Σαφές μήνυμα κατά του τουρκολιβυκού μνημονίου έστειλαν στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών η Ελλάδα, η Ευρωπαϊκή Ένωση και τέσσερις ακόμη χώρες, εκφράζοντας την έντονη αντίθεσή τους μετά την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να το κυρώσει. Την κοινή δήλωση παρουσίασε ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, υπογραμμίζοντας ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη δεν αλλάζει τη νομική υπόσταση του μνημονίου, ούτε μπορεί να περιορίσει τα δικαιώματα τρίτων κρατών στις θαλάσσιες ζώνες της Μεσογείου.
Η δήλωση έγινε εξ ονόματος της Ελλάδας, της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Αιγύπτου, της Κύπρου, του Μπαχρέιν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, με τους συμμετέχοντες να εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η συγκεκριμένη απόφαση στην περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα. Όπως επισημάνθηκε, η αποδοχή διμερών συμφωνιών που παρακάμπτουν τους καθιερωμένους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου θα μπορούσε να δημιουργήσει επικίνδυνο προηγούμενο, υπονομεύοντας το πλαίσιο που διέπει τις σχέσεις μεταξύ των κρατών και την ειρηνική επίλυση των διαφορών.
Η θέση για το Διεθνές Δίκαιο και τα δικαιώματα των νησιών
Στο επίκεντρο της κοινής παρέμβασης βρέθηκε η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), καθώς και το εθιμικό διεθνές δίκαιο, που αποτελούν τη βάση για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. Σύμφωνα με τη δήλωση, οι συγκεκριμένοι κανόνες διασφαλίζουν την ασφάλεια δικαίου, την προβλεψιμότητα και τη διατήρηση ειρηνικών σχέσεων μεταξύ των κρατών.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο χαρακτηρίστηκε αντίθετο στις θεμελιώδεις αυτές αρχές, καθώς, όπως υποστηρίζεται, παραγνωρίζει τη γεωγραφική πραγματικότητα και τα δικαιώματα των εμπλεκόμενων παράκτιων κρατών, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των νησιών που προβλέπονται από τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο γεγονός ότι η κύρωση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μεταβάλλει τη νομική αξιολόγησή του. Στην κοινή δήλωση υπογραμμίζεται ότι το μνημόνιο παραμένει «άκυρο και ανυπόστατο», δεν μπορεί να αποτελέσει νόμιμη βάση για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών και δεν δύναται να παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τρίτων κρατών.
Η Αθήνα δηλώνει έτοιμη να συνεχίσει τον διάλογο με τη Λιβύη
Παράλληλα με την αυστηρή θέση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, η Ελλάδα επανέλαβε την πρόθεσή της να συνεχίσει τις συνομιλίες με τη Λιβύη για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, στη βάση του Διεθνούς Δικαίου και των αρχών της καλής γειτονίας. Όπως επισημαίνεται, η ειρηνική επίλυση των διαφορών μέσω του διαλόγου αποτελεί σταθερή θέση της Αθήνας και βασική προϋπόθεση για την ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας.
Στην κοινή δήλωση διατυπώνεται, επίσης, η υποστήριξη στην προοπτική μιας ενωμένης και σταθερής Λιβύης, η οποία θα συμμετέχει ενεργά στις προσπάθειες συνεργασίας στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου. Η πολιτική μετάβαση της χώρας και οι σχέσεις της με τα γειτονικά κράτη, τονίζεται, πρέπει να στηρίζονται στον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και στην οικοδόμηση σχέσεων καλής γειτονίας.
Το μήνυμα που εκπέμπεται από την κοινή παρέμβαση στον ΟΗΕ είναι ότι οι διεθνείς συμφωνίες δεν μπορούν να αγνοούν τους ισχύοντες κανόνες δικαίου ούτε να θίγουν τα δικαιώματα κρατών που δεν συμμετέχουν σε αυτές. Όπως υπογραμμίζεται, ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την περιφερειακή σταθερότητα και τη διατήρηση μιας διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κοινούς κανόνες.
