικών, διασφαλιστικών και ασφαλιστικών μέτρων.
- Την διαχείριση των διοικητικών προσφυγών και τη συγκρότηση των σχετικών φακέλων.
- Τις διαδικασίες ακύρωσης ή τροποποίησης εσφαλμένων πράξεων.
- Τη συνολική παρακολούθηση των βεβαιωμένων οφειλών και των νόμιμων τίτλων είσπραξης.
Το πρωτόκολλο υπογραφών στις ελεγκτικές εκθέσεις των ΜΕΦΕΛ
Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για τις υποθέσεις που διεκπεραιώνονται από τις ΜΕΦΕΛ. Το νέο πρωτόκολλο ορίζει ότι τη συνταχθείσα έκθεση υπογράφουν αρχικά οι ελεγκτές στους οποίους είχε ανατεθεί η σχετική εντολή. Στη συνέχεια, απαιτείται η προσυπογραφή από τον προϊστάμενο του οικείου τμήματος και, εφόσον υφίσταται στην οργανωτική δομή, από τον προϊστάμενο της υποδιεύθυνσης. Η τελική θεώρηση της έκθεσης ανήκει στην αποκλειστική αρμοδιότητα του προϊσταμένου της αντίστοιχης ΜΕΦΕΛ. Η ίδια ακριβώς διοικητική αλυσίδα θα ακολουθείται και στις ειδικές εκθέσεις που αφορούν τη λήψη μέτρων διασφάλισης των συμφερόντων του Δημοσίου.
Ποιοι φορείς αναλαμβάνουν τους επιτόπιους ελέγχους
Στο στόχαστρο των ρυθμίσεων τίθενται και οι μερικοί επιτόπιοι έλεγχοι στην αγορά, οι οποίοι εστιάζουν στην ορθή τήρηση των λογιστικών βιβλίων, την έκδοση των προβλεπόμενων παραστατικών, τη διακίνηση των εμπορευμάτων και τη γενικότερη συμμόρφωση των επαγγελματιών. Την ευθύνη υλοποίησης αυτών των ελέγχων αναλαμβάνουν, ανάλογα με το αντικείμενο και την τοπική ή καθ’ ύλην αρμοδιότητα, στελέχη από ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών: τις ΔΟΥ, τα ΚΕΦΟΔΕ, τα ΚΕΒΕΙΣ, τα ΚΕΦΟΚ, τα ΕΛΚΕ, τις ΜΕΦΕΛ, καθώς και τις Υπηρεσίες Φορολογικής Εξυπηρέτησης.
Για την αποφυγή διοικητικών δυσλειτουργιών, η ΑΑΔΕ θέσπισε ειδική μεταβατική διάταξη που αφορά υποθέσεις οι οποίες έχουν ήδη ολοκληρωθεί ή θα ολοκληρωθούν έως τις 31 Αυγούστου 2026.
Η ρύθμιση αυτή καλύπτει ελέγχους που διενεργήθηκαν από τις πρώην ΥΠΕΔΑΕ ή τις υφιστάμενες ΜΕΦΕΛ. Για τις συγκεκριμένες υποθέσεις, οι πράξεις καταλογισμού θα εκδοθούν από τον αρμόδιο προϊστάμενο με βάση το θεσμικό καθεστώς που ισχύει πριν από την 1η Σεπτεμβρίου 2026, διασφαλίζοντας έτσι ότι δεν θα υπάρξει αλλαγή αρμόδιας αρχής λίγο πριν από την οριστική περαίωσή τους.
