Στην ανάληψη συντονισμένης δράσης για την αντιμετώπιση απρόβλεπτων και μαζικών κυμάτων παράτυπης μετανάστευσης προχωρά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παρουσιάζοντας μια ολοκληρωμένη πρόταση πέντε βασικών αξόνων. Η πρωτοβουλία εκδηλώνεται ως άμεση αντίδραση στις οξυμένες πιέσεις που εκδηλώθηκαν κατά τη θερινή περίοδο στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα, αναδεικνύοντας την ανάγκη για συλλογική ευρωπαϊκή προστασία των συνόρων.
Όπως επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η διασφάλιση της ακριτικής οριογραμμής της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί κοινή ευρωπαϊκή ευθύνη, η οποία απαιτεί επιχειρησιακή ετοιμότητα, αλληλεγγύη και άμεση απόκριση για την αποτροπή καταστάσεων έκτακτης ανάγκης.
1. Διεύρυνση της συνεργασίας με τρίτες χώρες
Η πρόληψη των παράνομων μεταναστευτικών διαδρομών βασίζεται στην οικοδόμηση στενότερων σχέσεων με τις χώρες προέλευσης και διέλευσης.
Ο σχεδιασμός προβλέπει:
- Αντιμετώπιση των γενεσιουργών αιτίων της μετανάστευσης στις περιοχές προέλευσης.
- Ενίσχυση της ανταλλαγής πληροφοριών και αναλύσεων κινδύνου μεταξύ των ευρωπαϊκών οργανισμών (Frontex, Europol, Eurojust) και των τοπικών αρχών.
- Συντονισμένη επιτήρηση για τον έγκαιρο εντοπισμό νέων περασμάτων και τάσεων.
2. Επιχειρησιακή ενδυνάμωση των εξωτερικών συνόρων και του Frontex
Παρότι η πρωτογενής ευθύνη φύλαξης ανήκει στα κράτη-μέλη, η Κομισιόν εισηγείται τη διεύρυνση των αρμοδιοτήτων και των μέσων του Frontex.
Ειδικότερα, προτείνεται η συγκρότηση ενισχυμένου μόνιμου σώματος με δυνατότητα άμεσης αμυντικής και τεχνικής ανάπτυξης σε ευάλωτα τμήματα, η παροχή στοχευμένης συνδρομής μέσω του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ, καθώς και η ενεργότερη εμπλοκή του οργανισμού στις διαδικασίες επαναπατρισμού.
3. Εκσυγχρονισμός της παρακολούθησης και ψηφιακές συμμαχίες
Για την έγκαιρη προειδοποίηση των αρχών, τα κράτη-μέλη καλούνται να διοχετεύουν άμεσα δεδομένα στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Επιτήρησης των Συνόρων (EUROSUR). Παράλληλα, προβλέπεται η σύναψη ψηφιακών συνεργασιών για τον εντοπισμό και την απόσυρση διαδικτυακού περιεχομένου που χρησιμοποιείται από κυκλώματα για την προσέλκυση μεταναστών.
4. Καίριο χτύπημα στα κυκλώματα διακινητών και τις οικονομικές ροές
Στο στόχαστρο της ΕΕ τίθενται τα δίκτυα παράνομης διακίνησης, με την Κομισιόν να ζητά από το Συμβούλιο την ταχεία υιοθέτηση αυστηρού καθεστώτος κυρώσεων, το οποίο θα περιλαμβάνει:
- Δέσμευση περιουσιακών στοιχείων και ταξιδιωτικές απαγορεύσεις σε εμπλεκόμενα πρόσωπα.
- Συνεργασία με ψηφιακές πλατφόρμες (μέσω του Φόρουμ της ΕΕ για το Διαδίκτυο).
- Σύμπραξη με χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και παρόχους ηλεκτρονικών πληρωμών για τον εντοπισμό των παράνομων χρηματικών διαδρομών.
5. Αυστηροποίηση και ψηφιοποίηση των διαδικασιών επιστροφής
Ο τελευταίος πυλώνας εστιάζει στην αποτελεσματικότητα των επιστροφών όσων δεν δικαιούνται διεθνή προστασία. Η στρατηγική συνδέει την πρόοδο στην επανεισδοχή με την αξιοποίηση ευρύτερων εργαλείων της ΕΕ, όπως οι εμπορικές συμφωνίες, η αναπτυξιακή βοήθεια και η πολιτική θεωρήσεων (visas).
Παράλληλα, ζητείται από τα κράτη-μέλη η πλήρης εφαρμογή του νέου κανονισμού επιστροφών στα σύνορα και η πλήρης ψηφιοποίηση των διοικητικών διαδικασιών για τη μείωση της γραφειοκρατίας.
Το προτεινόμενο σχέδιο πρόκειται να τεθεί επίσημα προς συζήτηση και έγκριση ενώπιον των υπουργών της ΕΕ στο ερχόμενο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων.
