«Στον αέρα» βρίσκεται η νέα πλατφόρμα PosoKanei του υπουργείου Ανάπτυξης με σύγκρισης τιμών σε 8.598 κωδικούς προϊόντων των σούπερ μάρκετ.
Το νέο αυτό ψηφιακό εργαλείο, το οποίο παρουσιάζεται σήμερα, Τετάρτη 17 Ιουνίου, στον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη κατά τη διάρκεια προγραμματισμένης σύσκεψης στο Μέγαρο Μαξίμου, φιλοδοξεί να αποτελέσει τον απόλυτο σύμμαχο των νοικοκυριών για τη σύγκριση τιμών στα σούπερ μάρκετ σε πραγματικό χρόνο.
Η υπηρεσία είναι ήδη πλήρως προσβάσιμη για το κοινό τόσο μέσω της επίσημης ιστοσελίδας posokanei.gov.gr, όσο και μέσω ειδικής εφαρμογής (app) για φορητές συσκευές, η οποία έχει αναρτηθεί στα ψηφιακά καταστήματα εφαρμογών Google Play και App Store. Μετά την ολοκλήρωση της παρουσίασης στο Μαξίμου, θα ακολουθήσει εκτενής και αναλυτική ενημέρωση για τη λειτουργία της από την πολιτική ηγεσία των Υπουργείων Ανάπτυξης και Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Η ταυτότητα της πλατφόρμας posokanei.gov.gr και οι 8.598 κωδικοί
Η πρώτη περιήγηση στη νέα υπηρεσία αποδεικνύει αμέσως ότι πρόκειται για ένα σύστημα σαφώς πιο εξελιγμένο από ένα τυπικό εργαλείο καταγραφής τιμών. Το PosoKanei ξεκινά τη λειτουργία του ενσωματώνοντας 8.598 κωδικούς προϊόντων (εκ των οποίων οι 7.973 είναι ήδη πλήρως κατανεμημένοι στη βάση δεδομένων της πρεμιέρας), καλύπτοντας όλες τις βασικές και καθημερινές ανάγκες ενός νοικοκυριού.
Το πιο σημαντικό στοιχείο της νέας πλατφόρμας είναι ότι οι τιμές ενημερώνονται σε καθημερινή βάση, καθώς αντλούνται απευθείας και αυτόματα από τα μηχανογραφικά συστήματα των ίδιων των αλυσίδων σούπερ μάρκετ. Προκειμένου το εργαλείο να παραμένει επίκαιρο και να μην χάνει τη δυναμική του, η συνολική βάση των προϊόντων θα ανανεώνεται ριζικά ανά τρίμηνο, ώστε να ενσωματώνονται άμεσα όλες οι νέες καταναλωτικές συνήθειες, οι νέες κυκλοφορίες και οι δομικές αλλαγές που καταγράφονται στην εγχώρια αγορά.
Ποιες αλυσίδες σούπερ μάρκετ συμμετέχουν
Από την πρώτη κιόλας δοκιμαστική χρήση της πλατφόρμας γίνεται σαφές ότι το σύστημα καλύπτει τη συντριπτική πλειονότητα της οργανωμένης λιανικής αγοράς τροφίμων στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα, συμμετέχουν τουλάχιστον δέκα μεγάλες αλυσίδες:
- Σκλαβενίτης
- ΑΒ Βασιλόπουλος
- Lidl
- My Market
- Μασούτης
- Γαλαξίας
- Κρητικός
- Market In
- Χαλκιαδάκης
- SYN.KA
Μέσα στο πλήθος των κωδικών περιλαμβάνονται κανονικά και προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας (private label). Ωστόσο, η πλατφόρμα έχει επιλέξει να μην προχωρά σε απευθείας αυτόματη αντιστοίχιση των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας μεταξύ διαφορετικών αλυσίδων, καθώς κρίνεται ότι δεν είναι πάντοτε απολύτως συγκρίσιμα ως προς τα ποιοτικά χαρακτηριστικά, τις προδιαγραφές και τη σύνθεσή τους.
Γιατί εξαιρούνται τα νωπά προϊόντα (φρούτα, λαχανικά, κρέατα)
Στην παρούσα φάση εκκίνησης, το PosoKanei δεν περιλαμβάνει σύγκριση τιμών για τα νωπά προϊόντα (όπως φρούτα, λαχανικά, νωπά κρέατα και ψάρια). Η εξαίρεση αυτή κρίθηκε απαραίτητη από το Υπουργείο Ανάπτυξης, καθώς τα συγκεκριμένα είδη παρουσιάζουν πολύ μεγάλες και συνεχείς διαφοροποιήσεις ανάλογα με την ποικιλία, τον εκάστοτε παραγωγό, την περιοχή προέλευσης ή την ποιότητα διαλογής.
Εξαιτίας αυτών των παραγόντων, μια τυφλή ψηφιακή σύγκριση θα οδηγούσε σε λανθασμένα συμπεράσματα για τον καταναλωτή. Παρ' όλα αυτά, η κυβέρνηση εξετάζει ήδη τεχνικούς τρόπους και ειδικά φίλτρα ώστε να καταστεί εφικτή η ασφαλής ένταξη και των νωπών προϊόντων στο άμεσο μέλλον. Επιπλέον, διευκρινίζεται ότι οι αναγραφόμενες τιμές αφορούν κατά κύριο λόγο τα ηλεκτρονικά καταστήματα (e-shops) των αλυσίδων και όχι απαραίτητα τα φυσικά, τοπικά καταστήματα, όπου ενδέχεται να υπάρχουν μικρές αποκλίσεις.
Οι 6 βασικές κατηγορίες προϊόντων
Η επιλογή και η αρχική σύνθεση της βάσης δεδομένων βασίστηκε σε επίσημα στοιχεία της εταιρείας ερευνών Circana, αποτυπώνοντας τα πλέον δημοφιλή προϊόντα σε υψηλή συχνότητα αγορών. Οι 7.973 ενεργοί κωδικοί της πρεμιέρας κατανέμονται σε έξι μεγάλες κεντρικές κατηγορίες:
1. Τρόφιμα (4.810 κωδικοί)
Αποτελεί με διαφορά τη μεγαλύτερη κατηγορία της πλατφόρμας. Περιλαμβάνει βασικά είδη καθημερινής διατροφής όπως ζυμαρικά, όσπρια, ρύζι, γαλακτοκομικά προϊόντα, τυριά, αλλαντικά, κατεψυγμένα τρόφιμα, σνακ, σοκολάτες, καθώς και όλα τα προϊόντα που σχετίζονται με το πρωινό.
2. Ποτά και ροφήματα (1.172 κωδικοί)
Καλύπτει ένα ευρύ φάσμα από καφέδες (όλων των τύπων), τσάι, φυσικούς χυμούς, αναψυκτικά, καθώς και αλκοολούχα ποτά.
3. Καθαριότητα και είδη σπιτιού (1.015 κωδικοί)
Περιλαμβάνει απορρυπαντικά πλυντηρίου και πιάτων, μαλακτικά, χαρτικά (χαρτί υγείας, κουζίνας κ.λπ.), καθώς και κάθε είδους καθαριστικά οικιακής χρήσης.
4. Προσωπική φροντίδα (1.011 κωδικοί)
Εδώ οι καταναλωτές θα βρουν προϊόντα περιποίησης για τα μαλλιά (σαμπουάν, μάσκες), αφρόλουτρα, προϊόντα στοματικής υγιεινής (οδοντόκρεμες, διαλύματα) και είδη περιποίησης σώματος.
5. Βρεφικά είδη (235 κωδικοί)
Περιλαμβάνει βρεφικές τροφές, γάλατα σε σκόνη, πάνες και μωρομάντηλα.
6. Προϊόντα για κατοικίδια (187 κωδικοί)
Καλύπτει τροφές (ξηρά και κονσέρβες) καθώς και είδη υγιεινής για σκύλους και γάτες.
Μέσα από αυτές τις 6 κεντρικές κατηγορίες αναπτύσσονται συνολικά 36 εξειδικευμένες υποκατηγορίες. Οι μεγαλύτερες από αυτές είναι τα βασικά υλικά μαγειρικής με 871 προϊόντα, τα είδη αρτοποιείου και πρωινού με 842 κωδικούς, τα γαλακτοκομικά με 592 προϊόντα και τα κατεψυγμένα τρόφιμα με 496 κωδικούς. Η στόχευση στα προϊόντα υψηλής συχνότητας αγοράς αποδεικνύει ότι η πλατφόρμα σχεδιάστηκε για να ελαφρύνει το τυπικό εβδομαδιαίο καλάθι. Στα ποτά ξεχωρίζουν τα αλκοολούχα με 339 κωδικούς και ο καφές με 266, ενώ στην προσωπική φροντίδα τη μερίδα του λέοντος έχουν τα προϊόντα μαλλιών και σώματος.
Πώς λειτουργεί η σύγκριση τιμών - Οδηγίες για τον καταναλωτή
Η διαδικασία αναζήτησης είναι εξαιρετικά απλή και φιλική προς τον χρήστη. Ο καταναλωτής μπορεί είτε να πλοηγηθεί χειροκίνητα μέσα από τις κατηγορίες και υποκατηγορίες, είτε να πληκτρολογήσει απευθείας το όνομα ή τη μάρκα του προϊόντος που ψάχνει στη μπάρα αναζήτησης.
Σε αντίθεση με την παλαιότερη εφαρμογή e-katanalotis, η οποία λειτουργούσε σχεδόν αποκλειστικά ως ένας απλός πίνακας προβολής των τρεχουσών τιμών, το PosoKanei εισάγει μια σειρά από καινοτόμα εργαλεία:
Αναζήτηση με σκανάρισμα Barcode
Στην έκδοση της εφαρμογής για smartphone, ο χρήστης μπορεί να ανοίξει την κάμερα του κινητού του και να σκανάρει το barcode οποιουδήποτε προϊόντος. Η εφαρμογή θα του δείξει ακαριαία πόσο κοστίζει το συγκεκριμένο προϊόν σε όλα τα υπόλοιπα σούπερ μάρκετ, επιτρέποντάς του να ελέγξει αν η τιμή είναι συμφέρουσα ακόμη και την ώρα που βρίσκεται μέσα σε ένα φυσικό κατάστημα.
Αυτόματη ταξινόμηση και η «Καλύτερη Τιμή»
Για κάθε προϊόν που επιλέγεται, το σύστημα εμφανίζει σε μία οθόνη συγκεντρωτικά τις τιμές όλων των αλυσίδων όπου είναι διαθέσιμο, κατατάσσοντας τις αυτόματα από τη φθηνότερη προς την ακριβότερη. Η απολύτως χαμηλότερη τιμή της αγοράς επισημαίνεται αυτόματα με την ειδική, ευδιάκριτη ένδειξη «Καλύτερη Τιμή».
Υπολογισμός τιμής ανά μονάδα μέτρησης
Για να αποφεύγονται οι παγίδες με τις «κρυφές» μειώσεις περιεχομένου στις συσκευασίες (shrinkflation), η πλατφόρμα εμφανίζει σε πρώτο πλάνο την τιμή ανά κιλό ή ανά λίτρο. Με αυτόν τον τρόπο, ο αγοραστής μπορεί να κάνει μια απολύτως αντικειμενική σύγκριση, ακόμη κι αν οι αλυσίδες διαθέτουν το προϊόν σε διαφορετικά μεγέθη συσκευασίας. Επιπλέον, δίπλα σε κάθε τιμή αναγράφεται η ακριβής ημερομηνία της τελευταίας ενημέρωσης, ώστε ο καταναλωτής να γνωρίζει την εγκυρότητα της προσφοράς.
Αποκαλυπτικό ιστορικό τιμών σε βάθος δύο μηνών
Μία από τις πιο ουσιαστικές λειτουργίες του PosoKanei είναι η δυνατότητα ελέγχου της ιστορικής εξέλιξης των τιμών. Για κάθε κωδικό προϊόντος, η πλατφόρμα δημιουργεί αυτόματα διαδραστικά γραφήματα που αποτυπώνουν την πορεία της τιμής του σε βάθος περίπου δύο μηνών.
Ο χρήστης μπορεί να απομονώσει στο διάγραμμα συγκεκριμένα σούπερ μάρκετ για να δει πότε ακριβώς ανέβασε ή κατέβασε την τιμή ο κάθε λιανέμπορος.
Υπάρχει η δυνατότητα επιλογής και ταυτόχρονης εμφάνισης των διαγραμμάτων μόνο των αλυσίδων που ενδιαφέρουν τον καταναλωτή, αφαιρώντας τις υπόλοιπες. Μέσω του ιστορικού, ο αγοραστής μπορεί να αξιολογεί αν μια προωθητική ενέργεια ή μια έκπτωση είναι πραγματική ή αν πρόκειται για τεχνητή μείωση που ακολούθησε μια απότομη και πρόσφατη ανατίμηση.
Για πρώτη φορά σύγκριση τιμών με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Το PosoKanei καινοτομεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς γίνεται η πρώτη κρατική εφαρμογή που επιτρέπει στον πολίτη να συγκρίνει τις εγχώριες τιμές με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η λειτουργία αυτή εστιάζει κυρίως σε μεγάλα, διεθνή brands (επώνυμα προϊόντα) που κυκλοφορούν ευρέως και στο εξωτερικό.
Η πλατφόρμα δείχνει τη διαχρονική πορεία της μέσης τιμής στην Ελλάδα σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, αποδεικνύοντας αν η ψαλίδα των τιμών ανοίγει ή κλείνει. Η ευρωπαϊκή βάση δεδομένων τροφοδοτείται με στοιχεία από μεγάλα ηλεκτρονικά σούπερ μάρκετ από χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία, το Βέλγιο, η Ρουμανία, η Βουλγαρία και η Κύπρος, ενώ το δίκτυο χωρών θα επεκτείνεται συνεχώς.
Για να είναι οι συγκρίσεις απόλυτα δίκαιες, οι τιμές ανάγονται πάντα σε μονάδα μέτρησης (κιλό/λίτρο). Παράλληλα, παρέχεται ένα εξαιρετικά χρήσιμο φίλτρο που επιτρέπει την εμφάνιση ή απόκρυψη του ΦΠΑ. Με αυτόν τον τρόπο, ο καταναλωτής μπορεί να διακρίνει με ακρίβεια ποιο μέρος της ακρίβειας ή της διαφοράς τιμής οφείλεται στην υψηλή εγχώρια φορολογία και ποιο στην καθαρή τιμή λιανικής που ορίζει η αγορά.
Καθώς η αντιστοίχιση των διεθνών κωδικών είναι μια σύνθετη διαδικασία (λόγω διαφορετικών συσκευασιών ανά χώρα), η πλατφόρμα δίνει τη δυνατότητα στους ίδιους τους χρήστες να προτείνουν links από e-shops του εξωτερικού για να εμπλουτιστεί το σύστημα.
Πώς να φτιάξετε το δικό σας «έξυπνο» καλάθι αγορών
Η πλατφόρμα ξεφεύγει από τα όρια της απλής αναζήτησης και μετατρέπεται σε ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό σημειωματάριο για τα ψώνια της εβδομάδας, προσφέροντας τη δυνατότητα δημιουργίας προσωπικών λιστών αγορών.
Οι βασικές προδιαγραφές για το καλάθι του χρήστη περιλαμβάνουν:
- Δημιουργία έως και 5 διαφορετικών λιστών (π.χ. «Ψώνια Εβδομάδας», «Είδη Καθαριότητας», «Μωρό» κ.λπ.).
- Χωρητικότητα έως 50 προϊόντα ανά λίστα, με δυνατότητα ορισμού συγκεκριμένων ποσοτήτων για το κάθε είδος.
- Τοπική αποθήκευση στη συσκευή του χρήστη, χωρίς να απαιτείται καμία απολύτως δημιουργία λογαριασμού, κωδικών ή σύνδεση με social media.
Το «έξυπνο» στοιχείο της λειτουργίας αυτής είναι ότι το PosoKanei υπολογίζει αυτόματα το συνολικό κόστος ολόκληρης της λίστας ξεχωριστά για κάθε αλυσίδα σούπερ μάρκετ. Παράλληλα, ενημερώνει τον χρήστη για το πόσα από τα προϊόντα της λίστας του είναι όντως διαθέσιμα σε κάθε σούπερ μάρκετ. Έτσι, ο καταναλωτής γνωρίζει εκ των προτέρων αν τον συμφέρει να πάει σε μια αλυσίδα που είναι φθηνότερη συνολικά ή αν πρέπει να επιλέξει εκείνη που διαθέτει το σύνολο των προϊόντων που αναζητά.
Επιπλέον, ενεργοποιώντας τη λειτουργία «Ψάξε μου φθηνότερα», ο αλγόριθμος της πλατφόρμας σκανάρει τη λίστα και προτείνει αυτόματα εναλλακτικά, παρόμοια προϊόντα της ίδιας κατηγορίας που έχουν χαμηλότερη τιμή, επιτρέποντας στον χρήστη να επανυπολογίσει το κέρδος του.
Η πρόσβαση στο posokanei.gov.gr και η χρήση των εφαρμογών γίνεται με γνώμονα την πλήρη ανωνυμία. Δεν απαιτείται ταυτοποίηση πολιτών, ούτε καταχώριση email ή τηλεφώνου. Σύμφωνα με την επίσημη πολιτική απορρήτου, η πλατφόρμα δεν συλλέγει δεδομένα γεωεντοπισμού (τοποθεσίας) των χρηστών, ενώ οι λίστες αγορών παραμένουν κλειδωμένες τοπικά στη μνήμη του κινητού ή του υπολογιστή και δεν αποστέλλονται σε καμία κεντρική κρατική βάση δεδομένων. Το σύστημα συλλέγει μόνο ανώνυμα, γενικά στατιστικά στοιχεία επισκεψιμότητας για τη βελτίωση της ροής.
Τέλος, η πλατφόρμα λειτουργεί αμφίδρομα: οι καταναλωτές έχουν τη δυνατότητα να έρθουν σε επικοινωνία με την ομάδα διαχείρισης. Μέσα από ειδική φόρμα, μπορούν να αναφέρουν λανθασμένες τιμές που εντόπισαν, να υποδείξουν προϊόντα που λείπουν και πρέπει να προστεθούν, ή να αναφέρουν τυχόν τεχνικά προβλήματα.
Το αν το PosoKanei θα καταφέρει να γίνει το βασικό καθημερινό εργαλείο για την εξοικονόμηση χρημάτων στα ελληνικά νοικοκυριά θα κριθεί από τη συνέπεια των σούπερ μάρκετ στην αποστολή των στοιχείων και από το κατά πόσο οι ίδιοι οι καταναλωτές θα το εντάξουν στον προγραμματισμό των αγορών τους. Η πρώτη, πάντως, επίσημη εικόνα δείχνει ένα εξαιρετικά ισχυρό, διαφανές και πλήρες όπλο ενάντια στην ακρίβεια.
