Ένας αριθμός που προκαλεί αναπόφευκτα συγκρίσεις, ιδιαίτερα σε χώρες όπου οι εκπαιδευτικοί εξακολουθούν να παλεύουν με μισθούς οριακής διαβίωσης, έρχεται από τη Γαλλία: 3.090 ευρώ καθαρά τον μήνα είναι ο μέσος μισθός ενός εκπαιδευτικού της γαλλικής Εθνικής Εκπαίδευσης, σύμφωνα με τα νεότερα επίσημα στοιχεία του υπουργείου Παιδείας της χώρας.
Ο αριθμός αφορά το 2024 και δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο του 2026 από τη Διεύθυνση Αξιολόγησης, Πρόβλεψης και Επιδόσεων του γαλλικού υπουργείου Παιδείας, τη γνωστή DEPP. Σε σχέση με το 2023, ο μέσος καθαρός μισθός αυξήθηκε κατά 6,4% σε ονομαστικές τιμές, ενώ, αφού αφαιρεθεί η επίδραση του πληθωρισμού, η πραγματική αύξηση υπολογίζεται σε 4,3%.
Ο αριθμός είναι εντυπωσιακός, χρειάζεται όμως προσεκτική ανάγνωση. Δεν σημαίνει ότι κάθε Γάλλος δάσκαλος ή καθηγητής βλέπει 3.090 ευρώ στον λογαριασμό του κάθε μήνα.
Και αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί η δημοσίευσή του προκάλεσε όχι μόνο ικανοποίηση αλλά και έντονες αντιδράσεις στους ίδιους τους εκπαιδευτικούς.
Τι κρύβεται πίσω από τα 3.090 ευρώ
Η επίσημη γαλλική στατιστική υπολογίζει στον μέσο καθαρό μισθό όχι μόνο τον βασικό μισθό αλλά και επιδόματα, πρόσθετες αμοιβές και υπερωρίες.
Το ίδιο το υπουργείο αναγνωρίζει ότι η αύξηση των αποδοχών το 2024 προήλθε κυρίως από την ενίσχυση των επιδομάτων και σε μικρότερο βαθμό από τις αυξήσεις που έγιναν στους βασικούς μισθολογικούς δείκτες.
Επιπλέον, στον ίδιο μέσο όρο μπαίνουν εκπαιδευτικοί διαφορετικών βαθμίδων, διαφορετικής ηλικίας, προϋπηρεσίας και μισθολογικής κατηγορίας.
Έτσι, ένας εκπαιδευτικός που βρίσκεται στην αρχή της σταδιοδρομίας του δεν έχει τις ίδιες αποδοχές με έναν συνάδελφό του που υπηρετεί εδώ και 25 ή 30 χρόνια.
Ακόμη μεγαλύτερες είναι οι διαφορές ανάμεσα στις κατηγορίες εκπαιδευτικών.
Οι agrégés, δηλαδή οι εκπαιδευτικοί που έχουν περάσει τον ιδιαίτερα απαιτητικό διαγωνισμό agrégation και συχνά διδάσκουν σε λύκεια ή ανώτερες εκπαιδευτικές δομές, κερδίζουν κατά μέσο όρο περίπου 1,4 φορές περισσότερα από τους δασκάλους της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης.
Άρα τα 3.090 ευρώ είναι ένας πραγματικός επίσημος μέσος όρος, αλλά όχι ένας «τυπικός μισθός» που λαμβάνει αυτομάτως κάθε εκπαιδευτικός.
Από 2.920 στα 3.090 ευρώ μέσα σε έναν χρόνο
Η αύξηση πάντως είναι σαφής.
Το 2023 ο μέσος καθαρός μισθός των μόνιμων και αντίστοιχης κατηγορίας εκπαιδευτικών είχε διαμορφωθεί στα 2.920 ευρώ τον μήνα, ενώ για όσους εργάζονταν με πλήρες ωράριο έφτανε τα 3.010 ευρώ.
Έναν χρόνο αργότερα, ο συνολικός μέσος όρος ανέβηκε στα 3.090 ευρώ.
Μάλιστα, για τους εκπαιδευτικούς που εργάζονταν τόσο το 2023 όσο και το 2024 –δηλαδή πάνω από εννέα στους δέκα– η πραγματική αύξηση του καθαρού μισθού έφτασε το 5,2%, αφού αφαιρεθεί ο πληθωρισμός.
Ωστόσο ακόμη και εδώ οι διαφορές είναι σημαντικές. Το 79% αυτών των εκπαιδευτικών είδε πραγματική αύξηση, το 8% ουσιαστικά στασιμότητα και το 13% μείωση των πραγματικών αποδοχών του.
Γιατί λοιπόν οι Γάλλοι εκπαιδευτικοί διαμαρτύρονται;
Η απάντηση βρίσκεται κυρίως στη μακροχρόνια εξέλιξη της αγοραστικής τους δύναμης.
Οι γαλλικές εκπαιδευτικές οργανώσεις υποστηρίζουν εδώ και χρόνια ότι, παρά τις επιμέρους αυξήσεις και τα πρόσθετα επιδόματα, η σχετική οικονομική θέση του εκπαιδευτικού έχει επιδεινωθεί σε βάθος δεκαετιών.
Αυτός είναι και ο λόγος που η δημοσίευση του ποσού των 3.090 ευρώ προκάλεσε αντιδράσεις στα κοινωνικά δίκτυα από εκπαιδευτικούς που επισήμαναν ότι η δική τους μισθοδοσία απέχει πολύ από αυτόν τον μέσο όρο.
Η γαλλική συζήτηση θυμίζει έτσι κάτι που συναντάται συχνά στις στατιστικές των εκπαιδευτικών: ένας μέσος όρος μπορεί να είναι απολύτως σωστός και ταυτόχρονα να απέχει σημαντικά από την εμπειρία ενός μεγάλου τμήματος των εργαζομένων.
Οι υποψήφιοι για το Ελιζέ υπόσχονται νέες αυξήσεις
Το μισθολογικό ζήτημα αποκτά πλέον και έντονη πολιτική διάσταση, καθώς η Γαλλία κινείται προς τις προεδρικές εκλογές του 2027.
Ο Γκαμπριέλ Ατάλ έχει προτείνει πρόσθετες αυξήσεις που θα ξεκινούν από περίπου 200 ευρώ καθαρά τον μήνα και θα μπορούν, σε συγκεκριμένες φάσεις της σταδιοδρομίας, να φτάνουν ακόμη και τα 500 ευρώ.
Ο Εντουάρ Φιλίπ έχει μιλήσει για συνολική αύξηση περίπου 20% μέσα σε μια πενταετία, ενώ και άλλοι πολιτικοί υποψήφιοι έχουν αρχίσει να παρουσιάζουν δικά τους σχέδια μισθολογικής αναβάθμισης των εκπαιδευτικών.
Το ενδιαφέρον είναι ότι οι μισθοί των εκπαιδευτικών αρχίζουν να αντιμετωπίζονται ως ξεχωριστό πολιτικό ζήτημα και όχι απλώς ως μέρος των συνολικών αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων.
Οι εκπαιδευτικοί όμως ρωτούν: «Με τι αντάλλαγμα;»
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η επιφύλαξη του κλάδου.
Οι Γάλλοι εκπαιδευτικοί έχουν ήδη εμπειρία από το λεγόμενο «Pacte enseignant», μέσω του οποίου πρόσθετες αμοιβές συνδέθηκαν με την ανάληψη επιπλέον εργασιών και υποχρεώσεων.
Γι' αυτό και οι νέες υποσχέσεις για μεγάλες αυξήσεις αντιμετωπίζονται με προσοχή.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο: «Πόσα περισσότερα θα πάρουμε;»
Είναι και: «Τι θα πρέπει να κάνουμε επιπλέον για να τα πάρουμε;»
Μια σύγκριση που αναπόφευκτα ανοίγει συζήτηση και στην Ελλάδα
Η γαλλική περίπτωση έχει προφανές ενδιαφέρον και για την ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα.
Όχι γιατί μπορεί κάποιος να συγκρίνει μηχανικά δύο διαφορετικά μισθολογικά συστήματα, διαφορετικό κόστος ζωής, διαφορετικές κρατήσεις και διαφορετικές φορολογικές συνθήκες.
Αλλά γιατί καταδεικνύει μια ουσιαστική πολιτική διαφορά: στη Γαλλία συζητείται ήδη ανοιχτά αν το εκπαιδευτικό επάγγελμα χρειάζεται ειδική μισθολογική αναβάθμιση, ώστε να παραμείνει ελκυστικό και να προσελκύσει νέους ανθρώπους.
Και την ώρα που ο επίσημος γαλλικός μέσος καθαρός μισθός καταγράφεται στα 3.090 ευρώ, στην Ελλάδα η συζήτηση αφορά ακόμη νεοδιόριστους εκπαιδευτικούς που ξεκινούν με καθαρές αποδοχές που βρίσκονται κοντά στα όρια μιας εξαιρετικά δύσκολης καθημερινής διαβίωσης.
Οι αριθμοί δεν είναι απευθείας συγκρίσιμοι.
Η πολιτική ερώτηση, όμως, είναι απολύτως συγκρίσιμη: Πόσο αξίζει για μια χώρα ο άνθρωπος στον οποίο αναθέτει καθημερινά τη μόρφωση της επόμενης γενιάς;
Στη Γαλλία, ακόμη και με μέσο καθαρό μισθό 3.090 ευρώ, οι εκπαιδευτικοί θεωρούν ότι υπάρχει σοβαρό μισθολογικό πρόβλημα και οι υποψήφιοι για την Προεδρία αισθάνονται υποχρεωμένοι να προτείνουν νέες αυξήσεις.
Αυτό από μόνο του είναι ένα στοιχείο που αξίζει να προβληματίσει και πολύ πέρα από τα γαλλικά σύνορα.
