Στο επίκεντρο των συζητήσεων της πρόσφατης συνόδου των υπουργών Άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες βρέθηκαν η ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας και η διασφάλιση της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα. Οι ευρωπαϊκές ηγεσίες καλούνται να διαχειριστούν αυξανόμενες προκλήσεις ασφαλείας, την ώρα που καταγράφονται διαφορετικές προσεγγίσεις μεταξύ των κρατών-μελών.
Ελλάδα και Ισπανία υπό την πίεση της Κάλας
Η Ύπατη Εκπρόσωπος της Ε.Ε., Κάγια Κάλας, επανέφερε στο προσκήνιο την ανάγκη αμεσότερης υποστήριξης του Κιέβου, ασκώντας πιέσεις προς την Ελλάδα και την Ισπανία για τη μεταφορά αντιαεροπορικών συστημάτων μεγάλου βεληνεκώς Patriot. Δεδομένου ότι η κατασκευή και η παράδοση νέων αμερικανικών πυραυλικών συστημάτων απαιτεί σημαντικό χρονικό διάστημα, η Κάλας υπογράμμισε πως οι ανάγκες της ουκρανικής αεράμυνας είναι επείγουσες, χωρίς ωστόσο να επιτευχθεί κάποια νέα συμφωνία κατά τη διάρκεια της συνόδου.
Από την πλευρά της, η ελληνική κυβέρνηση διαμήνυσε εκ νέου μέσω πηγών του υπουργείου Εθνικής Άμυνας ότι αδυνατεί να παραχωρήσει συστοιχίες Patriot για λόγους εθνικής αυτοάμυνας. Παράλληλα, αποκλείστηκε το ενδεχόμενο μεταφοράς στην Ουκρανία της ελληνικής πυροβολαρχίας που βρίσκεται ανεπτυγμένη στο Γιανμπούρ της Σαουδικής Αραβίας από το 2021.
Η ναυτική επιχείρηση «ASPIDES» και οι οικονομικές επιπτώσεις στην Ε.Ε.
Παράλληλα, η κ. Κάλας υπογράμμισε την ανάγκη άμεσης ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ναυτικής επιχείρησης «ASPIDES», μετά τις νέες επιθέσεις των Χούθι στα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Οι κίνδυνοι για τη διεθνή ναυσιπλοΐα στο νότιο τμήμα της Ερυθράς Θάλασσας προκαλούν σοβαρές διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες, επιβαρύνοντας περαιτέρω τις ευρωπαϊκές οικονομίες σε μια περίοδο υψηλού κόστους καυσίμων.
Μέχρι στιγμής, το κύριο βάρος της συνοδείας των εμπορικών σκαφών στην περιοχή σήκωσαν σχεδόν αποκλειστικά ναυτικές δυνάμεις από την Ελλάδα και την Ιταλία. Προσερχόμενος στη σύνοδο, ο Έλληνας υπουργός Εθνικής Άμυνας σημείωσε τη σταθερή συνεισφορά της χώρας στις επιχειρήσεις «ASPIDES» και «ΕΙΡΗΝΗ», τονίζοντας ότι η Ε.Ε. οφείλει να αναγνωρίσει τις προκλήσεις που προέρχονται από όλες τις κατευθύνσεις και να διαθέσει τους απαραίτητους πόρους για μια ολοκληρωμένη στρατηγική 360 μοιρών.
Η αρχική συζήτηση για το ευρωπαϊκό «Άρθρο 4»
Στο περιθώριο των εργασιών, οι 27 υπουργοί Άμυνας πραγματοποίησαν μια πρώτη ανταλλαγή απόψεων σχετικά με την πρόταση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για υιοθέτηση ενός μηχανισμού ανάλογου με το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ-σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Αν και η συζήτηση υπήρξε διερευνητική, αποτυπώθηκαν δύο διαφορετικές τάσεις:
- Κράτη όπως η Ελλάδα και η Κύπρος τάσσονται υπέρ της ενίσχυσης των αυτόνομων ευρωπαϊκών μηχανισμών αντίδρασης σε περιπτώσεις απειλών.
- Άλλες ευρωπαϊκές χώρες εκφράζουν επιφυλάξεις, ανησυχώντας για ενδεχόμενη αλληλεπικάλυψη αρμοδιοτήτων με το ΝΑΤΟ, το οποίο θεωρούν ότι καλύπτει ήδη τις αμυντικές ανάγκες της γηραιάς ηπείρου.
Το ζήτημα αναμένεται να απασχολήσει εκ νέου τους υπουργούς Άμυνας σε επόμενες συνεδριάσεις.
