Μια αμφιλεγόμενη μαθηματική μελέτη του 1960 έχει επανέλθει στο προσκήνιο μέσω των social media, καθώς πλησιάζει η ημερομηνία που το μοντέλο της όριζε ως το πιθανό «σημείο καταστροφής» της ανθρωπότητας: η Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026.
Τι υποστήριζε ο Heinz von Foerster και τι ισχύει σήμερα
Ο μαθηματικός Heinz von Foerster και η ομάδα του δημοσίευσαν τότε στο περιοδικό Science ένα μαθηματικό μοντέλο πληθυσμιακής αύξησης. Υποστήριζαν ότι αν ο ρυθμός γεννήσεων συνεχιζόταν με τους ίδιους εκθετικούς ρυθμούς, ο πληθυσμός θα έφτανε σε ένα ακραίο σημείο, προκαλώντας κατάρρευση των διαθέσιμων πόρων της Γης, περιβαλλοντική καταστροφή και γενικευμένες συγκρούσεις.
Αν και το 1960 ο πληθυσμός της Γης ήταν περίπου 3 δισεκατομμύρια και σήμερα ξεπερνά τα 8 δισεκατομμύρια, ο ρυθμός αύξησης έχει επιβραδυνθεί αισθητά τις τελευταίες δεκαετίες. Η πτώση των γεννήσεων, ο οικογενειακός προγραμματισμός και η καλύτερη πρόσβαση στην εκπαίδευση άλλαξαν την πορεία των πραγμάτων. Για τους σύγχρονους δημογράφους, η μελέτη του Von Foerster αντιμετωπίζεται όχι ως κυριολεκτική πρόβλεψη για το «τέλος του κόσμου», αλλά ως μια ιστορική προειδοποίηση για τα όρια της βιωσιμότητας. Παρ' όλα αυτά, τα θεμελιώδη ζητήματα που ανέδειξε, όπως η κλιματική αλλαγή, η επισιτιστική ασφάλεια και η διαχείριση των φυσικών πόρων, παραμένουν επίκαιρα.
Η θεωρία αυτή δεν είναι η μοναδική που έχει συνδεθεί με την καταστροφολογία. Το 1983 διατυπώθηκε το λεγόμενο Doomsday Argument, μια θεωρία που επιχειρεί να εκτιμήσει στατιστικά τον συνολικό αριθμό των ανθρώπων που θα υπάρξουν στην ιστορία. Ακόμη πιο γνωστή ήταν η πρόβλεψη για τις 21 Δεκεμβρίου 2012, η οποία βασίστηκε στην ολοκλήρωση ενός ημερολογιακού κύκλου των Μάγια. Όπως εξήγησαν οι ειδικοί, επρόκειτο απλώς για την έναρξη ενός νέου κύκλου, και όπως αποδείχθηκε δεν υπήρξε καμία καταστροφή.
