Μια εντυπωσιακή αρχαιολογική ανακάλυψη στην Ισπανία, που έγινε τον περασμένο Μάιο αλλά ήρθε πρόσφατα στο προσκήνιο, έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας και των τοπικών Αρχών.
Ένα μαρμάρινο γλυπτό ηλικίας περίπου 2.000 ετών, που ονομάστηκε πλέον «Αφροδίτη του Αλικάντε», εντοπίστηκε κατά τη διάρκεια εργασιών στην παραλία Αλμαντράμπα, καταλήγοντας προσωρινά μέσα σε μια... σακούλα σούπερ μάρκετ, δίπλα σε κουτάκια μπύρας και μπάζα.
Στις 11 Μαΐου, εκσκαφέας πραγματοποιούσε εργασίες διάνοιξης τάφρου κοντά στην παραλία Αλμαντράμπα, στις ανατολικές ακτές της Ισπανίας. Οι παρεμβάσεις εντάσσονταν σε δημοτικό έργο ανάπλασης της παραλιακής ζώνης, σε μικρή απόσταση από σημαντικό αρχαιολογικό χώρο.
Κατά τη διάρκεια των εκσκαφών, ο κάδος του μηχανήματος ανέσυρε πέτρες, χαλίκια και διάφορα απορρίμματα, μεταξύ των οποίων και κουτάκια μπύρας. Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, ένας εργάτης παρατήρησε κάτι ασυνήθιστο και ζήτησε να σταματήσουν οι εργασίες. Ανάμεσα στα χώματα αποκαλύφθηκε μια λευκή μαρμάρινη γυναικεία κεφαλή.
Παρότι οι εργαζόμενοι αντιλήφθηκαν ότι επρόκειτο πιθανότατα για σημαντικό εύρημα, δεν μπορούσαν ακόμη να γνωρίζουν την πραγματική του αξία. Έτσι, μέχρι να φτάσουν οι αρμόδιες υπηρεσίες, τοποθέτησαν προσεκτικά το γλυπτό μέσα σε μια σακούλα σούπερ μάρκετ, προστατεύοντάς το πρόχειρα με αεροπλάστ.
Η «Αφροδίτη του Αλικάντε» έγινε το νέο σύμβολο της πόλης
Δύο εβδομάδες αργότερα, οι δημοτικές Αρχές ανακοίνωσαν επίσημα την ανακάλυψη. Σύμφωνα με τους ειδικούς, το γλυπτό χρονολογείται μεταξύ του 1ου και 2ου αιώνα μ.Χ., κατά την πρώιμη περίοδο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Το μαρμάρινο κεφάλι ονομάστηκε «Αφροδίτη του Αλικάντε» και παρουσιάστηκε ως νέο πολιτιστικό σύμβολο της πόλης. Ωστόσο, μέχρι να ολοκληρωθούν οι πρώτες επιστημονικές διαδικασίες, η τάφρος όπου εντοπίστηκε είχε ήδη καλυφθεί με τσιμέντο.
Οι τοπικές Αρχές συνεχάρησαν τους εργάτες επειδή διέκοψαν άμεσα τις εργασίες και ενημέρωσαν τις αρμόδιες υπηρεσίες. Παράλληλα, επισήμαναν ότι η κατασκευαστική εταιρεία δεν είχε ειδοποιήσει εγκαίρως την αρχαιολογική εταιρεία που είχε την επίβλεψη των εργασιών, όπως προβλεπόταν.
Η περιοχή της Αλμαντράμπα δεν είναι άγνωστη στους αρχαιολόγους. Στο παρελθόν έχουν εντοπιστεί εκεί κεραμικά, αμφορείς, νομίσματα και πήλινοι λύχνοι, ενώ βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τα ερείπια της αρχαίας Lucentum, της ρωμαϊκής πόλης από την οποία προήλθε το σημερινό Αλικάντε.
Πολιτικές αντιδράσεις στην Ισπανία
Η υπόθεση έχει αποκτήσει και πολιτικές προεκτάσεις. Παρατάξεις της αντιπολίτευσης στην Ισπανία ζητούν περισσότερες πληροφορίες για τις συνθήκες της ανακάλυψης, καθώς και για τα σχέδια αξιοποίησης του σημαντικού ευρήματος. Παράλληλα, ζητούν να διευκρινιστεί αν το ισπανικό Υπουργείο Πολιτισμού έχει ενημερωθεί επισήμως.
Την ίδια στιγμή, η δημοτική Αρχή δεν έχει αναγνωρίσει δημόσια τους τρεις εργάτες που εντόπισαν το γλυπτό – τους Γκονθάλο Ερέδια, Σέρχιο και Αζίζ – οι οποίοι ζητούν να τοποθετηθεί αναμνηστική πινακίδα στο σημείο με τα ονόματά τους.
Η μαρμάρινη κεφαλή μεταφέρθηκε προσωρινά στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Αλικάντε (MACA), όπου καθαρίστηκε και υποβλήθηκε στις πρώτες επιστημονικές εξετάσεις. Σύμφωνα με επίσημες αλλά και ανεπίσημες πηγές που επικαλείται η El Pais, οι ειδικοί κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για αυθεντικό αρχαίο έργο.
Μάρμαρο από την Ελλάδα ή την Καράρα;
Το γλυπτό ζυγίζει περίπου 14 κιλά και έχει ύψος 22 εκατοστά. Απεικονίζει γυναικεία μορφή, η οποία, σύμφωνα με τον προϊστάμενο του Τμήματος Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Αλικάντε, Χοσέ Μανουέλ Πέρες Μπούργος, πιθανότατα αναπαριστά την Αφροδίτη και αποτελούσε τμήμα αγάλματος φυσικού μεγέθους.
Όπως εξηγεί ο ίδιος, η χαρακτηριστική κόμμωση της μορφής είναι συμβατή με την εικονογραφία της θεάς εκείνης της περιόδου και παρουσιάζει σημαντικές ομοιότητες με αντίστοιχα γλυπτά που έχουν βρεθεί στην Ταρραγόνα, τη Σεβίλλη και την Καρταχένα.
Οι ειδικοί εκτιμούν ακόμη ότι το έργο είχε παραγγελθεί από εύπορο πρόσωπο, το οποίο διέθετε την οικονομική δυνατότητα να εισαγάγει μάρμαρο είτε από ελληνικά λατομεία είτε από την περίφημη περιοχή της Καράρα στην Ιταλία.
Παρά την ηλικία της, η «Αφροδίτη του Αλικάντε» διατηρείται σε εξαιρετική κατάσταση, παρουσιάζοντας μόνο μικρές φθορές στη μύτη και στο πηγούνι.
